Боал: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Боал (Галисия-Астурия тілінде: Bual) – Испанияның Астурия княздығы автономды облысындағы муниципалитет, азаматтық ауылдық округ және қала. Солтүстік жағынан Эль Франко және Коана, оңтүстік жағынан Ильяно, батыс жағынан Кастрополь, ал шығыс жағынан Виллайонмен шектеседі. Муниципалитетке басты жол – Navia және Грандас-де-Салиме қалаларын байланыстыратын AS 12 аймақтық тас жолы арқылы өтеді. Муниципалитеттің жалпы халқы 1632 адамды құрайды, ал орталық қалада шамамен 496 адам тұрады.

Этимология

Этимологиялық тұрғыдан алғанда, "Боал" сөзі индоевропа тілдерінен шыққан *bod (ағын, арна) немесе латын тілінен *bove немесе *bovale (еңдік) деген сөздермен байланыстырылады. Кейбір авторлар "Боал" ежелгі антропонимнің, яғни Бовали (ілер) немесе Баудилиу (Баудали түрінде келген) есімін білдіруі мүмкін деп санайды. Алайда, көбінесе оның бастапқы мағынасы "мал жайылуға қолайлы және жиі пайдаланылатын жер" немесе "еңдіктерге арналған қора немесе жайылым" деп қарастырылады. Шындығында, Короминас арагон тілінде "боалаж", "боалар" сөздерін "дехеса боял" ("еңдік жайылымы") деп атап, оларды "боал" сөзінің туындылары ретінде келтіреді. Бұл сөздер өз кезегінде "бойал" сөзінің – "еңдікке немесе ірі қараға тиесілі" деген нұсқасы болып табылады.

Ежелгі заман

Бұл муниципалитетте римдіктер келгенге дейін қоныстар болғанын көрсететін іздер әлі де сақталып қалған. Палеолит дәуірінде осы аймақта адамдар тұрған деген болжам бар, бірақ сол кезден қалған ешқандай қалдық табылған жоқ, сондықтан бұл болжамды дәлелдеу мүмкін емес. Дегенмен, неолит дәуірінен қалған іздер бүгінгі күнге дейін жеткен. Мысалы, Пенута тауларында 72 тіркелген қабірі бар, бүкіл Астуриядағы ең ірі қабірлер жиынтығының бірі табылған. Сондай-ақ, Ллавиада маңындағы дольмендер (қазір жоқ) осы кезеңге жатады деп есептеледі, сонымен қатар Пенедо Абалон деп аталатын қозғалмалы гранитті массив (Пенутаның жанында орналасқан, 2004 жылы бірнеше вандалдар бұзған) да осы дәуірге тиесілі болуы мүмкін. Қола дәуірінен (шамамен б.з.д. 1500-1100 жылдары) Cova del Demo ("Шайтан үңгірі") деп аталатын үңгірде (Дойрас азаматтық округіндегі Фросейра ауылының жанында орналасқан) еркек және әйел бейнесіндегі антропоморфтық суреттер табылды деп саналады. Бұған дейін айтылғандардың бәрі, металл өндіруге байланысты кен жұмыстарының іздерімен бірге, әсіресе Пендия, Лос-Мазос және Ла-Эскритадағы кельттік бекіністері римдіктерден бұрынғы қоныстардың бар екенін көрсетеді. Кейін генерал Публио Каризио (X Gemina және V Alaudae) басқаруындағы легиондардың басып алуынан кейін римдіктердің ықпалы монеталар мен керамика сынықтарынан көрініп, Вега де Оурия сияқты кейбір кішкентай ауылдардың аттарындағы шығу тегіне де әсер еткен болуы мүмкін, бұл сол кезде өзен алтынының өңделуімен байланысты болуы мүмкін. Сол кезде Кастрильон азаматтық округіне сәйкес келетін аймақта Песикос тайпасы, ал Навия өзенінен батысқа қарайғы аймақта Альбион тайпасы тұрған деп есептеледі. Римдіктердің шамамен төрт ғасырлық үстемдігінен кейін варварлар Иберия түбегіне еніп, суэбтер Астурияның батыс бөлігінде қоныстанды, шамамен 450 жылы ең үлкен кеңеюіне жетті. Кейін 584 жылы бүкіл аумақты басып алған вестготтар келді. Алайда, осы халықтардың археологиялық қалдықтары өте аз.

