Кіріспе

Аккомпонг (акан тілінен Acheampong) – Ямайка аралындағы Сент-Элизабет округінің төбелерінде орналасқан тарихи марундар ауылы. Ол Кокпит Елінде орналасқан, онда ямайкалық марундар мен жергілікті тайно тайпалары 17 ғасырда таулы жерде бекініс салған. Олар оны қорғап, колония испандықтардан, содан кейін британдықтарға өткеннен кейін тәуелсіздіктерін сақтады. Аккомпонгтың аты батыс Ямайкадағы алғашқы африкалық марундар көшбасшысы Мигель Ридтің ұлының және Куджо қаласының (Трелони қаласы) алғашқы көшбасшысының құрметіне берілген. Бұл Аккомпонгты Коджоның немесе Куджоның бауыры етеді, сондай-ақ Куффи, Куако және марундардың Нэннисімен де туыс болуы мүмкін. Аккомпонг қаласын Коджо салған, ол оны күзету үшін ағасы Аккомпонгты тағайындаған. Жылдар бойы шабуылдар мен соғыстардан кейін, олар 1739 жылы британдықтармен жасалған бейбітшілік шарты арқылы өздерінің автономиясын, өзін-өзі басқаруын және жергілікті халық ретінде танылуын қамтамасыз етті. 1962 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Ямайка үкіметі осы аймақтағы ямайкалық марундардың жергілікті құқықтарын мойындауды жалғастыруда. Аккомпонгты сайлау арқылы тағайындалатын басшы басқарады. Қазіргі басшы – Ричард Карри.

Акомпонг қаласының Акомпонг ауданындағы қаласы

18 ғасырда марундар басшысы Куджо өз халқын Киндах ағашының астында біріктірді, себебі олар тәуелсіздік үшін күресті. Осы орында 1739 жылы британдықтармен шартқа қол қойылған. Бұл көне манго ағашы бүгінге дейін сақталған (2009). Ағаш – ортақ жердегі қауымның ортақ туыстығын білдіреді. Дегенмен, Флагстаффтан қайтып келген марундар шарт Флагстафф ауылының жанында, Пэтти өзенінің төменгі жағында қол қойылғанын айтады. Бірінші марундар соғысы кезінде, көтерілісші құлдар мен олардың ұрпақтары Жамайкадағы азат қаралардың британдықтарға қарсы тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін партизандық соғыс жүргізді. 1739 жылы британдық губернатор Эдвард Трелоуни қол қойған екі тарап арасындағы шарт арқылы жауыздықтар аяқталды. Ол Куджоның марундарына Куджо қаласы (Трелоуни қаласы) мен Кокпиттегі Акомпонгтың бекіністері арасындағы 1500 акр жер берді. Шартта бұл жер Трелоуни қаласына берілгенімен, Акомпонг қаласы мойындалмады. 1756 жылы Акомпонг қаласының марундары мен көрші плантаторлар арасындағы жер дауынан кейін Ассамблея Акомпонг қаласына қосымша 1000 акр жер берді. Шарт марундарға белгілі бір саяси тәуелсіздік пен экономикалық бостандықтарды да берді, олар басқыншылық немесе көтеріліс болған жағдайда әскери қолдау көрсетуге міндетті болды. Сондай-ақ, олар қашқан құлдарды қайтаруға келісуі керек еді, олар үшін әрқайсысына екі доллар төленді. Шарттың осы соңғы тармағы марундар мен құлдыққа түскен қара нәсілділер арасында шиеленіс тудырды. Платациялардан қашқан босқындар кейде марундардың қоныстарына жететін және кейде оларға қалуға рұқсат етілетін. Алайда, Акомпонг марундары көрші плантаторлардың тапсырысымен қашқандарды аулаудан табыс табатын. Шарттан кейін Куджо Трелоуни қаласын, ал оның серігі Акомпонг Акомпонг қаласын басқарды. 1751 жылы плантатор Томас Тистлвуд "Капитан Компун" деп атаған Акомпонгпен кездескенін жазды. Плантатор марундар көшбасшысын "менің бойымша, көк түсті кең матадан тігілген пальто киген, жеңдеріне қызыл манжеттер, алтын түймелер және қара шапан, ақ зәңгіл шалбар, тізесінен бүршіктелген, аяқ киім мен шұлықсыз" деп сипаттады. 1755 жылы Захария Кариес өзінің күнделігінде Акомпонгпен кездескенде марундар көшбасшысы "кестеленген камзол, шапанының айналасында алтын өрнек, мойнында күміс тізбек және күміс медаль ілген" деп жазды. Сондай-ақ, Акомпонгтың "құлақтарында сырғалар, әр саусағында күміс жүзіктер" болды, бірақ ол әлі де жалаңаяқ жүрді.

