Кіріспе

Совет режиссері және сценарийші Григорий Наумович Чухрай (Григо́рий Нау́мович Чухра́й; Григорiй Нау́мович Чухрай; 23 мамыр 1921 – 28 қазан 2001) – украиндық совет және ресейлік кинорежиссері және сценарийші. КСРО халық әртісі (1981). Ол ресейлік режиссер Павел Чухрайдың әкесі.

Ерте өмір

Григорий Чухрай Мелитопольде (қазіргі Украинаның Запорожье облысы) Қызыл Армия сарбаздары Наум Зинович Рубанов пен Клаудия Петровна Чухрай отбасында дүниеге келген. Ол украин текті. Оның ата-анасы үш жасқа толғанда ажырасып кеткен. Оны колхоз төрағасы болған өгей әкесі Павел Антонович Литвиненко тәрбиелеген. Анасы Клаудия Чухрай Украина КСР-індегі ұжымдастыру және декулакизацияға белсенді қатысып, кейін милицияда тергеуші болып жұмыс істеген. Ол үш рет жарақаттанған. 1944 жылы Коммунистік партияға мүше болған.

Мансап

Соғыс аяқталғаннан кейін ол ВГИК-те Сергей Юткевич пен Михаил Ромм басқарған курста кино өнерін оқыды, сосын Киев киностудиясында режиссердің ассистенты ретінде тәжірибесін арттырды. 1950 жылдардың ортасында ол Mosfilm студиясында өзінің фильмдерін жазу мен түсіруге кірісіп, 1957 жылғы Канн кинофестивалінде «Қырқ бірінші» (1956) фильмімен КСРО шегінен тыс танымал болды. Фильм фестивальдің «Алтын қақпа» сыйлығын – «Үздік фильм» және Григорий Чухрайға «Үздік режиссер» аталымын жеңіп алды. Келесі жылы дүние жүзінде көрсетілген бұл фильм BAFTA сыйлығына ие болды. Григорий Чухрай мен сценарийші Валентин Ежов 1961 жылы «Үздік түпнұсқа сценарий» номинациясына ие болды. Чухрайдің келесі туындысы – «Ашық аспан» (1961) фильмі. Онда соғыс жылдары нацистердің тұтқынында болған, бірақ тыңшылық жасады деген айыппен күдікке ілінген совет ұшқышының тағдыры баяндалады. Бұл Иосиф Сталиннің басшылығымен жүргізілген репрессиялық шараларды көрсеткен алғашқы совет фильмдерінің бірі болды. Фильм 2-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде Гран-при жеңіп алды (Кането Шиндоның «Жылаңаш арал» фильмімен тең бөлісті). Екі жыл өткен соң Чухрай 3-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде төрешілер алқасының төрағасы болды. 1966-1971 жылдары Чухрай ВГИК-те режиссерлік курстарға жетекшілік етті. 1965 жылы ол Mosfilm студиясында тәжірибелік шеберхана құрып, оны басқарды. Осы шеберханада «Шөлдің ақ күні» (1970), «Он екі орындық» (1971), «Иван Васильевич: Сан алуан әлемге саяхат» (1973), «Махаббат құлы» (1976) және тағы да бірнеше танымал фильмдер түсірілді. Сонымен қатар, 1964-1991 жылдары ол Кинематография жөніндегі мемлекеттік комитеттің мүшесі болды. 2001 жылы ол «Менің соғысым» және «Менің кином» атты екі томдық естеліктер жинағын жариялады, олар соғыс жылдарындағы өмірі мен кинодағы еңбек жолына арналған. Ол орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Ираида Чухрай (қыздығы Пенкова) мен үйленді. Олардың екі баласы болды: Павел Чухрай (1946 жылы туған) – ресейлік режиссер және Елена Чухрай (1961 жылы туған) – кинотанушы. Григорий Чухрай 2001 жылы Мәскеуде сексен жасында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Ол Ваганьково зиратында жерленді.