Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен ирландтық саяси партия, 1923-1933 жылдары болған партия.
Defunct Irish political party
the party which existed from 1923 to 1933
Cumann na nGaedheal (;) – Ирландия еркін мемлекетіндегі саяси партия, ол 1923-1932 жылдары үкімет құрды. Ол 1905 жылы Дунганнон клубтары мен Ұлттық кеңеспен бірігіп, Синн Фэйн құрған алғашқы Cumann na nGaedheal ұйымының атымен аталады. 1933 жылы ол кішігірім топтармен бірігіп, Fine Gael партиясын құрды.
Cumann na nGaedheal (; ) was a political party in the Irish Free State, which formed the government from 1923 to 1932. It was named after the original Cumann na nGaedheal organisation which merged with the Dungannon Clubs and the National Council to form Sinn Féin in 1905. In 1933 it merged with smaller groups to form the Fine Gael party.
Шығу тегі
1922 жылы Ирландия еркін мемлекетінің келісімге қол жеткізуші үкіметі өзінің саяси партиясы – Синн Фейннің қолдауын жоғалтты. Үкіметті қолдайтын партия құру қажеттілігі бірден туындамады. Cumann na nGaedheal – 1900 жылы құрылған, Синн Фейнінен бұрынғы ұлттық бірлестік ұйымының атауы (Cumann na nGaedheal (1900) қараңыз). Екінші Cumann na nGaedheal бір жылдан астам уақыттан кейін, 1923 жылдың 27 сәуірінде ғана құрылды, осы кезде келісімге қол қойған TD-лер сайлауда жеңіске жету үшін партиялық ұйымның қажеттігін түсінді. Бастапқыда партияның үкіметке әсер ету мүмкіндігі шектеулі болды. Партия көбінесе оңшыл-орталық көзқарастарды ұстанды. Синн Фейннің келісімге қол жеткізуші қанаты 1922 жылдың желтоқсан айының соңында жеке партия болып бөлінуге шешім қабылдады, бірақ Ирландия азамат соғысының салдарынан туған жағдайға байланысты оның іске қосылуы Жаңа жылдан кейінге шегерілді. 1922 жылы келісімге қол жеткізуші Синн Фейннің басшылығында Артур Гриффит, Майкл Коллинз және В.Т. Косгрейв болды. Косгрейв пен Гриффит 1900-жылдардан бері Синн Фейннің ірі деятельдері болды, ал Коллинз 1916 жылғы Пасха көтерілісінен кейін оның қатарында тез өрледі. Гриффит пен Коллинз 1922 жылдың тамызында азамат соғысының басында қаза тапты, соның салдарынан Косгрейв Ирландия еркін мемлекетінің ресми құрылуына дейін келісімге қол жеткізуші Уақытша үкіметті басқарды. Косгрейв Пасха көтерілісінде де күрескен және Ирландия Республикасы үкіметінде маңызды рөл атқарған; жаңа мемлекеттімізді берік негізге салу жауапкершілігі енді Косгрейв пен оның әріптестерінің үстіне жүктелді. Саяси зорлық-зомбылық аясында мемлекет құрудың қиын жылдары үкіметтегі олардың қызметін сипаттайды. Ирландиялық Юнионисттік Альянс 1922 жылы таратылды, оның көптеген жақтастары Куманн-на-Гаидхелді қолдауға көшті, себебі олар оны келісімге қарсы республикашылдар мен кейіннен Фианна Фейлден гөрі оларға кем жаулықты деп есептеді.
