Кіріспе

1939 жылғы фильм

"Дэстри Райдс Агейн" – Джордж Маршаллдың режиссерлігімен, Марлен Дитрих пен Джеймс Стюарттың басты рөлдерде ойнаған 1939 жылғы американдық батыс комедиясы. Екінші пландағы актерлер қатарында Миша Ауер, Чарльз Виннингер, Брайан Донлеви, Аллен Дженкинс, Айрин Херви, Билли Гилберт, Билл Коди кіші, Лилиан Ярбо және Уна Меркель бар. Фильмнің басындағы тізімде оқиға "Макс Брэндтің "Дэстри Райдс Агейн" романының идеясымен жазылған" деп көрсетілген, бірақ фильм түпкілікті нұсқасынан мүлдем өзгеше. Бұл фильм Том Микстің ойнаған 1932 жылғы романның бейімделуімен де ұқсамайды, ол көбінесе "Әділет Райдс Агейн" деп аталады. 1996 жылы "Дэстри Райдс Агейн" фильмі АҚШ Ұлттық кино реестріне Конгресс кітапханасы тарапынан "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие" деп танылып, сақтау үшін іріктелді.

Сюжет

Салондардың иесі Кент, ойдан шығарылған Батыс қалашығы Боттлнектің адал емес билеушісі, қала шерифі, мырза Кёғды, Кёғ покер ойыны туралы тым көп сұрақ қойғаны үшін өлтіреді. Кент пен Фрэнши, оның сүйіктісі, арзан салон қызы, қазір жергілікті мал өсірушілерге үстемдік етеді. Қаланың жемқор мэрі, Хайрам Дж. Слейд, Кентпен сөз байласып, қала маскүні Вашингтон Димсдейлді жаңа шериф етіп тағайындайды, оны бақылау мен манипуляциялау оңай болады деп есептейді. Бірақ, әйгілі заңгер Том Дестридің орынбасары Димсдейл дереу ішімдіктен бас тартып, соңғысының бірдей қаһарлы ұлы Том Дестри кішінің көмегіне жүгінеді, осылайша Боттлнекті заңды және құрметті қалаға айналдыруға тырысады. Дестри Боттлнекке малшы Джек Тиндалл және оның қарындасы Джениспен бірге келеді. Дестри қала тұрғындарының қызығуын тудырады, қару ұстаудан бас тартып, Кент пен Фрэнши сияқты барлығымен де сыпайы қарым-қатынас жасайды. Бұл оны Димсдейл үшін көңіл көшіруге айналдырып, қала тұрғындары үшін күлкіге айналдырады; оған ащылықпен Боттлнекті "тазалауға" шүберек пен су шелекпен шақырады. Бірақ, бірнеше шайқасқан аттылар қалаға кіргенде, тапаншаларын ауаға атып, ол өте керемет ату шеберлігін көрсетеді және олар қайта жасаса түрмеге жабады деп қорқытып, Боттлнек азаматтарының құрметін жеңіп алады. Қала тұрғындарының Кёғ қайда екені туралы жалған жауаптарынан Дестри Кёғ өлтірілген деген күдікке ие болады. Ол Фрэншиді мойдалау арқылы оны растайды, бірақ дене табылмағандықтан, дәлелдемесіз қалады. Сондықтан Дестри француздың бұрын қорлаған орыс иммигранты Бористі орынбасар етеді және Кентке дене қаладан тыс жерде "өте жақсы күйде" табылғанын айтады. Кент өзінің банда мүшесін Кёғтің жерленген жерін тексеруге жібергенде, Борис пен Димсдейл оны ұстап, түрмеге қамап қояды. Банда мүшесі Кёғтің өлтірілуіне айыпталып (Кенттің кінәсін мойндауына үміттенеді), мэр Слейд өзін сот төрешісі етіп тағайындайды, сондықтан кінәсіз үкім алдын ала болжалады. Бұған жол бермеу үшін Дестри үлкен қаладан жасырын сот төрешісін шақырады, бірақ Борис салоннан екінші сот төрешісінің атын жаңсақ айтқаннан кейін жоспар бұзылады. Кент Фрэншиге шерифтің орынбасарын үйіне шақыруды бұйырады, ал басқа банда мүшелері шериф кеңсесіне шабуыл жасап, түрмеден қашуға мүмкіндік жасайды; енді Дестриге ғашық болған Фрэнши оны қабылдайды. Оқ атылғанда, ол түрме бос екенін және Димсдейл жан сақтап жатқанын көру үшін асығады. Дестри бөлмесіне оралып, қару белбеуін киіп, зорлық-зомбылықтан бас тартуға бұрынғы уәдесінен бас тартады. Дестридің басшылығымен адал қала тұрғындары салонға шабуыл жасауға дайындалады, онда Кенттің бандасы бекініп отыр, ал Дестри шатырдан кіріп Кентті іздейді. Фрэншидің шақыруымен қала әйелдері екі топтың арасына кіріп, одан әрі зорлық-зомбылықтың алдын алады, содан кейін салонға кіріп банданы бағындырады. Кент қашып құтылып, екінші қабаттан Дестриді атуға тырысады; Фрэнши оның орнына оқ алып, оны өлтіреді, ал Дестри Кентті өлтіреді. Кейіннен Дестридің енді заңды Боттлнектің шерифі екені белгілі болады. Ол балаларға Димсдейл оған қаланың зорлық-зомбылық тарихы туралы айтқан әңгімелерді қайталайды. Ол Джениске үйлену туралы әңгіме айтып, олардың арасында жақын арада неке болатынын білдіреді.

