Кіріспе

Андерстон () – Шотландияның Глазго қаласындағы аудан. Ол Клайд өзенінің солтүстік жағасында орналасқан және қала орталығының оңтүстік-батыс жиегін құрайды. 18 ғасырдың басында қолмен тоқушылардың ауылы ретінде пайда болған Андерстон 1824 жылдан 1846 жылы Глазго қаласына қосылғанға дейін барондық құқығымен тәуелсіз қалашық болды. Аталған ауданды Андерстон теміржол станциясы қамтамасыз етеді. Солтүстік жағынан Чаринг-Кросс, шығыс жағынан Блайтсвуд-Хилл және батыс жағынан Финнистонмен шектеседі.

Андерстонның негізі

Қазіргі Андерстон ауданы орналасқан жер бұрын Епископ орманы деп белгілі болған. Ортағасырлық Глазгоның батысында жатқан бұл жерлерді 1450 жылы Шотландия королі Джеймс II Глазго епископына сыйға берді. Осы аумақтың бір бөлігін құраған Стобкросс жері 16 ғасырдың ортасынан бастап Андерсон отбасының меншігіне көшті, және олар мұнда Stobcross House үйін салды. Дәстүр бойынша, атау сол жерді белгілеген ағаш айқыш немесе ‘stob’ арқасында пайда болған. 1875 жылы Стобкросс үйі бұзылып, Квинс-Док құрылысына орын жасалды. Андерстон бастапқыда Стобкросс есімді иеліктің өнімсіз бөлігі болды, оны 1725 жылы Стобкросс үйінің иесі Джеймс Андерсон тоқымашылардың шағын үйлері үшін жалға берді. Оның құрметіне бұл жер Андерсон Таун деп аталды, кейіннен Андерстон болып өзгерді. Андерстон ауылы Гушетт фермасының жанында пайда болды, ол Андерстон Крестіне айналды, ал бүгінде М8 тас жолы Клайд өзені арқылы өтетін Кингстон көпірінің орны болып табылады. Ауылдың меншігі 1735 жылы Джон Оррға өткен кезде өзгерді. Сол кезде Андерстон өзен жағасында ақтаратын орындарымен және Мейн-стрит бойында екі жағында тоқымашылардың шағын үйлерімен көзге түсті. 1794 жылы Андерстон ауылының халқы шамамен 3900 адамды құрады. Ауылды қоршаған аймақта Хайдпарк және Лансфилд сияқты көптеген шаруашылық иеліктері болды. Бұл иеліктер кейіннен Андерстонның көшелеріне аттарын берді, өйткені 19 ғасырда аймақ кеңейіп, қалалық сипатқа ие болды. Андерстонның шығыс шекарасы көп жыл бойы қазіргі Аргайл көшесінің солтүстік және оңтүстік жағында орналасқан 208 және 209 нөмірлі Роялти тастарымен белгіленді. Блайтсвуд Бёрн бастапқыда осы жер арқылы ағып өтіп, Стобкросс жерлерінің шығыс шекарасын көрсеткен. Роялти тастары шамамен 1782 жылдан бастап, 1960 және 1970 жылдары аймақта жүргізілген кең ауқымды даму жұмыстары кезінде алынып тасталды. 18 ғасырдың соңында Андерстон дамыған қауымдастыққа айналды, оның халқы көбінесе тоқу және оған байланысты салаларда, мысалы, ақтарту, бояу және баспа жұмысында жұмыс істеді. Бұл кезеңде Делфтфилд керамикасы (1748 жылы құрылған) сияқты басқа да салалар да өркендеді. 1770 жылы Хеддл-плейсте Андерстон Рельефтік шіркеуі салынды. Андерстонның қазіргі Кранстонхилл деп аталатын бөлігі ежелгі заманда Драммотер Хилл деп белгілі болған. Ол Драмовер төбесі деп өзгертілді, себебі бұл жерде "Роугс маршы" әуенімен қаладан қуылған босқындар эскортталатындығы туралы миф болды. 17 ғасырда Александр Педен бұл төбе бір күні "Глазго кресті" болады деп болжам жасаған. Сол кезде төбе Глазго қаласынан бірнеше шақырым қашықтықтағы ашық далалық жерде орналасқан еді.

