Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1932 жылы Ирландияда болған оқиғалар.
Events from the year 1932 in Ireland.
Оқиғалар
6 қаңтар – Донегалдағы «Фианна Фейл» партиясын қолдайтын «Derry Journal» газетінің сатылуына уақытша тыйым салынды. 29 қаңтар – Дэйл Эйрен генерал-губернаторы Джеймс МакНилл таратылды, осымен 10 жылдық «Куманн на нГаедхел» үкіметі аяқталды. 16 ақпан – 1932 жылғы Ирландияның жалпы сайлауы, Эмон де Валера басқаратын алғашқы «Фианна Фейл» үкіметінің құрылуына әкелді. Наурыз – метеорологиялық обсерватория Валентия аралынан Каирсивенге жақын «Вествуд Хаусқа» көшірілді. 8 наурыз – Жаңа «Фианна Фейл» үкіметінің мүшелері жұмыссыздық, тұрғын үй, ант және басқа да мәселелерді талқылау үшін Еңбек партиясының мүшелерімен кездесті. 9 наурыз – 7-ші Дэйлдің депутаттары жиналды. 10 наурыз – Жаңа «Фианна Фейл» үкіметінің алғашқы қадамдарының бірі – 23 саяси тұтқынды босату. 18 наурыз – Жаңа үкімет қоғамдық қауіпсіздік заңын тоқтата тұрып, Ирландия Республикалық Армиясы сияқты бірқатар ұйымдарға қойылған тыйымды алып тастады. ИРА-ның жаңа белсенділігіне жауап ретінде бұрынғы Ұлттық Армияның командирі Нед Кронин «Блюшерт» деп аталатын Армия жолдастары қауымдастығын құрды. 31 наурыз – Дублин корпорациясы Дублин қаласындағы О’Коннелл көшесіндегі Нельсон бағанасын көлік кедергісін тудыратындықтан алып тастауды қарастырып жатыр. 19 мамыр – Конституцияны (Антты жою) туралы заң жобасы Дэйл Эйренде қабылданды. 21 мамыр – Атлантиканы жалғыз өтетін әйел Амелия Эрхарт 14 сағатта теңізді кесіп өтіп, Дерридің сыртына қонды. 9 маусым – Эмон де Валера және оның үкіметінің бір бөлігі Оттава конференциясы туралы британ үкіметімен келіссөздер жүргізу үшін кетті. 14 маусым – атомды бөлу аппаратының алғашқы суреттері жарияланды. Бұл машинаны Дублиндегі Тринити колледжінің докторлары Джон Коккрофт және Эрнест Уолтон жасаған. 21 маусым – АҚШ, Лапландия және Нидерландыдан мыңдаған қажыларды тасымалдайтын мұхит кемелері Ирландия порттарына Евхаристиялық Конгресске келді. 22 маусым – Дублиндегі Pro Cathedral соборында 31-ші Халықаралық Евхаристиялық Конгресс ашылды, бұл Ирландия тарихындағы шіркеу басшыларының ең ірі жиыны. «Көк гусарлар», Ирландия Армиясының салтанатты атты эскорты, Папаның легаты кардинал Лауридің құрметіне алғаш рет көпшілік алдында пайда болды. 23 маусым – 2000 адам Феникс паркіндегі Бас алтарьда миссаға қатысты. 24 маусым – Эдинбург архиепискобы Феникс паркінде 200 000 әйелге арналған миссада сөз сөйледі. 26 маусым – Евхаристиялық Конгрестің соңғы рәсімінде Феникс паркіне шамамен миллион адам жиналды. 30 маусым – Дублиндегі Крок паркінде үшінші Тайлтен ойындары ашылды. 1 тамыз – Лос-Анджелес Олимпиадасында Боб Тисдалл 400 метрлік кедергілер жүгіруде жеңіске жетті. Тағы бір ирландтық, доктор Пэт О’Каллахан, балғамен лақтырудан алтын медаль жеңіп алды. 18 тамыз – Шотландиялық ұшқыш Джим Моллисон Портмарнок Стрэндтен шығыстан батысқа жалғыз өзі Атлантиканы ұшып өтетін алғашқы ұшқыш болды. 23 тамыз – «Куманн на нГаедхел» партиясының жетекшісі W. T. Cosgrave «Фианна Фейлдің» жер аннуитеттерін сақтап қалу саясатын сынады. 26 қыркүйек – Эмон де Валера Ұлттар Лигасының президенті ретінде тағайындалған сөз сөйледі. Ол тиімді шаралар қабылдауды талап ететін жалған шешімдерді сынады. 9 қазан – Лимерик графтығындағы «Куманн на нГаидхел» партиясының жиынында генерал Ричард Малкахи жиналғандарға сөз сөйлеуге тырысқанда, полицейлер таяқтарын қолданып, оқтар атылды. 19 қазан – жұмыссыз Дублин тұрғындары Дублин көшелерімен Leinster House-қа шеру тартты, онда олар Сеан Т. О’Келлиге петиция тапсырды. Қазан – Англо-Ирландия сауда соғысы басталды. 16 қараша – Уэльс принці алғаш рет Белфастқа барып, Стормонттағы жаңа парламент ғимаратын ашты. 22 қараша – Стормонттағы Солтүстік Ирландия Парламентінің жаңа ғимараты ресми түрде ашылды. 26 қараша – Домхналл Уа Буачалла Джеймс МакНиллден кейін Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторы болып тағайындалды.
