Кіріспе

Яһуди маусымы — Морис Шадболттың 1987 жылы жарық көрген тарихи романы. Он тоғызыншы ғасырдың ортасында Жаңа Зеландияда өтетін бұл роман, маори көшбасшысы Те Кутидің тарихының жартылай көркемделіп жазылған баяны. Оқиға Те Кутиді қуған отарлық әскердің офицерінің көзқарасынан айтылады.

Атауының түсіндірмесі

Қысқаша алғы сөзінде Шекспирдің "Шайлок" кейіпкерінен цитата келтіріледі: "Егер христиан яһудиге зұлымдық жасаса, оның христиандық мысалы арқылы қандай жаза күтуі керек? Әрине, кек алу. Маған үйреткен жамандықты мен іске асырамын; және бұл қиынға соғар, бірақ мен осы сабақты жетілдіремін." Бұл, Те Кути бастаған Жаңа Зеландияның жергілікті халқының қарсылығының моральдық негізін қалайды, ол христиан және маори дәстүрлерін Ескі Ұстазды зерттеумен үйлестіріп, жаңа дін құрды. Оның ерекшелігі – өзінің ізбасарларын Мысырдан қашқан израильдіктердің соңғы күндердегі бейнесі деп жариялауы болды. Роман барысында көтерілісшілер көбінесе жай ғана "иудейлер" деп аталады. Те Кути құрған Рингату шіркеуі бүгінде Жаңа Зеландияда шамамен 15 000 жақтасына ие.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жаңа Зеландия және Те Кути соғысының 1868 жылдың 10 қарашасынан басталатын жылындағы оқиғасы, басты кейіпкер Джордж Фэрвезердің қалыптасуына тоқыралады, ол Шэдболттың тарихи эпилогында «құрама кейіпкер, бірақ әлі де ойдан шығарылғаннан алыс» деп сипатталған. Фэрвезер – қырық жастағы, қабілетті, бірақ циник бұрынғы британдық офицер, ол жаман жағдайда қызметтен кетіп, пейзаж суретшісі болып, әлемдік бейтараптыққа ұмтылады. Дегенмен, ол махаббат пен адамгершілік күшімен отарланған Жаңа Зеландия әлеміне қайта оралып, Жаңа Зеландия соғыстарының қайнаған қазандығына тартылады, бұл оған таңқаларлықтай, жағымсыздық тудырмайды. Те Кутиді отаршылдық милиция офицері және қолбасшысы ретінде қуалай отырып, сонымен қатар Те Кутидің бүлікшіл «еврейлерін» жою шеберлігін жетілдіре отырып, Фэрвезер парадоксалды түрде ағылшындарға, отаршылдарға және маорилерге деген адамгершілік сезімін кеңейтеді, нәсілшілдік пен әділетсіздікке наразылығымен бірге. Соңында, ол Мелвиллдің Билли Бадды еске түсіретіндей, әділетсіз түрде мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен сотталған маори баласы Хамиораны құтқаруға тырысып, болашағын жоғалтуға айналады. 1869 жылдың 10 қарашасында Хамиораның дарға асылуымен және Фэрвезердің оны алдымен болдырмауға, содан кейін жағдайын жеңілдетуге жасаған әрекеттерімен кітап аяқталады. Те Кути мәселесі қысқаша эпилогтан басқа шешілмейді, ол Фэрвезердің (және Шэдболттың) Те Кутидің тарихи тұлғасына қатысты екіұштылығының тереңдігін көрсетеді, Фэрвезер үшін жек көрінетін және құрметтейтін қарсылас, сонымен қатар бір кездегі дос.

Марапаттар мен ұсыныстар

1987 жылы кітап Гудман Филдер Уотти Кітап сыйлығымен марапатталды, бұл қазір тоқтатылған Жаңа Зеландияның ұлттық кітап сыйлығы және қазіргі Montana Жаңа Зеландия кітап сыйлықтарының алдағысы.