19 ғасыр

19 ғасырдың басында мақта зауытының иесі Генри Холдсворт Чипсайд көшесінде бумен жұмыс істейтін иіру зауытын құрды. 1809 жылы Кранстонхилл су қоймасы салынды, ол ауылды Клайд өзенінен тікелей су көзімен қамтамасыз етті. Қала 1824 жылы Барронияның Бург болып құрылды, онда Андерстонның халқы шамамен 10 000 адамды құрады. Алғашқы қала кеңесі сайланды, Генри Холдсворт Андерстонның алғашқы провосты болып таңдалды. Кеңеске сондай-ақ үш сот төрайымы, он бір кеңесші және қазынашы кірді. Бургтың ұраны латын тіліндегі Alter Alterius Auxilio Veget болды, ол шамамен «бірінің көмегімен екіншісі гүлдейді» деп аударылады. Дегенмен, Андерстонның тәуелсіз Бург мәртебесі ұзаққа созылмады. 1846 жылы ол Глазго қаласына қосылды. Андерстонның соңғы провосты Генри Холдсворттың ұлы Джон болды. 19 ғасырдың қалған бөлігінде аймақ өсіп, кеме жасау, темір құю, құрал жасау және инженерлік сияқты жаңа салалар дамыды. Клайд өзеніндегі доктарға жақын орналасқандықтан, Андерстон виски қоймаларын, астық сақтау қоймаларын және ағаш сарайларын салуға өте қолайлы орынға айналды. Осы кезеңде атақты Кранстонхилл (1865 жылы құрылған) және Билсленд нан пісіру зауыттары (1882 жылы) ашылды. Томас Липтон өзінің алғашқы дүкенін 1871 жылы Стобкросс көшесінде ашты. Аймақтағы өнеркәсіптің қарқынды дамуы жұмысшы табының тұрғын үйіне деген сұранысты күшейтті, сондықтан 19 ғасырдың соңында Андерстон ауданының көп бөлігі Глазгоның символы болған берік тас үйлермен салынды. Осы кезеңде Андерстонның көптеген шіркеулері де өсіп келе жатқан қауымға қызмет ету үшін салынды. Олардың ішінде Сент-Марк Лансфилд (1850), Сент-Патрик католик шіркеуі (1850) және Андерстон шіркеуі (1865) бар. 19 ғасырдың соңына қарай кеме қатынасы және оған байланысты өнеркәсіптер аймақты басып алып, Клайд өзенінің жанындағы саябақтарды толтырды. Аймақ тығыз орналасқан, арт көшелердегі шеберханалармен және жапсарлас үйлермен ерекшеленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұлттық және жергілікті үкіметтер Ұлыбританияның көптеген ірі қалаларында болған нашар тұрғын үйлер мен тығыздықтың алдын алу үшін бірдеңе жасау қажет деген шешімге келді. 1945 жылғы Брюс есебі «Кешенді даму» тұжырымын енгізді, ол қаладағы нашар сапалы тұрғын үйлер мен шұңқырларды толық бұзуды білдірді, осылайша тазартылған жерде жаңа, жоспарланған қауымдастықтар салынды. Глазгода барлығы 20 кешенді даму аймағы белгіленді, олардың бірі Андерстонның көп бөлігін қамтыды. Андерстонның тұрғын үй проблемалары Глазгоның басқа көптеген аудандарына қарағанда нашар болмаса да, қала арқылы автокөлік жолын салу жоспарларына байланысты Глазгоның жол желісін жақсарту қажеттілігі болғандықтан, Андерстонға басымдықпен қарауға шешім қабылданды. Бұл автокөлік жолы Андерстон Кросы арқылы өтуі керек еді, ол қауымның дәстүрлі ортасы болды, және ауданды кешенді дамыту жоспары 1961 жылы мақұлданды. Жаңа Андерстон үш аймаққа бөлінеді: қаланың шығыс шетінде кеңселер мен саудаға арналған коммерциялық аймақ, батысында жаңа айналма жолмен шектеледі, жаңа тұрғын үйлерден тұратын тұрғын аймақ және оңтүстік-шығыста өнеркәсіптік аймақ. Жол желісін салу және тұрғын үйлерді бұзу жұмыстары 1960 жылдары жалғасты. Келесі онжылдықта жаңа Андерстон ескі ауданға көп ұқсамады. Тығыз тұрғын үйлер мен пәтерлерге толы көшелер жойылды, ал тұрғындардың көпшілігі Knightswood, Easterhouse, Cumbernauld, Drumchapel және East Kilbride сияқты жерлерге көшірілді. 1951 жылы халық саны 31 902 адамды құрады; 1971 жылы қайта құру салдарынан 9 265 адамға дейін төмендеді. 1960 жылдары Андерстонда екі ірі өрт болды. Біріншісі 1960 жылдың наурыз айында Чипсайд көшесінде виски қоймасында болды, ол өртеніп, жарылды. Жарылыс алғашқы өрттен бір сағаттан кейін болды және ғимараттың бір бөлігі үш өрт сөндіру машинасының үстіне құлап, өрт сөндірушілерді қираған үйінділердің астында қалдырды. 14 өрт сөндіруші және 5 құтқарушы қаза тапты. Екінші өрт 1968 жылдың қараша айында Джеймс Уатт көшесіндегі зауытта болды. Өрт 22 жұмысты тұтқынға алды, олар терезелер арқылы шыға алмады, себебі терезелер тормен жабылған еді. 1970 жылдары аймақтағы көптеген пәтерлер М8 автокөлік жолына жол ашу үшін бұзылды, ал Андерстон Кросы Андерстон орталығымен ауыстырылды. Бұл идея сәтті болмады, ал 1980 жылдары орталықтың көптеген жабық өткелдері мен қызмет көрсету жолдары әуесқой қызыл жарық ауданына айналды, ал кешке Андерстон мен көршілес Блайтсвуд Хиллде проституция кең таралды.

