Жозеф Хохепа Хоук: Маори жерлері үшін күрескен саяхатшы
Joe Hawke
Жозеф Хохепа Хоук (1940-2022) – Жаңа Зеландия саяхатшысы, маори жер құқықтары үшін күрескен. Бастион Пойнт оккупациясының көшбасшысы, Вайтанги трибуналының алғашқы талапкері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері (1940–2022)
New Zealand politician (1940–2022)
Джозеф Парата Хохепа Хоук (1940 – 22 мамыр 2022) – Жаңа Зеландия саясаткері және маори жер құқықтарын қорғаушы белсенді. Ол 1977–1978 жылдардағы Бастион Пойнт оккупациясын басқарғанымен әйгілі. Сондай-ақ, ол 1975 жылғы маори жерлерін қайтару науқанында құрметті көшбасшы және жақын досы Дам Уина Куперді қолдаған. 1977 жылы Хоук Вайтанги трибуналында алғашқы рет жауап берген талапкер атанды. Оның Wai 1 нөмірімен тіркелген арызы Уайтемата аймағындағы балық аулау құқықтары мен ережелеріне қатысты болды. Джо 1996 жылдан 2002 жылға дейін Еңбек партиясының парламент мүшесі болды.
Joseph Parata Hohepa Hawke (1940 – 22 May 2022) was a New Zealand politician and Māori land rights activist. He is renowned for his leadership of the 1977–1978 Bastion Point occupation. He also supported respected leader and close friend Dame Whina Cooper on the 1975 Māori Land March. In 1977, Hawke became the very first claimant to be heard by the Waitangi tribunal. His claim, Wai 1, concerned fishing rights and regulations on the Waitematā. Joe was a member of Parliament for the Labour Party from 1996 to 2002.
Ерте өмір және мансап
Хоук 1940 жылы туған және Оракейде өскен, бастапқыда қарапайым толқынды темір шатырда тұрған. Оның әкесі портода жұмыс істеген, ал оның отбасы 1951 жылғы портолық дауды өз көзімен көрген. Жергілікті тұрғын үй басқармасы оның қауымдастығындағы отбасыларды өздерінің тұрған жерлерін электр қуаты бар басқа жердегі заманауи үйлерге алмастыруға шақырды. Бірақ Хоуктың әжесі жердің маңыздылығын қатаң айтты. Оның ойын дәлелдеу үшін ол бірде оны отырғызып, бір қолына топырақ кесегін, екінші қолына алты тиынды беріп, қайсысы ұзаққа созылатынын ойлауын сұрады. Әжесінің ойынан шабыттанған Хоук 1976 жылы Оукленд жағалауындағы жерді бөлуді тоқтату үшін Ōrākei Māori Action Committee құрды. Ngāti Whātua iwi осы жердің патшалықтан заңсыз алынғанын мәлімдеді, ал бөлу жоспары (жеке тұрғын үй салу үшін) Ngāti Whātua-ға бір гектардан да аз жер қалдырар еді. Хоук 1977 жылы Такапараухау / Бастион Пойнтты басып алып, сол кездегі премьер-министр Роберт Малдунға наразылық білдірді. 1978 жылдың ақпанында Малдун үкіметі iwi-ге бір бөлігін қайтаруды ұсынды, егер олар даму құны үшін 200 000 доллар төлесе. Олар ұсыныстан бас тартты. Ол және наразылық білдірушілер 1978 жылдың 25 мамырында полиция мен армия оларды жерден шығарып, тұтқындағанға дейін 506 күн бойы сол жерде болды. Ол сондай-ақ "Ашық бауырластар" діни ұйымының қарапайым уағызшысы болды және Mai FM радиостансасында жұмыс істеді.
