Кіріспе

Соғысты ақтау түрі

Қорғаныс соғысы (Verteidigungskrieg) – әділ соғыс дәстүрінің өлшемшарттары бойынша соғысты ақтауға негіз болатын себептердің бірі. Бұл соғыс, кемінде бір ұлттың екіншісінен өзін қорғауға бағытталған соғыс, екі тараптың да бірін-бірі жаулап алуға тырысатын соғыстан өзгеше. Халықаралық құқықтағы өзін-өзі қорғау құқығы БҰҰ Жарғысының VII тарауының 51-бабында бекітілген:

Осы Жарғының ешбір ережесі Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесіне қарулы шабуыл жасалған жағдайда, Қауіпсіздік Кеңесі халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау үшін қажетті шараларды қабылдағанға дейін, жеке немесе ұжымдық өзін-өзі қорғаудың ішкі құқығына кедергі келтірмейді. Осы өзін-өзі қорғау құқығын пайдалану барысында мүшелер қабылдаған шаралар туралы Қауіпсіздік Кеңесіне дереу хабарлау керек, және бұл шаралар Қауіпсіздік Кеңесінің осы Жарғыға сәйкес, халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау немесе қалпына келтіру үшін қажет деп санайтын кез келген әрекет жасауға қатысты өкілеттігі мен жауапкершілігіне ешқандай ықпал етпейді.

Тарих

Америкалықтар британдықтарға қарсы соғысты қолдаушылар 1812 жылғы соғысты қорғаныс соғысы деп санай отырып, британдықтардың американдық сауда кемелерін мазалауы, ашық теңізде американдық теңізшілерді күштеп жұмысқа алуы, сондай-ақ американдықтардың орталық аймақтардағы кеңеюіне қарсы тұратын үнді тайпаларына қару-жарақпен көмектесу арқылы британдықтарға бағынышты үнді мемлекетін құруға тырысқандарын атап көрсетті.

Көзқарастар

Ислам ғалымы Суфьян әл-Таури (716–778), Мәжит Хадури (1909–2007) оны бейбітшіл деп атаған, джихад (қасиетті соғыс) тек қорғаныс үшін жүргізілетін соғыс екенін айтқан.