21 ғасыр

Алайда, Глазгоның қарқынымен өсіп келе жатқан жаңа қаржылық ауданының арқасында 21-ші ғасырдың басында Андерстонның жағдайы жақсара бастады. Жаңа, ультра заманауи кеңсе ғимараттары, халықаралық қонақүйлер мен жаңа тұрғын үйлер бой көтерді, бұл ауданның сыртқы келбетін және беделін едәуір жақсартты. Бастапқы жоспар бойынша бұзуға тиіс болған Андерстон орталығының үш мұнарасы, Глазго Батыс Тұрғын үй Қауымдастығына берілгеннен кейін, жаңартуға қабылданды. 2010 жылға қарай, блоктардың сыртқы жағы жеке құрылыстардың дизайнымен үйлесетіндей жаңадан жабдықталды. 2011 жылы тас жолдың шығысына қарай орналасқан 1960 жылдардағы тұрғын үйлердің көп бөлігі, соның ішінде Шафтсбери мұнарасы бұзылып, Аргайл көшесін қоса, бастапқы көше жоспарының бөліктері қайта жаңартылды. Sanctuary Scotland жүзеге асырған жоба бірнеше марапатқа ие болды және оның орталық бөлігі ретінде Чарльз Ренни Маккинтошқа қойылған мүсін (суретшісі – Энди Скотт) орналасқан.

Білім

Андерстон бастауыш мектебі (1973), дінге бөлінбеген мемлекеттік мектеп, Андерстон қаласындағы Порт көшесінде орналасқан. Сент Патрик Рим католик бастауыш мектебі (1962) Андерстон қаласындағы Перт көшесінде орналасқан. Ол 1962 жылы салынды.

Спорттық командалар

Бұл аймақта "Андерстон Атлетик" футбол командасы Глазго колледждері футбол федерациясының 2-ші дивизионында ойнайды.