Hawke was born in 1940 and raised in Ōrākei, living initially in a simple corrugated iron hut. His father was a waterfront worker and his family experienced the 1951 waterfront dispute firsthand. Local housing authorities encouraged the families in his community to exchange the land they lived on for more modern houses elsewhere with electricity. However, Hawke's grandmother stressed the importance of land. To prove her point she sat him down on one occasion and put a lump of soil in one hand and six pennies in his other asking him think to about which of the two would last longer. Inspired by his grandmother's point he formed the Ōrākei Māori Action Committee in 1976, to take action to halt a land subdivision on the Auckland waterfront. The Ngāti Whātua iwi claimed the land had been taken unjustly from them by the crown and the subdivision plan (for a private housing development) would have left Ngāti Whātua with less than a hectare of remaining land. Hawke led the occupation of Takaparawhau / Bastion Point in 1977, defying then prime minister Robert Muldoon to protest the development. The Muldoon government offered in February 1978 to return some land and houses to the iwi provided they pay $200,000 in development costs. They refused the offer. He and the protesters stayed on the land for a total of 506 days before the police and army evicted and arrested them on 25 May 1978. and the Mai FM radio station. He was a lay preacher for the Open Brethren.
Парламент мүшесі
Ол алғаш рет 1996 жылғы сайлауда тізімдік депутат ретінде парламентке сайланды. Бұрынғы депутат Тау Хенареге қарсы Те Тай Токерау округі үшін күресіп, сәтсіз аяқтады. 1999 жылғы сайлауда ол сайлау округінен түсуден бас тартып, тізімдік депутат болып қалды. 1997 жылы Хоук Матиу Ратаның жаназасына (танги) қатысқанда стенокардиядан құлап қалды. Ол операциядан кейін қой еті мен шошқа сүйектерін жеуден бас тартып, салауатты тамақтанудың маңыздылығын насихаттады. Сондай-ақ ол мараларда темекіге тыйым салуды қолдады (бұрын өзі бірнеше жыл бұрын темекі тастаған болатын) және гепатит B-ге жалпыұлттық скрининг бағдарламасын енгізуді ұсынды, себебі бұл ауру Маори және Тынық мұхиты аралдарының халқына ерекше зиян келтірді. Хоук 2002 жылғы сайлауда депутаттық өкілеттігінен бас тартатынын мәлімдеп, бұрынғыдай түрлі iwi кәсіпорындарымен, сондай-ақ туризм және даму жобаларымен айналысатынын хабарлады.
He was first elected to Parliament in the 1996 election as a list MP, having unsuccessfully contested the Te Tai Tokerau seat against incumbent Tau Henare of New Zealand First. In the 1999 election, he remained a list MP, opting not to stand in an electorate. In 1997 Hawke collapsed from an angina attack while attending the tangi (funeral) of Matiu Rata. After corrective surgery he gave up eating mutton birds and pork bones and promoted the importance of healthy eating. He also pushed for smoke free marae (having previously given up smoking himself several years earlier), and called for a nationwide hepatitis B screening programme as the disease particularly affected Māori and Pacific Island people. Hawke announced he would retire as an MP at the 2002 election, stating he would return to his previous involvement in various iwi businesses as well as tourism and development ventures.
Саяси мансаптан кейінгі өмір
2008 жылы Королеваның туған күніне орай, Хоук Маори халқына және қоғамға қызмет еткені үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің мүшесі атанды. 2021 жылдың желтоқсан айында Хоук Окленд университеті – Вайпапа Таумата Раудан құрметті заң докторы (LLD) дәрежесімен марапатталды. Ол 2022 жылдың 22 мамырында 82 жасында дүние салды және өз iwi-сіне қайтарылуы үшін күрескен Такапараухау жерінде жерленді.
In the 2008 Queen's Birthday Honours, Hawke was appointed a Member of the New Zealand Order of Merit, for services to Māori and the community. In December 2021, Hawke was bestowed with an honorary Doctor of Law (LLD) degree from Auckland University Waipapa Taumata Rau. He died on 22 May 2022, aged 82 and was buried at Takaparawhau, the land he fought to return to his iwi.