There still remain traces proving the existence of settlements in this municipality in a time prior to the arrival of Romans. Although it is supposed that there were already populated enclaves in the area during the Paleolithic, there are no remains of this time, so such a supposition could not be demonstrated. Nevertheless, remains of the Neolithic have reached up to the present day. For example, several burial mounds were found in the mountain range of Penouta in what is one of the vastest burial mound fields in the whole Asturias, with 72 catalogued tombs. Likewise, dolmens near Llaviada (nowadays disappeared) are supposed to date from this time, together with the oscillating granitic mass known as Penedo Aballón (located near Penouta, and knocked down in 2004, probably by a few vandals). From the Bronze Age (approximately 1500 1100 b. C) are believed to date the anthropomorphic paintings (both masculine and feminine) found in the Cova del Demo ("Cave of Devil" in English), located near the hamlet of Froseira, in the civil parish of Doiras. All the preceding facts, together with the signals of mining work devoted to the extraction of metals and, especially the Celtic fortifications of Pendia, Los Mazos and La Escrita also prove the aforementioned pre Roman settlements. The subsequent Roman presence, after the conquest carried out by the legions under command of General Publio Carisio (the X Gemina and the V Alaudae), left imprints such as several coins and ceramics fragments, as well as probably the origin of the names of some small villages such as Vega de Ouria, likely due to the presence of some river gold working in that time. In those days, it is believed that the area corresponding to the civil parish of Castrillón was populated by the astur tribe of Pesicos, whereas the area located western from the Navia River would have been inhabited by the gallaeci tribe of Albions. After about four centuries of Roman domination, the barbarians entered the Iberian Peninsula, and Suebi settled down in the western area of Asturias, reaching their maximum expansion about the year 450. It is known that later arrived Visigoths, that occupied the whole territory about 584. However, there are very little archaeological remains of all those populations.

Орта ғасырлар

Боалдың орта ғасырдың басындағы тарихы туралы көп мәлімет жоқ, бұл астурия монархиясы кезінде болған. Овиедо және Луго епископтарының Навия мен Эо өзендері арасындағы аумақтар үшін болған талас-тартыстар король Альфонсо VII қолдаған келісім арқылы аяқталды. Осылайша, барлық осы аумақтар, Боал да олардың ішінде, 1154 жылы Кастрополь аймағы деген атаумен Овиедо епискобына сыйға берілді. 1368 жылы епископ Д. Гутьерр Альвар Перес Осорионы қазіргі Боал, Кастрополь, Коаня, Эль Франко, Грандас-де-Салиме, Ильяно, Песоз, Сан-Мартин-де-Оскос, Санта-Эулалия-де-Оскос, Тапиа, Тарамунди және Вегадео муниципалитеттерін қамтитын Рибадео және Грандас жерінің "әкімі" етіп тағайындады. Бұл кезеңде Перес Осорионың аймақ тұрғындарынан талап еткен жоғары салықтарға байланысты көптеген зорлық-зомбылық көтерілістер болды. Кейіннен епископтар бірнеше ауылдар мен муниципалитеттер құрды, сондықтан 16-шы ғасырдың басында Рибадео жері бес муниципалитетке бөлінді: Кастрополь, Пьянтон, Баррес, Эль Франко және Грандас, ал Боал Эль Франко муниципалитетіне қарасты.