Accompong Trelawny қаласын басып алуға тырысады

1760 жылдары Аккомпонг қаласындағы марундар Ямайканың батысындағы Такки соғысынан шабыттанған көтерілістерді басуда маңызды рөл атқарды. Капитан Кваши, суперинтендант Джон Келлиге есеп бере отырып, өз марундарымен бірге бірнеше көтерілісші құлдарды тұтқындады. Кейбір тарихшылар 1750 жылдан кейін Аккомпонг туралы ресми жазбалар жоқ деп санайды. Дегенмен, 1760 жылдардың ортасында Аккомпонгтың Трелони қаласын басып алуға тырысқанына куәліктер бар. 1739 жылғы шартта Аккомпонг Куджоның ізбасары деп көрсетілген. Куджо 1764 жылы қайтыс болғаннан кейін, Аккомпонг Трелони қаласын бақылауға тырысты. Губернатор Роджер Хоуп Эллетсон Ливард марундарына билік жүргізді. Эллетсон суперинтендант Джон Джеймске Трелони қаласының билік белгісін Аккомпонгтан алып, оны Левис есімді Трелони қаласының марундық офицеріне беруді бұйырды. Джеймс Аккомпонгқа оның билігі тек Аккомпонг қаласына ғана шектелгенін айтты. Аккомпонг одан кейінгі он жылдықтарда қайтыс болған болуы мүмкін. Куджо мен Аккомпонг қайтыс болғаннан кейін, Ливард мару қалаларының бақылауы ақ түсті суперинтенданттарға өтті, олар губернатор тарапынан мару қалаларын қадағалау үшін тағайындалды. 1773 жылы ақ суперинтендант марундар капитандары Кранки мен Мунконы Аккомпонг қаласындағы оған есеп беретін офицерлер етіп тағайындағаны хабарланды.

Акомпонг қаласы Акомпонгтан кейін

Акомпонг қаласының халқы 1740 жылы 85 адамнан 1770 жылы 119 адамға, 1788 жылы 159 адамға дейін өсті. 1795 жылы Екінші Марун соғысы басталғанда Трелавни қаласының марундары британдық отаршылдық билікке қарсы қару қолға алды, бірақ Марун капитаны Джон Фостердің номиналды басшылығымен Акомпонг марундары британдықтарға адалдік серт берді. Акомпонг қаласының марундары британдық отаршылдық билігінің атынан Трелавни қаласына қарсы күресті. Осы кезеңде Акомпонг қаласының іс жүзіндегі басшылығын ақшаруа суперинтенданты Александр Форбс жүзеге асырды, ол Акомпонг марундарының британдық отаршылдық әкімшілігіне адал болуын қамтамасыз етті. Акомпонг қаласы Екінші Марун соғысында шығынға ұшырады. Марун капитаны Чемберсті олардың бағынуын қамтамасыз ету үшін Трелавни қаласына жібергенде, Трелавни қаласының капитаны Джеймс Палмер оны атқылап, Акомпонг капитанының басын кесіп алды. Жамайкаға жаңадан келген милиция полковнигі Уильям Фич өзінің тәжірибелі марун іздеушілерінің кеңесін елемеді. Ол әскерін Трелавни қаласының қойнына түсірді; олардың жауынгерлері Фичті, ақ милицияның көптеген мүшелерін және бірнеше Акомпонг жауынгерлерін өлтірді. Екінші Марун соғысы барысында Акомпонг марундары 1770 жылдары құрылған Кокпит еліндегі қашқан құлдардың ұзақ жылдар бойы қалыптасқан Конго елді мекенін жойды. Осы қауымның көптеген аман қалғандары Екінші Марун соғысында Трелавни қаласының жағында соғысты.

