Кіріспе
Комб Даун – Ұлыбританияның Бат қаласының шетіндегі ауыл. Ол Сомерсет әкімшілік округінің құрамындағы Бат және Солтүстік-Шығыс Сомерсет біртұтас әкімшілік аймағында орналасқан. Комб Даун ауылы негізінен 18-шы және 19-шы ғасырларда Бат тасынан салынған виллалар, террасалар және жұмысшылардың үйлерінен тұрады; сондай-ақ, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін салынған Фокхилл тұрақтарындағы бұрынғы және қазіргі әлеуметтік тұрғын үйлер, Солтүстік және Брэдфорд тас жолдарының екі жағындағы грузин, Виктория және 20-шы ғасырға жататын үйлер мен бұрынғы Қорғаныс министрлігі кеңселері орналасқан жердегі 21-ші ғасырғы Мулбери паркі де бар.
Combe Down is a village on the outskirts of Bath, England, in the Bath and North East Somerset unitary authority area, within the ceremonial county of Somerset. Combe Down village consists predominantly of 18th and 19th century Bath stone built villas, terraces and workers' cottages; the post World War II Foxhill estate of former and present council housing; a range of Georgian, Victorian and 20th century properties along both sides of North Road and Bradford Road; and the 21st century Mulberry Park development on the site of former Ministry of Defence offices.
Орналасқан жері
Комб Даун Бат қаласынан жоғарырақ, қала орталығынан шамамен оңтүстікке қарай орналасқан. Ауылдың солтүстігімен үлкен табиғи ормандық аумақтар (Фейри Вуд, Лонг Вуд, Клондайк Копсе және Рейнбоу Вуд) жалғасқан. Ормандардың бір бөлігі Бат және Солтүстік-Шығыс Сомерсет кеңесінің меншігінде және басқаруында, ал көп бөлігі Ұлттық Трастқа тиесілі және басқарылады; Бат Скайлайн жолы ормандардың солтүстігінен өтеді. Ауылдың оңтүстігінен Мидфорд аңғарының көрінісі ашылады.
Этимология
"Комбе" немесе "кумбе" – көне ағылшын тіліндегі "cumb" сөзінен және мүмкін, уэльс тіліндегі "cwm" сөзімен ортақ бритон тілінен шыққан, тік беткейлі аңғарды білдіретін сөз. "Даун" көне ағылшын тіліндегі "dūn" немесе "dūne" сөзінен шыққан, ол "adūne" ('төмен қарай') сөзінен қысқартылған, ал "dūne" ('жотадан') тіркесінен пайда болған.
Ыңғайлылықтар
Комб Даунда көптеген жергілікті ыңғайлылықтар бар, оның ішінде мектептер, шіркеулер, дүкендер, жергілікті қоғамдар және пабтар. Онда екі учаске бар: 1895 жылы құрылған Черч Роудтағы 64 учаскеден тұратын жеке меншік учаске және Фокшилдағы приход кеңесіне тиесілі 10 учаске. Жергілікті мемлекеттік бастауыш мектеп – Комб Даун CEVC (Англия шіркеуінің ерікті бақылауындағы) бастауыш мектебі, ол Финляндиядан әкелінген бұйымдық үйde орналасқан. Ең жақын мемлекеттік орта мектеп (жоғарғы сыныптармен бірге) – Ральф Аллен мектебі. Тәуелсіз Монктон Комб мектебі жақын маңдағы Монктон Комб ауылында орналасқан, ал оның дайындық мектебі, алдын ала дайындық және балабақшасы Комб Даун ауылында. Прайер Парк колледжі, тәуелсіз католик орта мектебі, ауылға іргелес орналасқан. Ауыл орталығында түрлі дүкендер мен шағын кәсіпорындар бар. Пошта бөлімі 2006 жылы халықтың қарсылығына қарамастан жабылды, ал ең жақын пошта бөлімі енді Брэдфорд жолындағы дүкендер қатарындағы азық-түлік дүкенінде орналасқан. Мұнда англикан шіркеуі (Киелі Үштік) және бейдін шіркеуі (Одақ шіркеуі) бар. Рим-католик шіркеуі (Сент-Петр және Сент-Пол) ауылдың шетінде, Фокшилл елді мекенінің жанында орналасқан. Ауылдағы пабтар – Король Уильям IV, Хэдли Армс және Форестер мен Гүл (бұрынғы Форестер). Король Уильям 2020 жылғы пандемиядан бері қайта ашылмады, ал Форестер мен Гүл аптасына бір кеш ғана ашылады, сондықтан 2023 жылдың желтоқсанында Хэдли Армс – ауылдың жалғыз толыққанды жұмыс істейтін пабы. Комб Даунда екі өркендеген регби клубы және крикет клубы, балаларға қарау орталығы, дәрігерлік кабинет және стоматолог, сондай-ақ белсенді Cub және Scout тобы (10- Bath) және олардың Скаут шатыры бар. Бірнеше қоғамдар