Қазіргі заман

Бұл муниципалитеттер жүйесі король Фелипе II келгенге дейін күшінде болды, ол папа Григорий XIII-тен кез келген қала, елді мекен және билік аумағын бөлуге және сатуға рұқсат алды, бұл оған соғыстарды қаржыландыруға және өзінің үлкен қарызын төлеуге мүмкіндік берді. Кейбір адамдар (әлеуметтік жағдайында жоғарылау ниетімен) билік аумақтарын сатып алуға тырысты, бірақ көбінесе халық сатып алатын. Бұл Боалдың сол жылдары шіркеуден алшақтауына себеп болды. 1579 жылы Навия қаласының тұрғыны Алонсо Лопес де Навия и Боланьо, Педро Бермудеске Алонсо де Каминомен келісім жасауға өкілеттік берді, ол бастапқыда Серандинас, Боал, Доирас, Песос, Коана, Трельес, Виллакондиде және т.б. приходтарын тіркеді, оларды сатып алуды күтіп, кейін шығындарды азайту үшін Боал, Серандинас және Доирас приходтарын Руи Гарсия де Канғасқа өткізді. Ауыл тұрғындарының иелерге тәуелді болудан қорқуы, олардың тұрғындарына жасаған зұлпыларын ескере отырып, оларды "өздерін сатып алуға" және Корольдікке қосылуға итермеледі. Осылайша, Боал, Серандинас және Доирас приходтары 1580 жылы "реаленго" (тікелей Корольге бағынышты) юрисдикциялық мәртебесіне ие болды. Боалдың муниципалитет ретінде толық тәуелсіздігі 1584 жылы болды, онда оның приходтарының тұрғындарының өкілдері жиналып, алғашқы жергілікті ережелерді қабылдады және қала кеңесшілері, мэр, констебльдер, адвокаттар және т.б. лауазымдарын таңдау жолын келісті. Осылайша, приходтар азаматтық және қылмыстық сотқа ие қалаларға айналды, ал өкілдер жоғарыда аталған лауазымдарды таңдау үшін жылына бір рет жиналатын. Осы кезеңде муниципалитеттің орталығы бірнеше ауылдарында (Прело, Армал, Кастрильон және Боал қаласы) орналасты, бірақ 1791 жылы Боалға қайта оралды. 17 және 18 ғасырларда Боалда егіншілік және мал шаруашылығы басым болған кезде, муниципалитетте әдемі үйлер мен сарайлар салынды, бірақ қазіргі уақытта олардың көпшілігі жоғалып кетті, бірақ Миранда сарайы (Прело ауылында) сияқты кейбір ерекшеліктер сақталған. 18 ғасыр муниципалитет үшін ең гүлденген кезең болды, өйткені негізгі егіншілік қызметінен басқа, қолөнер өнеркәсібі де маңызды рөл атқарды, ғасырдың ортасында 4 толықтау фабрикасы, 8 темір созуға арналған балға, бір балға және 42 астық ұнтақтау фабрикасы болды.

This system of municipalities was in force until the arrival of King Felipe II, who obtained permission from Pope Gregory XIII to divide and sell any town, place and jurisdiction, which allowed him to obtain financing for wars and to pay the great debt he had. There were attempts of buying jurisdictions by some individuals (with the intention to advance in the social scale), but the most usual was the buying by the people. This favored that in those years Boal disassociated from the Church. In 1579, Alonso López de Navia y Bolaño, an inhabitant of the town of Navia, gave power to Pedro Bermúdez to arrange with Alonso de Camino, who initially registered the parishes of Serandinas, Boal, Doiras, Pesoz, Coaña, Trelles, Villacondide, etc., expecting to buy them, for shortly after transferring the parishes of Boal, Serandinas and Doiras to Rui Garcia de Cangas in order to reduce expenses. The fears of the people of villages to depend on the lords, considering the abuses they committed against their inhabitants, led them to "buy themselves" and to incorporate into the Crown. Thus, the parishes of Boal, Serandinas and Doiras were redeemed in 1580, starting to have the jurisdictional status of "realengo" (directly depending on the King). The definitive independence of Boal as a municipality took place in 1584, when representatives of the inhabitants of its parishes met, drawing up the first local regulations and agreeing on the way to choose the offices of town councilors, mayor, constables, attorneys, etc. Thus, parishes became towns with civil and criminal jurisdiction, and representatives would meet once a year to choose the aforementioned offices. At this time, the capital of the municipality changed and it was held in several of its villages (Prelo, Armal, Castrillón, and the town of Boal), but it definitely returned to Boal in 1791. During the 17th and 18th centuries, in which the clearly predominant activities in Boal were agriculture and cattle farming, beautiful family seats and palaces were built in the municipality, but at present most of them are almost completely disappeared, although with some exceptions such as the Palace of Miranda, in the village of Prelo. There is no doubt that the 18th century was the most prosperous for the municipality because, in addition to the fundamental farming activities, the craftwork industries became noticeably important too, and by the middle of this century there were 4 fulling mills, 8 mallets to stretch iron, one forge, and 42 mills for grain.