Трелавни қаласының жер аударылуынан кейін

Акомпонг қаласы жеңімпаз тарапты қолдады. Трелани қаласындағы марундар Жаңа Шотландияға жер аударылғаннан кейін, отаршылдық билік Акомпонгқа қашқан құлдарды аулауға эксклюзивті құқық берді. Бірақ Акомпонг марундары Куффидің қашқан қауымын таратуға немесе тұтқындауға тырысқандары сәтсіз аяқталды. Көп ұзамай отаршылдық билік Виндвард марундарына құл аулау құқығын қайтаруге рұхсат берді. Куффи тобы отаршылдық тізімдерден жоғалып қалғаннан кейін, 1812 жылы басқа босқын құлдар Кокпит елінде жаңа марун қауымын құрды. Me no Sen You no Come қауымы 1820 жылдары Акомпонг марундары мен отаршылдық милиция тарату әрекеттеріне қарсы тұрды. 1808 жылы Акомпонг қаласының халқы 238 адамды құрады, ал 1841 жылы ол шамамен екі есе өсіп, 436 адамға жетті. Акомпонг марундары Сэмюэл Шарп бастаған 1831-1832 жылдардағы Рождество көтерілісін, сондай-ақ Баптист соғысын басуға сер Уиллоуби Коттонның отаршылдық милициясына көмектесуде маңызды рөл атқарды.

Ақ түсті инспекторлар

+Күндің атыName1740–шамамен 1752 жыл Джордж Кьюри. 1760 ж. Джон Келли. 1764 ж. Джон Делароаш. 1767 ж. Уильям Делароаш және Джон Слейтер. 1768 ж. Еремия Гардинер. 1773–шамамен 1797 жыл Александр Форбс. 1797–1803/4 жыл Александр Форбс кіші. 1803/4–1805/6 жыл Обадия Клементс. 1805/6–1806/7 жыл Чарльз Де Босс. 1806/7–1808 жыл Чарльз Пайт. 1808–1813/4 жыл Эдан Митчелл. 1813/14–1817 жыл Хэдли Д'Ойли Митчелл. 1817 жыл Джордж Роуз (1 шілдеде қайтыс болды). 1817–1819/20 жыл Джозеф Фоукс. 1819/20–1826 жыл Филип Смит. шамамен 1820 жылдар Джон Хилтон. 1841 жыл Томас Хилтон.

XX ғасырдың аяғынан қазіргі уақытқа дейін

1962 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Ямайка марондардың саяси және мәдени құқықтарын мойындады. 21-ші ғасырдың басында үкімет бұл құқықтарды БҰҰ-ның Түпкі халықтардың құқықтары туралы декларациясы (2007 ж.) тұрғысынан мойындады, оның ішінде «өздерінің ерекше саяси, құқықтық, экономикалық, әлеуметтік және мәдени институттарын сақтау және нығайту құқығы» бар. Сондай-ақ, «жергілікті мәселелерде өзін-өзі басқару құқығы» және «автономдық функцияларды қаржыландыру жолдары мен құралдары» да мойындалды. 2009 жылы Феррон Уильямс Аккомпонгтың Бас полковнигі болып сайланды. Уильямс 2015 жылы екінші алты жылдық мерзімге қайта сайланды. Ол Нэнни Тауннан, қазіргі Мур Таунынан шыққан Тимоти Э. Макферсонды Марун қауымдастықтары арасындағы қарым-қатынастарды жақсарту үшін тағайындады, бұл қоршаған ортаны қорғау және климаттық өзгерістер туралы хабардарлықты арттыру жөніндегі бірлескен күш-жігердің бір бөлігі болды. 2021 жылдың ақпан айында Ричард Карри Бас полковник болып сайланды.

Мәдениет

Акомпонг тұрғындары 200-300 жыл бұрынғы акан (асанте) ата-бабаларынан мұраға алған және таино дәстүрлерімен үйлестірілген әдет-ғұрыптар мен салт-дәстүрлерді сақтайды. Марун ұрпақтары мен олардың достастары жыл сайын 6 қаңтарда 1739 жылғы көшбасшы Куджоның туған күні мен оларға автономия берген келісім-шартты тойлайды. 2007 жылы фестивальға келгендер аймақтың экологиясын қорғау үшін боксит кенін көбейтуге қарсылық білдірді.