In 1922 the pro Treaty Government of the Irish Free State lost the support of Sinn Féin, its political party. The need to create a party supporting the government was not immediate. Cumann na nGaedheal was the name of the antecedent nationalist umbrella organisation to Sinn Féin formed in 1900 (see Cumann na nGaedheal (1900)). The second Cumann na nGaedheal did not come into existence until more than a year later, on 27 April 1923 when the pro Treaty TDs recognised the need for a party organisation to win elections. Initially, the party's ability to influence the government was limited. The party was largely centre right in outlook. The pro Treaty wing of Sinn Féin had decided to break off and become a distinct party in late December 1922, but its launch was delayed until after the New Year as a direct consequence of the turmoil caused by the Irish Civil War. The leadership of the pro Treaty Sinn Féin in 1922 included Arthur Griffith, Michael Collins and W. T. Cosgrave. Cosgrave and Griffith had been prominent in Sinn Féin since the 1900s, while Collins rose quickly through its ranks after the 1916 Easter Rising. Griffith and Collins died in August 1922 during the early stages of the Civil War, leaving Cosgrave to lead the pro Treaty Provisional Government in the run up to the formal establishment of the Irish Free State. Cosgrave had also fought in the Easter Rising and had been prominent in the Government of the Irish Republic; the burden of responsibility for building the new state on solid foundations was now on Cosgrave and his colleagues. Difficult years of state building amidst political violence characterised its time in government. The Irish Unionist Alliance was dissolved in 1922, when many of its followers swung their support behind Cumann na nGaedheal, seeing it as less hostile to them than the anti Treaty Republicans and the later Fianna Fáil.
Мемлекеттік құрылыс және қайта құру
Партия алғаш рет 1923 жылғы жалпы сайлауға қатысып, 153 орынның ішінде 63-ін жеңіп, дауыс бергендердің 39%-ын алды. 1932 жылға дейін Куманн-на-Гаэдхел Ирландия еркін мемлекетінің үкіметін құрауын жалғастырды, ал Косгрейв Атқарушы кеңестің төрағасы болды. Үкіметте партия қазіргі Ирландия мемлекетінің құрылысын құрайтын институттарды орнатып, сонымен қатар ұзақ жылдар бойы соғыс пен қарама-қайшы идеологиялармен бөлініп келген елде бірқатар қоғамдық қауіпсіздік заңдары арқылы заң мен тәртіпті қайта орнатты. Партияның Ішкі істер министрі Кевин О’Хиггинс қарусыз полиция күшін – Гарда Сиохананы құрды. 1927 жылы Сыртқы істер министрі ретінде ол Ұлыбритания Достастығы шеңберінде еркін мемлекеттің тәуелсіздігін арттыруға жетуге ұмтылды. Cumann na nGaedheal үкіметтік партиясы консервативтік сипатқа ие болды. Сондықтан, 1927 жылы Пошта және телеграф министрі Дж. Дж. Уолш үкіметтің протекционизмді қолдамауына байланысты отставкаға кеткен кезде, ол Косгрейвке ашық хат жолдап, партияның «мемлекеттің ең реакциялық топтарына» өткенін мәлімдеді.
The first election the party contested was the general election of 1923, when it won 63 seats (out of 153), with 39% of the votes cast. Until 1932, Cumann na nGaedheal continued to form the Government of the Irish Free State, with Cosgrave as President of the Executive Council. In government, the party established the institutions upon which the current Irish state is still built. It also re established law and order through a number of public safety acts in a country that had long been divided by war and competing ideologies. The party's Minister for Home Affairs, Kevin O'Higgins, established the Garda Síochána, an unarmed police force. As Minister for External Affairs in 1927, he was successful in increasing the Free State's autonomy within the British Commonwealth of Nations. Cumann na nGaedheal as a government party was characterized by conservatism. Thus, when J. J. Walsh, Minister for Posts and Telegraphs, resigned in 1927 due to the government's lack of support for protectionism, he sent an open letter to Cosgrave, claiming inter alia that the party had gone ″over to the most reactionary elements of the state″.