19 ғасыр

Испанияның тәуелсіздік соғысы кезінде француз әскерлері Боал қаласын қару-жарақ фабрикасы бар деген сеніммен басып алды. Боал тұрғындарының бір тобы "Alarma del cerezal" ("қыршабуылдан сақтану немесе жаудан қорғану үшін жиналған топ") атты қозғалысқа қатысты, бірақ 1809 жылдың 19 наурызында Морис Матьеу әскерлері қалаға басып кірді, Llaviada-да лагерь құрып, көптеген өлім-жұлымға, тонауға және зардапқа себеп болды. Бірнеше жыл өткен соң, 1814 және 1820 жылдары Серандинас Боалдан тәуелсіз муниципалитет болуға әрекеттенді. Сонымен қатар, 1823 жылдың шілде айында Мигель Альварес Самартино де ла Трапа басқаратын 24 қарақшыдан тұратын топ салықтан түскен ақшаны ұрлап, қалалық хатшы кеңсесінің құжаттарын жыртып, айтарлықтай зиян келтірді. Армалдың екі тұрғыны осы оқиғаларға қатысқан болуы мүмкін, бірақ оларды ұстау мүмкін болмады, себебі олардың ауылдастары оларды қорғады. Карлист соғыстары кезінде муниципалитет тағы да басып алынды: 1836 жылы Сан Бреишо басқаратын партизандық топ Боалға кірді, бірақ келесі жылы ол тұтқындалды және Боалда құрылған милиция Пиантон зиратында ату арқылы жазаланды. Одан кейін, 1837 жылы Сантьяго Апостолға арналған шіркеу ашылды, ал 1842 жылы қалалық әкімдік пен түрме құрылды. 1854 және 1855 жылдардағы холера эпидемиясы бұл муниципалитетте болды, бірақ ол аса қауіпті болған жоқ. 1870 жылғы шешек эпидемиясы мүлдем басқаша болды, ол әлдеқайда ауыр және өлімге әкелді. Сондай-ақ, 19 ғасырда Боалда оның ең көрнекті тұлғаларының бірі – Бернардо Асеведо и Уэльвес дүниеге келді, оның есімі кейін қалалық кітапханаға берілді. Оның еңбегінің ішінде "Boal y su concejo" ("Боал және оның муниципалитеті") ерекше аталады, бұл 19 ғасырдың соңында муниципалитеттегі өмір салты мен әдет-ғұрыптарын көрсететін және сол кездегі темір өңдеу өнеркәсібінің (қазір жойылған) маңыздылығын ашып көрсететін еңбек. Осыған байланысты 1895 жылы болған көтерілісті атап өткен жөн, онда муниципалитеттегі ұсталар жергілікті кәсіпкер Виктор Санчес Армал ауылында орнатып жатқан шеге жасау машиналарын бұзды. Бұл қақтығысқа қарсы тұра алатын, әсіресе ағылшын бәсекесіне қарсы тұра алатын шеге өндірісін дамыту мақсатында жасалған, бірақ ақырында муниципалитетте темір өңдеудің дәстүрлі тәсілдерін жүзеге асыру мүмкін болмады.

It is also known that during the Spanish War of Independence the French troops occupied Boal in the belief that the town hosted a weapons factory. A group of inhabitants of Boal took part in the "Alarma del cerezal" (a group of people who met to avoid an invasion or to defend from the enemy), but they could not avoid Maurice Mathieu’s soldiers to invade the town on March 19, 1809, establishing a camp in Llaviada, and causing numerous deaths, plundering and damages. A few years later, in 1814 and 1820, Serandinas unsuccessfully tried to become a municipality independent of Boal. Furthermore, in July 1823 noticeable damages were caused by a group of about 24 robbers commanded by Miguel Álvarez Samartino de la Trapa, who stole money from the taxes income and tore documents of the municipal secretary’s office. It is believed that two inhabitants of Armal could have taken part in these happenings, but they could not be captured as people in their village would have covered them up. During the Carlist Wars the municipality was invaded again: in 1836, a guerrilla group commanded by San Breixo entered in Boal, but he was captured in the following year and subsequently executed by firing squad in the cemetery of Piantón by a militia formed in Boal. Shortly after, in 1837, it was inaugurated the parish church devoted to Santiago Apóstol, and in 1842, the town hall and the jail. The cholera epidemic of 1854 and 1855, took place in this municipality, although it was not excessively virulent. That was not the case with the smallpox epidemic of 1870, much more serious and deadly. Also in the 19th century, Boal saw the birth of one of its most distinguished figures, Bernardo Acevedo y Huelves, whose name was later given to the municipal library. Among his works it is worth highlighting "Boal y su concejo" ("Boal and its municipality"), a very clarifying picture of the way of life and the customs in the municipality at the end of the 19th century, which also shows the importance the industry of iron forge (at present disappeared) had by that time. In connection with this, it is worth mentioning the uprising that took place in 1895, in which the forgers of the municipality destroyed all the machines for making tacks that Víctor Sánchez, a local businessman, was installing in the village of Armal with the aim to start a strong tacking industry able to face the great external competition, especially that English one, which finally made unfeasible the traditional means of working iron in the municipality.