6 January – sale of the pro Fianna Fáil Derry Journal in Donegal is briefly prohibited. 29 January – Dáil Éireann is dissolved by the Governor General, James McNeill, bringing ten years of Cumann na nGaedheal rule to an end. 16 February – 1932 Irish general election, results in formation of the first Fianna Fáil government under Éamon de Valera. March – meteorological observatory moved from Valentia Island to Westwood House near Cahirciveen. 8 March – members of the new Fianna Fáil government meet with members of the Labour Party to discuss unemployment, housing, the Oath and other issues. 9 March – Members of the 7th Dáil assemble. 10 March – one of the first actions of the new Fianna Fáil government is the release of 23 political prisoners. 18 March – the new government suspends the Public Safety Act, lifting the prohibition on a number of organisations including the Irish Republican Army. As a reaction to renewed IRA activity, former National Army Commandant Ned Cronin founds the Army Comrades Association, known as the Blueshirts. 31 March – Dublin Corporation is considering removing Nelson's Pillar from O'Connell Street, Dublin on the grounds that it is an obstruction to traffic. 19 May – the Constitution (Removal of Oath) Bill is passed in Dáil Éireann. 21 May – Amelia Earhart, the first woman to fly solo across the Atlantic, lands just outside Derry having taken 14 hours to cross the ocean. 9 June – Éamon de Valera and some members of his government leave for discussions with the British Government concerning the Ottawa Conference. 14 June – the first pictures of the atom splitting apparatus are released. The machine was constructed by Dr. John Cockcroft and Dr. Ernest Walton of Trinity College Dublin. 21 June – ocean liners carrying thousands of pilgrims from the United States, Lapland and the Netherlands arrive in Irish ports for the Eucharistic Congress. 22 June – the 31st International Eucharistic Congress opens in Dublin Pro Cathedral, the greatest gathering of Church dignitaries that Ireland has ever seen. The "Blue Hussars", the ceremonial Mounted Escort of the Irish Army, make their first public appearance as a guard of honour for the Papal Legate, Cardinal Lauri. 23 June – 2,000 men attend mass at a High Altar in the Phoenix Park. 24 June – 200,000 women are addressed by the Archbishop of Edinburgh at mass in the Phoenix Park. 26 June – almost a million worshippers attend Pontifical Mass in the Phoenix Park in the final ceremony of the Eucharistic Congress. 30 June – the third Tailteann Games open in Croke Park, Dublin. 1 August – at the Los Angeles Olympic Games, Bob Tisdall wins the 400 metre hurdles. Another Irishman, Dr. Pat O'Callaghan, wins gold in the hammer throwing event. 18 August – Scottish aviator Jim Mollison takes off from Portmarnock Strand to become the first pilot to make an East to West solo transatlantic flight. 23 August – Cumann na nGaedheal leader W. T. Cosgrave criticises Fianna Fáil's policy of retaining the land annuities. 26 September – Éamon de Valera gives his inaugural speech as President of the League of Nations. He criticises complacent resolutions where the demand is for effective action. 9 October – at a Cumann na nGaedheal meeting in County Limerick batons are drawn and shots are fired as General Richard Mulcahy tries to address the crowd. 19 October – unemployed Dubliners march through the streets of Dublin to Leinster House where they hand in a petition to Seán T. O'Kelly. October – Anglo Irish Trade War begins. 16 November – the Prince of Wales travels to Belfast for the first time to open the new parliament building at Stormont. 22 November – the new Northern Ireland Parliament building at Stormont is officially opened. 26 November – Domhnall Ua Buachalla succeeds James McNeill as Governor General of the Irish Free State.
Өнер және әдебиет
7 наурыз – Дублин корпорациясы Лондонның Тейт галереясынан Хью Лейн суреттерін қайтаруды талап етеді. Остин Кларктың «Жарқын құмарлық: роман» атты тұңғыш романы Ирландияда Баспалар жөніндегі кеңес тарапынан цензураланып, тыйым салынды. Фрэнсис Стюарттың «Ирландиялық көгершін» және «Түсті күмбез» романдары жарық көрді. У.Б. Йейтс Дублиннің Ратфарнхам қалашығындағы Риверсдейл үйін жалға алып, «Музыкаға арналған сөздер, мүмкін, және басқа да өлеңдер» атты өлеңдер жинағын жариялайды. Сеан О Фаолейн өзінің алғашқы жинағы «Жазғы түнгі ессіздік және басқа да әңгімелер» Лондонда жарық көреді. Йейтс пен Джордж Бернард Шоу бастаған он тоғыз ирланд жазушысы негізінен Баспалар жөніндегі кеңестің цензурасына қарсы тұру мақсатында Ирландия әдебиет академиясын құрды. Ирландияда түсірілген алғашқы дыбысты фильм – полковник Виктор Хаддик режиссерлік еткен «Ирландия дауысы». Американдық биші Адель Астер ағылшын аристократы Лорд Чарльз Артур Фрэнсис Кавендишке (9 мамыр) үйленеді және олар Девоншир әулетінің резиденцияларының бірі – Лизмор қамалында қоныстанды.