Шоғырландыру және бәсекелестік
1927 жылғы маусымда өткен жалпы сайлауда Cumann na nGaedheal өте нашар өнер көрсетті, дауыстардың 27%-ын алып, бар болғаны 47 орын жеңіп алды. Бірақ Fianna Fáil партиясының Азат мемлекетке адалдық ант беруден бас тартуына байланысты 44 орынды қабылдамауы себепті, партия үкіметте қала алды. Сайлаудан кейін көп ұзамай республикашылдардың даулы Әділет министрі Кевин О’Хиггинсті өлтіруі партия үшін ауыр соққы болды. Осы зорлық-зомбылыққа жауап ретінде мемлекет екінші Қоғамдық қауіпсіздік заңын қабылдады, ол өлім жазасын енгізді және халық арасында кеңінен ұнамады. Сонымен қатар, сайланған депутаттарды адалдық ант беруге міндеттейтін Сайлау туралы түзету заңы да қабылданды. Осылайша, бұл кісі өлтіру нәтижесінде Fianna Fáil партиясы күштеп Дэйлге енгізілді. 1927 жылдың тамызында үкімет сенімсіздік дауысынан шамалы ғана аман қалды. Екі аралық сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Косгрейв 1927 жылдың қыркүйегінде кезектен тыс сайлау шақырып, Cumann na nGaedhael маусымда жоғалтқан орындарының көп бөлігін қайтарып алды – 62 орын және дауыстардың 39%-ы. Бірақ бұл табыстардың көп бөлігі әлеуетті одақтастар есебінен болды. Алғаш рет партия Дэйлде (толығымен конституциялық болмаса да) белсенді парламенттік оппозицияға тап болды, өйткені Fianna Fáil де елеулі табысқа жетті. Мемлекеттік Дэйл құрылғаннан бері, салыстырмалы түрде тыныш атмосфера сақталды, себебі шағын Еңбек партиясы қатал республикашылардың болмауына байланысты ресми оппозиция рөлін атқарды. Енді парламентте ахуал шиеленісе түсті, өйткені азамат соғысында бір-бірімен соғысқан екі тарап енді бетпе-бет кездесті.
In the general election in June 1927, Cumann na nGaedheal performed very poorly, winning just 47 seats with 27% of the vote, and was able to survive in office only because of Fianna Fáil's continued refusal to take up its 44 seats due to the party's rejection of the Oath of Allegiance to the Free State. The assassination of Kevin O'Higgins, the controversial Minister for Justice, by Republicans shortly after the election came as a bitter blow to the party. In response to this act of violence, the state introduced a second Public Safety Act, which introduced the death penalty and was widely unpopular with the public, and an Electoral Amendment Act which forced elected TDs to take the Oath of Allegiance. Thus the murder indirectly led to Fianna Fáil's forced entry to the Dáil and in August 1927 the government narrowly survived a vote of no confidence. Following victory in two by elections, Cosgrave called a snap election in September 1927. Cumann na nGaedheal regained most of the ground lost in June, winning 62 seats and 39% of the vote, although most of these gains were from potential allies. For the first time the party now faced vigorous parliamentary (if not entirely constitutional) opposition in the Dáil, as Fianna Fáil also made significant gains. Since the foundation of the state Dáil business had been relatively calm as the relatively small Labour party functioned as the official opposition in the absence of die hard Republicans. The scene was now set for a volatile atmosphere in parliament as the two sides who had fought each other in the civil war now met face to face.