20 ғасыр

XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басы, әсіресе Америкаға қатысты, маңызды көші-қон ағындарының жылдары болды. Осы жылдардан бастап Америкада табысқа жеткен эмигранттарға тиесілі бірнеше ірі үйлер пайда болды, мысалы Вилла Анита. Сонымен қатар, көптеген эмигранттардың қаржылық көмегі муниципалитеттегі бірнеше ауылдардағы түрлі мектептердің, сондай-ақ 1934 жылы салынған және "Лас Градуадас" деп аталған астаналық бастауыш мектептің салынуына үлкен үлес қосты. Бұл жоба "Сосиедад де Инструксьон Натуралес дель Консехо де Боал" ("Боал муниципалитетінің туған жерлік білім беру қоғамы") тарапынан Ла-Хаванада (Куба) қолдау көрсетілді. Осы жылдары муниципалитетте бірнеше қоғамдық кір жуатын орындар да салынды. Боал үшін маңызды басқа да инфрақұрылымдар 20 ғасырдың басында бой көтерді. Олардың қатарында Навия мен Грандас-де-Салиме қалаларын байланыстыратын жолдың, оның ішінде Навиядан Боалға дейінгі бөлігінің салынуы да болды. 1934 жылы Дойрас су тоғаны салынды, ал 1951 жылы Пеноута маңындағы вольфрам кендерін кең ауқымда игеруге кірісті, бірақ 1961 жылы кен орындары жабылды. 254 жұмыскерді жұмыспен қамтып келген вольфрам өндірісінің тоқырауы, Навия өзені бойындағы ірі су қоймаларының құрылысының аяқталуы және мал шаруашылығының біртіндеп тоқтауы (қазіргі уақытта муниципалитеттің негізгі экономикалық қызметі болып табылады) 1950 жылдардан бастап жаңа көші-қон толқынына әкелді. Бірақ бұл жолы көші-қон ағыны көбінесе Испанияның басқа аймақтарына (Астурияның өнеркәсіптік орталығы, Мадрид және т.б.) немесе Еуропаға (Германия, Франция, Бельгия, Швейцария және т.б.) бағытталды, бұл халық санының азаюына соқтырды, ол әлі де жалғасуда.

Физикалық география

Навия өзенінің ортаңғы алабында орналасқан Боал муниципалитеті, сол өзенмен оңтүстік-оңтүстік-шығыстан солтүстік-шығысқа қарай кесіп өтеді, оның ағысы көршілес Вильяйон муниципалитетімен табиғи шекара құрайды. Бұл муниципалитет аумағынан өтетін барысында Навия өзені алдымен Дойрас суқоймасында, ал кейіннен, төмен ағысында Вильяйон муниципалитетінде орналасқан Арбон суқоймасында тоқтатылады. Боал муниципалитетінде Навия өзеніне құятын екі маңызды саласы – Урубио өзені (Дойрас суқоймасына құяды) және Пендия өзені (Арбон суқоймасына құяды). Жердің ең биік бөлігі Ильяно және Кастрополь муниципалитеттерімен шекаралас орналасқан: ол теңіз деңгейінен 1201 метр биіктіктегі Ла Бобия жотасы. Сондай-ақ, муниципалитеттің оңтүстік бөлігіндегі Ла Кристалейра (1036 м), солтүстік-батыс бөлігіндегі Пенья Квимада (921 м), солтүстік аймақтағы Пеноута (899 м) (одан Навия муниципалитетінен Луго провинциясындағы Фоз аймағына дейінгі жағалаудың кең панорамалық көрінісін тамашалауға болады) және орталық бөлігіндегі Пенакарос (732 м) ерекше атауға лайық. Муниципалитеттің орталық қаласы Навия өзенінің негізгі аңғарынан қашықта, Пендия өзенінің бастауында, және аталған үш таумен қоршалған, теңіз деңгейінен шамамен 450 метр биіктікте орналасқан.