7 March – Dublin Corporation demands the return of the Hugh Lane pictures from the Tate Gallery in London. Austin Clarke's first novel, The Bright Temptation: a romance, is prohibited in Ireland by the Censorship of Publications Board. Francis Stuart's novels Pigeon Irish and The Coloured Dome are published. W. B. Yeats leases Riversdale house in the Dublin suburb of Rathfarnham and publishes Words for Music Perhaps, and Other Poems. Seán Ó Faoláin publishes his first collection, Midsummer Night Madness and Other Stories, in London. Nineteen Irish writers led by Yeats and George Bernard Shaw form an Academy of Irish Letters primarily to oppose the Censorship of Publications Board. The first sound film made in Ireland, The Voice of Ireland, is directed by Col. Victor Haddick. American dancer Adele Astaire marries English aristocrat Lord Charles Arthur Francis Cavendish (9 May) and they settle at Lismore Castle, one of the Devonshire family seats.
Гольф
Ирландия ашық турнирін Альф Падгам (Англия) жеңіп алды.
Irish Open is won by Alf Padgham (England).
Өлімдер
1 қаңтар – J. J. Clancy, Sinn Féin TD, 1-ші Дэйлдің мүшесі (ш. 1891 ж. туған). 1 қаңтар – Маргарет Пирс, Fianna Fáil саясаткері, Патрик Пирс пен Уилли Пирстің анасы (1857 ж. туған). 17 қаңтар – Луис Бреннан, өнертапқыш (1852 ж. туған). 8 ақпан – Mad Dog Coll, Нью-Йорктегі қылмыстық топтың мергені (1908 ж. туған). 26 ақпан – Роберт Донован, крикетші (1899 ж. туған). 4 наурыз – Джеймс Генри Рейнольдс, 1879 жылы Оңтүстік Африкадағы Роркс-Дрифт шайқасында көрсеткен батырлығы үшін Виктория кресімен марапатталған (1844 ж. туған). 11 наурыз – Томас Хантер, 1-ші Дэйлдің Корк Солтүстік-Шығысын өкілдік еткен мүшесі (1883 ж. туған). 13 наурыз – Джон Аткинсон, Аткинсон бароны, саясаткер және судья, Ирландияның бас прокуроры және заң лорды (1844 ж. туған). 26 наурыз – Хорас Планкетт, саясаткер, ауыл шаруашылығын реформалаушы және жазушы (1854 ж. туған). 22 мамыр – Аугуста, Леди Грегори, драматург және фольклор зерттеушісі (1852 ж. туған). 12 маусым – Екатерина Колл, Эмон де Валераның анасы (1858 ж. туған). 27 маусым – Артур Годли, 1-ші Килбракен бароны, мемлекеттік қызметкер, Үндістанның тұрақты хатшысы (1847 ж. туған). 14 қазан – Кэтрин Планкет, ботаникалық суретші және Ирландияда туып, сол жерде қайтыс болған ең қарт адам (1820 ж. туған).
1 January – J. J. Clancy, Sinn Féin TD, member of 1st Dáil (b. c1891). 1 January – Margaret Pearse, Fianna Fáil politician, mother of Patrick Pearse and Willie Pearse (born 1857). 17 January – Louis Brennan, inventor (born 1852). 8 February – Mad Dog Coll, mob hitman in New York (born 1908). 26 February – Robert Donovan, cricketer (born 1899). 4 March – James Henry Reynolds, recipient of the Victoria Cross for gallantry in 1879 at Rorke's Drift, South Africa (born 1844). 11 March – Thomas Hunter, member of 1st Dáil representing Cork North East (born 1883). 13 March – John Atkinson, Baron Atkinson, politician and judge, Attorney General for Ireland and Law Lord (born 1844). 26 March – Horace Plunkett, politician, agricultural reformer and writer (born 1854). 22 May – Augusta, Lady Gregory, dramatist and folklorist (born 1852). 12 June – Catherine Coll, mother of Éamon de Valera (born 1858). 27 June – Arthur Godley, 1st Baron Kilbracken, civil servant, Permanent Under Secretary of State for India (born 1847). 14 October – Katherine Plunket, botanical artist and oldest ever person both born and died in Ireland ever (born 1820).