бар, оның ішінде белсенді жергілікті тарих тобы (Комб Даун мұра қоғамы), Әйелдер институтының филиалы және екі өнер тобы. Клавертон Даун Роудтағы жекеменшік аурухана, Бат Клиникасы (Circle Health Group иелігінде), Лонгвуд үйінде орналасқан, бұл Mallet Antiques Mallet отбасының бұрынғы үйі. Лонгвуд үйінде тұрған Маргарет Мэри Маллетт (1882–1959) және оның қыздары Маргарет Элизабет Маллетт (1905–1991) және Барбара Пенелопа Маллетт Лок (1896–1978) Комб Даун мен Клавтертон Даундағы жерлерді, оның ішінде Рейнбоу Вуд фермасын, Клондайк Копсе, Фея Вуд және Буши Норвудты Ұлттық Трастқа сыйға тартты. Аурухананың қарамағында 4 жұлдызды қонақ үй және денсаулық клубы, Combe Grove Manor, бау-бақшалар мен ормандық жерлер бар. Қоғамдық ашық кеңістік (Фирс Майдан) ауылдың соғыс ескерткіші мен балалар ойын жабдықтары бар ойын алаңын қамтиды. "Фирс-филд" ашық кеңістігін үш жер учаскесі құрайды, оның екеуі жергілікті кеңестің бақылауында. Құжаттарда "Фирс" алаңының Комб Даун тұрғындарының мәңгілік демалуына арналғандығы көрсетілген. 2010 жылы тас кен орнын тұрақтандыру жұмыстары сәтті аяқталғаннан кейін, Фирс Филд жайылымдық мәртебесіне қайта оралды. Жергілікті тұрғындардың мүдделерін қорғау мақсатында "Фирс-филдтің достары" тұрғындар тобы құрылды. 2015 жылы Фирс Филдке "еске алу" мәртебесі берілді және ресми "Сентерей Филд" Траст Филдс деп тағайындалды. 2014 жылдың шілдесінде Ральф Аллен бұрыш тасы ашылды. Оны қайырымдылық ұйымы, Комб Даун Стоун Легаси Траст, тұрақты құрылыс және білім беру орталығы ретінде басқарады. Комб Даун мұра қоғамының жертөлесінде мұражай стандарты бойынша қауіпсіз мұрағат кеңістігі бар, онда бірегей жергілікті мұра материалдары каталогталады және сақталады, оған зерттеушілер қол жеткізе алады. Бат қаласының орталығынан ауылға күн сайын автобус қатынауы жүзеге асырылады. Жекеменшік "Бат" айналымды автобусы ауылдың шетінен өтіп, қала орталығына бара жатқан жолда Ральф Аллен драйвінен төмен өтеді. Бат айналымды автобусы (қызмет нөмірі 20А) Комб Даун арқылы өтеді және Бат және Бат Спа университеттеріне баратын студенттерге қызмет көрсетеді.
Тас кен орындары мен карьерлері
Комб Даун ауылы 18 және 19 ғасырлардағы тас карьерлерінің үстінде орналасқан, олардың көпшілігі 1720 жылдары Ральф Алленге тиесілі болған және осы ол дамытқан. Бұл карьерлер 2005-2010 жылдар аралығында орталық үкімет қаржыландырған жоба аясында толыққандай толтырылып, тұрақтандырылды. Комб Даунда 40-тан астам карьер анықталған. Ауылдың шетінде, Шахта жолынан тыс жерде тек бір жұмыс істейтін карьер (Үстіңгі газон карьеры) қалды. Ол қалаға және Ұлыбританияға жоғары сапалы Бат тасын жеткізеді. 16 ғасырдың антиквары және саяхатшысы Джон Лиланд 1500 жылдары Батқа Мидфордтан келгенін жазды: "Шақырымдай жолмен ауылға жеттім де, тас көпірден өттім, онда кішкентай бұзылған жер болды, оны Мидфорд суы дейтін. Екі шақырымдай жол бойы тау, карьер және көрінетін кішкентай орманмен қоршалған" – бұл Мидфорд пен Комб Даун арасындағы Хорскомб Вейл айманындағы карьерлерге сілтеме болуы мүмкін. Комб Даундағы шахталар оолиттік (оолит) әктас кен орындары болды. Тас "бөлме және тірек" әдісімен қазылып алынды, яғни камералар жасалып, төбені ұстап тұру үшін тас тіректер қалдырылды. Бат қаласындағы көптеген ғимараттарды салуға, сондай-ақ Біріккен Корольдіктегі басқа да маңызды ғимараттарды, оның ішінде Бэкингем сарайын салуға қолданылған Бат тасы Комб Даунның астында және төңірегінде қазылып алынды. Бұл кен орындарының көпшілігі бір кезде 18 ғасырдың кәсіпкері Ральф Алленге (1694–1764) тиесілі болған. Кен орындары 19 ғасырда жабылды, бірақ жер бетінде құрылыс жұмыстары жалғасты, кейбір жолдар мен үйлер ақырында үлкен жер асты қуыстарының үстінде, тек жұқа қатқа (кей жерлерде бір-екі метр ғана) тіреліп тұрды, олардың қолдауы жеткіліксіз болды.