Боал епархиясы

Боал приходының ауданы 1137 тұрғыны бар (INE 2007). Боал қаласы осы азаматтық приходтың орталығы және осы аттас муниципалитеттің бас қаласы болып табылады. Ол Пенута тауларының оңтүстік-шығыс беткейінде, Пендия өзенінің бастауына жақын, теңіз деңгейінен шамамен 450 метр биіктікте орналасқан. Қаланың халқы 588 адамды құрайды, олар қала құрайтын үш негізгі ауданға бөлінген:

Боал-де-Ариба (Жоғарғы Боал): Бұл ауылдың тарихи ядросы, тар көшелермен (Алонсо Родригес көшесі және Буэнос-Айрес даңғылы) және ескі үйлермен, сондай-ақ мал базарын өткізетін жәрмеңке алаңымен және зиратпен. Орталық аймақ: Сантьяго Апостолға арналған шіркеуі бар Пласа-де-ла-Иглесия (Шіркеу алаңы), Пласа-дель-Аюнтамиенто (Әкімшілік алаңы) және Астурия даңғылы, онда муниципалды кітапханасы бар Casa de Cultura (Мәдениет үйі), сондай-ақ көптеген дүкендер, барлар, мейрамханалар мен қонақүйлер орналасқан. Бұл аймаққа Эверрадо Вилламил көшесі мен Куба Республикасы даңғылы да кіреді. Боал-де-Абахо (Төменгі Боал): Ол AS 12 тас жолы (Мелкиадес Альварес көшесі және Исидоро Фонтана көшесі) және Розалия де ла Круз көшесі бойында өсіп, Америкада байлық жинаған эмигранттардың архитектурасының қызықты үлгілерін ұсынады, олардың ішінде Casa de Damiana (1919) және Grandas de Salime бағытындағы ауылдан шығатын жолда орналасқан, барлық фасадында глазурьдалған плиткалармен безендірілген Villa Anita (1926) ерекше аталады. Бұдан өзге, осы ауданда бастауыш мектеп (Escuelas Graduadas, қазіргі уақытта Centro Público de Educación Básica Carlos Bousoño деп аталады) және жоғары мектеп, сондай-ақ қалалық спорт орталығы мен бассейн орналасқан.

Гастрономия

Бұл негізінен ауыл шаруашылығы және фермерлік муниципалитетте табиғи өнімдердің молдығын татып көруге болады, олардың ішінде ерекше атауға лайық керемет көкөністері, бұршақтары және жоғары сапалы картоптары бар. Сондықтан, Боалдың дәстүрлі ас ішімі осы ресурстардың барлығын пайдаланып, ең тиянақты тағамдарының қатарында "цимои" (рапини) немесе қарақұмықпен жасалған сорпаны ұсынады. Бұл муниципалитет бұзау, шошқа, қозы, қой және т.б. сияқты етке бай болғандықтан, еттен жасалған пирог, шұжықтан жасалған пирог, рапини және "cachelos" (пісірілген картоптың бөліктері) немесе жүгері "рапасы" (жүгері мен бекон қосылған пирогқа ұқсас) сияқты тағамдар да маңызды орын алады. Боал ас ішімінде аң аулау да маңызды бөлімді құрайды, оған елік, жабайы шошқадан басқа, бөдене, еуразиялық тоқылдақ және қоян да жиі қолданылады. Тәттілер мен нан өнімдерінен "кокада", "венера" (бадам негізіндегі марципанның бір түрі) және "церейшолос" ерекше аталады. Сонымен қатар, жергілікті ас ішімінде бал кеңінен қолданылады, бұл таңқаларлық емес, өйткені бұл муниципалитетке тән, сапасы жоғары бағаланған өнім. Әрине, Боалда Астурияның дәстүрлі тағамдарының қалғанын да тамашалауға болады.