Сайлаушылардың төмендеуі және бірігуі
Партияның қолдау базасы 1926 жылы құрылғаннан кейін біртіндеп Эмон де Валеряның жаңа партиясы Фианна Фейлге ауысты. Косгрейвтің Куманн-на-нГаэдхел партиясы тек келісімді қорғаумен және жаңа мемлекетті қорғаумен байланысты болды, сонымен қатар ол қоғамдық қауіпсіздік мәселелерімен айналысқандай көрінді. Экономикалық тұрғыдан партия теңгерімді бюджетті және еркін сауданы жақтады, ал оның қарсыластары протекционизмді қолдады. Ұлы депрессия кезінде еркін мемлекеттің нашар экономикасы қиындықтарға тап болды. Дегенмен, 1932 жылдың ақпан айындағы жалпы сайлауда Куманн-на-нГаэдхел Фианна Фейлден жеңіліп, 57 орынға қарсы 72 орын жеңіп алды, бұл көпке күтпеген жағдай болды. 1932 жылға дейін үкіметте болғандықтан, Куманн-на-нГаэдхел оппозициядағы рөлге дайын болған жоқ. 1933 жылдың қаңтарында өткен жалпы сайлауда партияның қолдау базасы одан әрі тарылып, Фианна Фейлдің 77 орынына қарсы 48 орын ғана жеңіп алды. Көбінесе партия де Валеряның популизміне тойтарыс бере алмады және орта таптың партиясы ретінде танылды. Содан кейін партия Ұлттық орталық партиясымен және ультраұлттық Ұлттық гвардиямен (Блюшерт) бірігу мүмкіндігін талқылады. Бұл 1933 жылдың қыркүйегінде үш партиядан "Файн Гейл" партиясының құрылуымен аяқталды, бірақ шындығында "Файн Гейл" – "Кумманн-на-нГаэдхел" партиясының кеңейтілген нұсқасы болды. Бірігуге дейін Irish Times газетінің редакторы Р.М. Смилли Куманн-на-нГаэдхелді "адамның идеяларға ашық болуын қалаған, бірақ олардың қандай идеяларға ашық екенін көргенге дейін" деп сипаттады.
The party's support base gradually slipped to Éamon de Valera's new party Fianna Fáil after its inception in 1926. Cosgrave's Cumann na nGaedheal became solely identified with protecting the treaty and defending the new State while it seemed preoccupied with public safety. Economically the party favoured balanced budgets and free trade at a time when its opponents advocated protectionism. The weak economy of the Free State suffered during the Great Depression. Nonetheless, it came as a surprise when Cumann na nGaedheal was defeated by Fianna Fáil in the general election of February 1932, winning 57 seats to Fianna Fáil's 72. Having spent its entire existence prior to 1932 in government, Cumann na nGaedheal was ill prepared for a role in opposition. Its support base contracted further at the general election in January 1933, when it won 48 seats compared to Fianna Fáil's 77. Increasingly, the party found itself unable to counter de Valera's populism and was increasingly labelled the party of the middle class. The party subsequently entered discussions with the National Centre Party and the ultranationalist National Guard (Blueshirts) on the possibility of a merger. That came about in September 1933, with the formation of Fine Gael from the three parties, though, in reality, Fine Gael was a larger version of Cumann na nGaedheal. It was in the lead up to the merger that the then Editor of the Irish Times, R. M. Smyllie, described Cumann na nGaedheal as a party "who one wished would be open to ideas, until one saw the kind of ideas they were open to".
Дэйл Эирэн
Сайлау Орындықтар жеңіп алды ± Позиция Бірінші преференция дауыс % Үкімет басшысы1923 5 1 410,695 39,0% Азшылық үкіметі В. Т. Косгрейв1927 (маусым) 16 1 314,703 27,4% Азшылық үкіметі (ФП және тәуелсіздер қолдауымен) В. Т. Косгрейв1927 (қыркүйек) 15 1 453,028 38,7% Азшылық үкіметі (ФП және тәуелсіздер қолдауымен) В. Т. Косгрейв1932 5 2 449,506 35,3% Оппозиция В. Т. Косгрейв1933 9 2 422,495 30,5% Оппозиция В. Т. Косгрейв
Election Seats won ± Position First Pref votes % Government Leader1923 5 1st 410,695 39.0%Minority gov't W. T. Cosgrave1927 (Jun) 16 1st 314,703 27.4%Minority gov't (supported by FP and Ind) W. T. Cosgrave1927 (Sep) 15 1st 453,028 38.7%Minority gov't (supported by FP and Ind) W. T. Cosgrave1932 5 2nd 449,506 35.3%Opposition W. T. Cosgrave1933 9 2nd 422,495 30.5%Opposition W. T. Cosgrave
Сенат Эраны
Сайлауда жеңіліп алған орындар ± Құрметті орын Бірінші дауыс саны %1925 1 1 126,218 41,3%
Election Seats won± Position First Pref votes %1925 1 1st 126,218 41.3%