Комб Даун темір жол туннелі
Комб Даун туннелі 1874 жылы ашылды және ауылдың оңтүстік беткейінің астынан шығады. Бұл бір кезде Ұлыбританиядағы аралық желдеткіші жоқ ең ұзын теміржол туннелі болды (1829 ярд). Қазір туннель 2013 жылғы 6 сәуірде ашылған 1,8 миллион фунт стерлингтік Two Tunnels Greenway жаяу және велосипед жолының бөлігі болып табылады. Шамамен бір мильден аса ұзын Комб Даун туннелі Ұлыбританиядағы ең ұзын велосипед туннелі болып есептеледі және интерактивті жарық және дыбыс инсталляциясымен қатар ұялы байланыс желісі де бар. Оның күтушісі – Wessex Water компаниясы.
Яһудилер жерлеу орны
Еврейлердің зираты Брэдфорд жолындағы тарихи құндылығы бар орын және Грузия дәуірінен сақталған елдегі он бестің бірі. Зират 20 ғасырдың басында қолданыстан тоқтағаннан бері біршама уақыт бойы ескере алмағанмен, Бат қаласының тарихи еврей қауымының маңызды естелігі ретінде көп бөлігі сақталған. Ол 1812 жылдан бастап жазылған, ал соңғы жерлеу 1942 жылы тіркелген. Бұл жерде бір кезде дұға үйі (Охел) деп есептелген кішкентай ғимарат бар, бірақ Бат Еврей зиратының достар клубы жүргізген соңғы зерттеулер көрсеткендей, ол зираттың күзетшілері пайдаланған үй болған және діни мақсаттар үшін қолданылмаған. 2006 жылы «Англия мұрасы» зиратқа II санатты мәртебе берген. Бұл жерде 1842-1921 жылдар аралығында жасалған екі қабір және шамамен елу қабір тасы бар, олардың үстінде иврит және ағылшын тілінде жазулар бар. Коттеджді қалпына келтіру, қабір тастарын консервациялау, шекаралық қабырғаны жөндеу, қақпаларды ауыстыру және орынның мағынасын ашу мақсатында бірнеше қайырымдастық ұйымдардан қаражат тартылып, 2015-2022 жылдар аралығында бірқатар қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Орын жылына бірнеше рет жұртшылыққа ашылады, ал жеке келуді алдын ала келісім бойынша Достар клубы арқылы ұйымдастыруға болады. 1850 жылдарға қарайтын суретте сол кезде Англиядағы ең үлкен су дөңгелегіне ие болған диірмен бейнеленген, оның диаметрі 56 фут (17 метр) құраған. Кейіннен J. M. W. Turner (1775–1851) өзінің шамамен жиырма мың суреті мен акварелі үшін қолданған көптеген түрлі қағаздар De Montalt диірменінде жасалғандығы анықталды. Кейін бұл үй-жайлар бөлтір саудагері William Jennings Allen (1807–1839) иелігіне өтті. 20 ғасырда бұл жерде сиыр мен шошқа өсірілген. Диірменнің әртүрлі бөліктері II санатты ғимарат мәртебесіне ие, соның ішінде шәкірттердің шеберханалары мен қоймаларынан тұратын оңтүстік жағы, Англия банкі үшін банкноттар басылған баспахана болған негізгі шығыс бөлігі (кейіннен жиһаз жасауға айналдырылған) және мұржасы. Итальяндық вилла стилінде салынған De Montalt да II санатқа жатады. Диірмен мен оған қосымша ғимараттар 2007 жылы тұрғын үйге айналдырылды, ал негізгі диірмен ғимараты төрт пәтерге бөлінді. Жаңарту жұмыстарының кейбір бөлімдері Channel 4 телеарнасының «Grand Designs» бағдарламасында көрсетілді.
Жергілікті өсімдіктер
Жергілікті орманды жабайы гүл – Бат аспаржасы, сондай-ақ Тікенді Бейтлехем жұлдызы (Ornithogalum pyrenaicum) деп те аталады. Гүлдері маусым айында жапырақтары қурағаннан кейін гүлдейді; жапырақтары көк қоңырау жапырақтарына ұқсас, бірақ одан жұмсақ жасыл және жылтыр емес. Гүлшоғы бір метрге дейін биіктейді. Бұрқып жатқан кезде гүлдерін жергілікті тұрғындар аз мөлшерде жас көкөніс ретінде жинап алатын, кейде жергілікті базарларда сатылатын. Бірақ қазір гүлдерді жинауға кеңес берілмейді, себебі жабайы аспаржа сирек кездеседі. Avon Wildlife Trust жүргізген зерттеулерге сәйкес, бұл өсімдік Еуропаның барлық аймақтарында таралған, бірақ Ұлыбританияда таралуы шектеулі. Римдік көліктер мен жануарлардың дөңгелектері мен есік табандарымен әкелінген тұқымдар арқылы бұл гүл алғаш рет Бат аймағына келген болуы мүмкін. Allium ursinum, Рамсонс немесе жабайы сарымсақ деп те аталады, 2015 жылғы көктемде Комб Даунға жақын орналасқан Ұлттық сенім қорының орман алқаптарында көптеп өседі.