Туризм

Оның ең көне белгілері – Демо үңгіріндегі тас суреттері. Олар еркек, әйел және жануарлар бейнесінде. Әртүрлі сәулет үлгілерін де кездестіруге болады: сарайлар, ірі үйлер мен шіркеулер. Олардың ішінде келесілерді атап өткен жөн: Прелодағы Миранда сарайы, 15-16 ғасырларда салынған және 1982 жылы «мәдени маңызы бар нысан» деп жарияланған. Алғашқыда ол үш қабаттан тұратын шаршы мұнара болған, кейін кеңейтілген. Кішкентай терезелері болған, олар кейін үлкейтілген. Сарайдың негізгі бөлігі арт жағында екі қабатты, ал алдыңғы жағында жер бедерінің тегіс болмауына байланысты бір қабатты. Кіреберіс есігінің үстінде Гонсалес де Прело и Кастрильон отбасына тиесілі үлкен герб орналасқан. Мұнара мен шіркеудің арасында тас бағаналармен тірелген дәліздері бар қосымша ғимарат бар. Шіркеу 1776 жылы салынған, төртбұрышты еденінің екі жағында екі терезесі бар және Рококо стиліндегі екі алтарь қара және ақ түспен боялған. 17-18 ғасырлардағы ағаш мүсіндері төбе жағдайы нашар болғандықтан алынып тасталды. Дойрастағы Бердин сарайы, 18 ғасырдан қалған, өте үлкен өлшемдерімен және әдекорленбеген қабырғаларымен көзге түседі. Ол тас блоктардан қаланған. Едені U пішіндес, ал орталық ауланың қасбетінде монолитті бағаналардың үстінде галерея орналасқан. Армал сарайы, ауылдық ірі үйлерге тән құрылыммен: тікбұрышты едені, тас және шиферден салынған, әдекорлеуі өте қарапайым. Вилла Анита: 1926 жылы Кубаға эмиграциялаған адам салған. Бұл үш қабаттан тұратын, T пішіндес едені бар вилла, онда ағылшын, жапон және орта ғасырлардың ықпалы байқалады. Қанаттары ақ керамикамен (Талаверадан жасалған жылтыр плиткалармен) әшекейленген, ал негізгі қасбетінде өсімдіктердің суреті бар. Бірінші қабатта жылтыр балкон орналасқан. Шатыры екі қанатты, шифермен жабылған, ал еңістерінде кескінделген жиектері бар ағаш әшекейлері бар. Ішкі жағы сыртқы жағынан да бай және жақсы сақталған. 1919 жылы салынған Вилла Дамиана да тарихи стильдегі сәулет өнерінің керемет үлгісі. Боалдағы «Escuelas Graduadas» ескі бастауыш мектебі: бұл мектеп 1930 және 1934 жылдар аралығында салынған, Кубаның Гавана қаласында құрылған «Sociedad de Instrucción Naturales del Concejo de Boal» муниципалитеттегі басқа да қоғамдық жұмыстармен қатар ілгерілетілген (бұл Боалдан сол елге бақ іздеп кеткен эмигранттардың көптігіне байланысты), бірақ мемлекеттен де, Буэнос-Айрестегі эмигранттардан да қаржылық көмек алынған. Бұл үлкен ғимарат тастан салынған, үлкен терезелері мен екі кіреберісі бар, олар үлкен галереялармен шеңберленген, өйткені ұлдар бір қанатынан, ал қыздар қарсы жағынан кіретін. Барлық шатырларда үлкен ағаш еңістері бар. Боалдағы Сантьяго Апостол шіркеуі, 1831 және 1837 жылдар аралығында салынған, латын кресті пішіндес едені және гранитті тас блоктарынан салынған бүйірлік галереясы бар. Боалдағы қоғамдық жуу үйі, Америкаға эмиграциялағандардың жіберген ақшасына арқа сүйеді және 1928 жылы ашылды. Жақында ол қайта жаңартылып, Боал муниципалитетіндегі жуу үйлерін таныстыру орталығына айналдырылды. Ғимарат функционалды стильде салынған, қалыптар мен шыңдармен әшекейленген және конструктивтік байлығымен көзге түседі, сондай-ақ туған жерлеріне және қайтып келген эмигранттардың ең кедейлеріне көмектесуге деген қайырымдылық сезімнің үлгісі болып табылады. Casa de la Apicultura – арық шаруашылығы мұражайы.

