Джеймс Эдвин Крейтон: Американ философының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Джеймс Эдвин Крейтон (8 сәуір 1861, Пиктоу, Новая Шотландия – 8 қазан 1924, Итака, Нью-Йорк) – американдық идеалист философ, Корнелл университетінің профессоры, Америка философиялық қауымдастығының алғашқы президенті және Америка философиялық қоғамының президенті (1902 жылғы).

Өмірбаян

Крейтон 1887 жылы Галифакстағы Далхаузи колледжін бітіріп, бакалавр дәрежесін алды, содан кейін Лейпциг және Берлиндегі шетелдік университеттерде студенттік білімін жалғастырды. Кейін Корнелл университетіне аспирант ретінде келіп, 1892 жылы философия докторы ғылымын қорғады. 1889 жылдан 1892 жылға дейін Дин Крейтон Корнеллде философиядан сабақ берді, ал келесі үш жылда доцент болып жоғарылады. 1895 жылдан бастап ол логика және метафизика профессоры болды, ал 1914 жылдан 1923 жылға дейін Корнелл университетінің аспирантурасының деканы қызметін атқарды. Жазушы ретінде ол студенттерге ең алдымен 1898 жылы жарық көрген «Кіріспе логика» еңбегі арқылы танымал болды, ол жоғары оқу орындарында оқулық ретінде кеңінен қолданылады. Ол «Вундттың Адам және жануарлар психологиясы» және «Полсеннің Кант: өмірі мен философиясы» атты еңбектерді аударуға қатысты. Осы кітаптарды жариялаумен қатар, 1892 жылдан бастап «Философиялық шолу» журналының редакторы, ал 1896 жылдан бастап «Кант зерттеулері» журналының американдық редакторы болды. Ол 1902 және 1903 жылдары президенттік қызмет атқарған Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Америка философиялық қауымдастығының негізін қалаушысы және тұңғыш президенті болды. Ол бастапқыда Кант, Брэдли және Босанкеттің ықпалында болды, кейіннен Виндельбанд пен Генрих Рикерттің кейбір көзқарастарын қабылдады, бірақ олардың барлық пікірлерін бөліспеді. Ол тұрақты түрде идеалистік немесе спекулятивтік философияны прагматизмге, неореализмге, материализмге және Берклилік материализмге қарсы қорғады. Крейтон философиядағы және табиғат ғылымдарындағы түсініктің аражік теріс айырмашылықтарын көрсетті. Ол сондай-ақ ешқандай ой жүйесінің жеке ақылдың өнімі бола алмайды деп сенді. Оның маңызды эсселері «Спекулятивтік философияны зерттеулер» (Creighton, 1925; сондай-ақ Сабина, 1917) жинағында топтастырылған. Крейтонға Куинс университеті мен Далхаузи университеті құрметті заң докторы дәрежесін берді. Ол ұзаққа созылған аурудан кейін Корнеллде қайтыс болды. Ол Итакадағы Шығыс Лаун зиратында жерленген.

Creighton graduated as a Bachelor of Arts from Dalhousie College, Halifax, in 1887, and became a student at the foreign universities of Leipzig and Berlin. Later he came to Cornell University as a graduate student, receiving the degree of Doctor of Philosophy there in 1892. From 1889 to 1892, Dean Creighton was an instructor in philosophy at Cornell, being advanced during the three following years to an associate professorship. He had been Sage professor of logic and metaphysics since 1895, and acted from 1914 to 1923 as Dean of the Graduate School at Cornell. As an author, he was best known to students through his “Introductory Logic,” first published in 1898, which is widely employed as a college textbook. He collaborated in the translation of "Wundt's Human and Animal Psychology," and "Paulsen's Kant His Life and Philosophy." In addition to publishing these books, he had been since 1892 editor of The Philosophical Review, and since 1896 American editor of "Kant Studien." He was a member of the American Philosophical Society, of which body he served as president in 1902 and 1903. He was also the founding president of the American Philosophical Association. He was early influenced by Kant, Bradley and Bosanquet, and later accepted some of the views of Windelband and Heinrich Rickert, without sharing all of their opinions. He constantly defended Idealistic, or speculative, philosophy against Pragmatism, neo Realism, Materialism, and Berkeleian materialism. Creighton differentiated between what he considered as intelligible in philosophy and what is intelligible in the natural sciences. He also believed that no system of thought could be the product of an isolated mind. His most important essays were compiled in Studies in Speculative Philosophy (Creighton, 1925; see also Sabine, 1917). Creighton was awarded the honorary degree of Doctor of Laws by Queen's University and Dalhousie University. He remained at Cornell until his death from an extended illness. He is buried at East Lawn Cemetery in Ithaca.