Әндер

Дитрих Фрэнк Лойсер жазған "Артқы бөлмедегі жігіттер не істейтінін көріңіз" және "Сенде сол көрініс бар" әндерін орындайды, музыкасын Фредерик Холландер жазған, олар классикаға айналды, сондай-ақ "Жігіт Джо" әнінің жаңа өңделген нұсқасын айтады.

Өндіріс

Батыстық жазушы Макс Брэнд «Дестрирль тағы да жүреді» романын жазды, бірақ фильмтің бастауы да Брэндтің «Он екі батыр» атты сериалдық туындысына қатысты, ол қағаз журналда жарияланған. Алғашқы жұмыста Харрисон (немесе «Гарри») Дестри бейбітшіл болған жоқ. 1932 жылы Том Микстің басты рөлде ойнаған фильмдегі басты кейіпкердің айырмашылығы – Дестри алты мылтықпен жүрді. Бұл фильм Джеймс Стюарттың алғашқы вестерні болды (ол 1950 жылға дейін осы жанрға оралмады, содан кейін «Винчестер '73» және «Сынған жебе» фильмдерін түсірді). Оқиғада Марлен Дитрих пен Уна Меркельдің арасындағы қаһарлы төбелес көрсетілген, ол фильмнің шығуы кезінде жеңіл цензуралық мәселе тудырған. Бұл фильм Дитрихтің Paramount студиясындағы бірнеше сәтсіздіктерден («Angel», «The Scarlet Empress», «The Devil is a Woman») кейін Голливудқа оралуын білдірді. Ол Cap d'Antibes қаласында отбасымен, өзінің ұстазы Йозеф фон Штернбергпен және жақыны Эрих Мария Ремаркпен демалып жатқанда, Джо Пастернактан 1930-шы жылдардың көп бөлігінде алған жалақысының жартысына Universal студиясына келу туралы ұсыныс алды. Пастернак Дитрихті Берлинде жүргенде Universal-ға шақыруға әлдеқашан тырысқан. Не істеу керегін білмей, фон Штернберг оған: «Мен сені құдай қылып жасадым. Енді оларға аяқтарыңның сазбалшықтан екенін көрсет» деді. Жазушы-режиссер Питер Богдановичтің айтуынша, Марлен Дитрих ұшақта Джеймс Стюартпен түсірілім кезінде махаббатқа берілгенін және жүкті болғанын, бірақ Стюартқа айтпай, жасырын түрде аборт жасағанын айтқан. Халықаралық аренада фильм француз тілінде «Femme ou Démon» және испан тілінде «Arizona» деген атаулармен шықты.

Қабылдау

Destry Rides Again жалпы жұртшылық пен сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Оны «The New York Times» газетінде Фрэнк С. Нюгент шолу жасады, ол фильмнің Голливудтың дәстүрлі актерлік таңдауынан өзгеше екенін атап өтті. Дитрихтің рөлі туралы ол былай деді: «Дитрихтің Френчи, Қанды шатқал салонының кабаре қызы, мен соңғы рет Любич мырзаның «Ангел» фильмінде көрген позалы, көрсенді Дитрихтің бейнесімен үйлеспейді». Стюарттың ойыны да осылай бағаланды: «оңай, сүйкімді және жағымды юмормен толған».

Басқа нұсқалар

Universal Pictures 1932 жылы Destry Rides Again деген тағы бір фильм шығарды, оны Бенджамин Столофф түсірді, ал Том Микс пен Засу Питтс басты рөлдерде ойнады. Атауынан басқа, бұл фильмнің сюжеті кейінгі фильммен ешқандай байланысы жоқ және кейде «Әділет қайтадан жеңіске жетеді» деп аталады. Осы оқиғаның Lux Radio Theater нұсқасы 1945 жылдың 5 қарашасында эфирге шықты, онда Жимми Стюарт пен Джоан Блонделл ойнады, және оны YouTube-та тыңдауға болады. 1939 жылғы «Дестри» фильмінің 1954 жылғы дерлік қайта түсірілімі де Джордж Маршалл режиссерлігімен жасалды, онда Ауди Мерфи мен Томас Митчелл ойнады. Бұл оқиғаның «Дестри қайтадан жүреді» атты Бродвей мюзиклы 1959 жылдың 23 сәуірінде Нью-Йорктегі Император театрында ашылып, 472 қойылым көрсетілді. Дэвид Меррик продюсерлік еткен қойылымның сценарийін Леонард Герш жазды, музыкасын және әндерін Гарольд Рим жазды, ал Энди Гриффит Дестри рөлін, ал Долорес Грей Френчи рөлін сомдады. 1964 жылы ABC телеарнасы 1939 және 1954 жылдардағы фильмдер негізінде түсірілген Destry атты телесериалды көрсетті, онда Джон Гэвин фильмдегі басты кейіпкердің ұлы рөлінде ойнады.

Танымал мәдениетте

Марлен Дитрихтің Френчи есімді кейіпкері, "Жалынды атқыштар" батыстық пародиасындағы Лили фон Штупп кейіпкеріне шабыт берді.