Its most ancient signs are the cave paintings in the Cova del Demo. They are male, female and zoomorphic paintings. We can also find different architectural examples: palaces, large houses and churches, among which it is worth mentioning the following:

The Miranda Palace in Prelo, built during the 15th and 16th centuries and declared "well of cultural interest" in 1982. At first it consisted in a square tower with three floors that was subsequently extended. It had small openings that were later enlarged. The main body of the palace has two floors in the back side and one floor in the front side, due to the unevenness of the terrain. Above the entrance door it is placed a big coat of arms belonging to the family González de Prelo y Castrillón. Between the tower and the chapel there is an extra body, with corridors supported by stone columns. The chapel dates from 1776, having rectangle floor with two loopholes in both wings, and two Rococo inspired altarpieces painted in black and white. The wooden sculptures from the 17th and 18th centuries were removed because of the bad situation of the ceiling. The Berdín Palace in Doiras, from the 18th century, which attracts the attention because of its great size and its walls without any kind of decoration. It is constructed with masonry, with blocks of stone. Its floor has a U shape, and in the façade of the central courtyard there is a gallery above monolithic columns. The Palace of Armal, with the typical structure of the rural large houses: rectangular floor, built with masonry and slate, and having very little decoration. Villa Anita: it was built in 1926 by an emigrant to Cuba. It is a villa with a T shaped floor, with three floors, in which English influences can be observed, together with Japanese ones and others from the Middle Ages. The façade is decorated with white ceramics (glazed tiles from Talavera) on its wings, having the main façade plant patterns. There is a glazed balcony on the first floor. The roof has two wings and it is covered with slate, and over the eaves it has some wooden decoration made of cut borders. The inside is as rich and well preserved as the outside. Villa Damiana, built in 1919, is also a wonderful example of the historically inspired architecture. Old Elementary School "Escuelas Graduadas" in Boal: this school was built between 1930 and 1934, promoted as other public works in the municipality by the "Sociedad de Instrucción Naturales del Concejo de Boal", founded in La Habana, Cuba (this was due to the high number of emigrants from Boal who had gone to that country in search of fortune) although it had also money contribution from the state and from emigrants in Buenos Aires. It is a great building constructed with stone, with large windows and two entrances framed by big porchs, because boys entered by one wing whereas girls entered by the opposite one. All the roofs have big wooden eaves. The Church of Santiago Apóstol in Boal, built between 1831 and 1837, with a Latin cross shaped floor and a lateral porch built of granitic blocks of stone. The public Washing House in Boal, built thanks to the money sent by emigrants to the Americas and inaugurated in 1928. It has been recently restored and transformed into the Center for the Interpretation of the Washing Houses in the municipality of Boal. The building exhibits an important constructive wealth with a functional style, having mouldings and pinnacles, and it is a good example of the charitable anxiety for their native villages and for the poorest people of the returning emigrants. Casa de la Apicultura is an apiculture museum.

Мерекелік шаралар

Боал муниципалитеті көптеген мерекелер мен жәрмеңкелерге толы. Ең маңыздыларының ішінде мыналарды атап өтуге болады: 15 мамырда – Пеноута жотасының маңындағы тауда Сан Исидроның құрметіне арналған той, оның шіркеуіне жақын жерде өтеді. 13 және 14 маусымда – Армалда Сан-Антонионың құрметіне арналған той. 24, 25 және 26 шілдеде – Боалда Сантьяго Апостолының құрметіне арналған той. 21 және 22 шілдеде – Дойраста Магдалалық Мариямның құрметіне арналған той. 25 тамызда – Сан-Луистің құрметіне арналған той, сол аттас ауылда. Қазан/қараша айларында – «Feria de la Miel» (бал жәрмеңкесі) қазанның соңғы немесе қарашаның бірінші демалыс күндері өтеді. Боалда әр екі апта сайын, дүйсенбі күндері өткізілетін базарды да атап өткен жөн. Сонымен қатар, жыл бойы бірнеше мал базарлары ұйымдастырылады. Олардың екеуі Боал жәрмеңкесінде қазанның екінші сенбісінде және сәуірдің соңғы сенбісінде, ал қалған екеуі Ла Бобия жотасында өтеді: 29 мамырда Сан-Фернандо және 26 маусымда Сан-Пелайо базарлары.

Боал тұрғындары

Селестино Альварес, жазушы және журналист Кубаға эмиграциялады. Карлос Бусоньо, ақын және әдеби сыншы.