Арманду Гебуза – Мозамбик президенті (2005-2015). FRELIMO мүшесі, тәуелсіздік күресіне қатысты. Ішкі істер министрі, "24/20" бұйрығы мен "Өндіріс операциясы" бағдарламасымен танылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мозамбик президенті 2005-2015 жылдары Армандо Эмилио Гебуза (20 қаңтар 1943 жылы туған) – мозамбик саясаткері, Мозамбик Республикасының үшінші президенті.
President of Mozambique from 2005 to 2015
Armando Emílio Guebuza (born 20 January 1943) is a Mozambican politician who was the third President of Mozambique from 2005 to 2015.
Мансап
Гевбуза Нампула провинциясының Муррупула қаласында дүниеге келді, 20 жасында Мозамбиктің Португалияға қарсы азаттық соғысын бастағаннан кейін Мозамбикті азат ету майданына (ФРЕЛИМО) қосылды. 1975 жылы тәуелсіздік алған кезде Гевбуза ФРЕЛИМО-ның маңызды генералы және жетекшісі болған еді. Ол Самора Машел үкіметінде ішкі істер министрі болды және португалдықтардың көпшілігін 24 сағат ішінде елді қорқытып кетуге мәжбүр ететін бұйрық шығарды, бұл бұйрық 24/20 деп аталды, себебі бұл адамдарға 20 килограммнан аспайтын жүк рұхсат етілді. 1980 жылдары Гевбуза "Өндіріс операциясы" деп аталатын танымал емес бағдарламаны жасады, онда жұмыссыз адамдар қалалық аймақтардан елдің солтүстік бөлігіндегі ауылдық жерлерге көшірілді. 1986 жылы Машел Оңтүстік Африкада ұшақ апатында қаза болғаннан кейін, ФРЕЛИМО-ның Саяси бюро мүшесі Гевбуза қысқа мерзімге 10 адамнан тұратын ұжымдық мемлекет басшысының құрамында қызмет етті. Ол апаттың себептерін зерттеген комиссияның мүшесі болды, бірақ нақты қорытындыға келмеді. Ол 1992 жылғы 4 қазанда Римде қол қойылған Римдегі жалпы бейбіт келісімдерге әкелген РЕНАМО партизандық тобымен бейбіт келіссөздерде ФРЕЛИМО-ны өкілдік етті. 1994 жылғы алғашқы жалпы сайлауға дейінгі кезеңде ол Мозамбик үкіметінің атынан Жалпы бейбіт келісімдерді іске асырудың жоғары органы – Бірлескен қадағалау және мониторинг комиссиясында өкілдік етті. Президент Хоаким Чиссаноның социалистік экономикалық саясатынан бас тартып, мемлекеттік компанияларды жекешелендіруінен кейін, Гевбуза, әсіресе құрылыс, экспорт және балық аулау салаларында сәтті және бай бизнесменге айналды. Ол 2002 жылы партия ішіндегі қатал бәсекеден кейін ФРЕЛИМО-ның президенттікке үміткері болып таңдалды. Сол жылы партияның бас хатшысы болып тағайындалды.
Guebuza, born at Murrupula in Nampula Province, joined the Mozambique Liberation Front (FRELIMO) at the age of 20, shortly after it began Mozambique's war of independence against Portugal. By the time independence was achieved in 1975, Guebuza had become an important general and leader in FRELIMO. He became interior minister in the Samora Machel government and issued an order forcing most Portuguese residents to leave within 24 hours, known as the 24/20 order because the residents in question were restricted to 20 kilograms of luggage. During the 1980s Guebuza developed an unpopular program known as "Operation Production" in which jobless people from urban areas were moved to rural areas in the northern part of the country. Following Machel's 1986 death in a plane crash in South Africa, Guebuza, a member of FRELIMO's Politburo, served briefly as part of a 10 member collective head of state. He was part of a committee investigating the circumstances of the crash, which came to no certain conclusion. He represented FRELIMO at the peace negotiations with the RENAMO guerrilla group that led to the Rome General Peace Accords, signed in Rome on 4 October 1992. During the transitional phase towards the first general elections in 1994, he represented the Government of Mozambique in the joint Supervision and Monitoring Commission, the highest implementing body of the General Peace Accords. Following the abandonment of socialist economic policies by President Joaquim Chissano, which included the privatization of state companies, Guebuza became a successful and wealthy businessman, particularly in the construction, exports and fishing industries. He was chosen as FRELIMO's presidential candidate in 2002 after a tough contest within the party. He became Secretary General of the party in the same year.
Төраға
Гебуза ФРЕЛИМО партиясының 2004 жылғы желтоқсанда өткен президент сайлауында қатысып, дауыстардың 63,7%-ын алып жеңіске жетті. 2005 жылғы 2 ақпанда ол Мозамбиктің президенті болды және 2009 жылғы 28 қазанда екінші бес жылдық мерзімге қайта сайланды. Гебуза – социалистік емес партиялық бағдарлама және идеологиямен Мозамбик президенті лауазымына кірген алғашқы адам. Сайлауды бақылаған халықаралық сарапшылар Ұлттық сайлау комиссиясының (CNE) сайлауды әділ және ашық түрде өткізбегенін сынады. Олар биліктегі ФРЕЛИМО партиясына пайда келтірген сайлау органдарының бірқатар кемшіліктерін тізімдеді.
Guebuza was the candidate of FRELIMO for the December 2004 presidential elections, in which he won with 63.7% of the vote. He became president of Mozambique on 2 February 2005 and was re elected for a second five year term of office on 28 October 2009. Guebuza is the first man to enter the Mozambican presidency with a non socialist party programme and ideology. International observers to the elections criticized the fact that the National Electoral Commission (CNE) did not conduct fair and transparent elections. They listed a range of shortcomings by the electoral authorities that benefited the ruling party – FRELIMO.
Жеке мүдделер
Армандо Гебуза – Мозамбиктің ең бай адамдарының бірі, Марсело Моссе айтуынша, осының арқасында президентке «Мистер Ге Бизнес» деген лақап ат қойылған: ол Мозамбиктің алғашқы сыра зауыты «Лаурентинаның» акционері болды және «Nosso Banco» (бұрынғы «Banco Mercantil de Investimentos») банкінің негізгі акционерлерінің бірі болды.
Armando Guebuza is one of the wealthiest individuals in Mozambique, which according to Marcelo Mosse has earned the president the nickname Mr Gue Business: He was a shareholder of Laurentina, the first Mozambique brewery, and was one of the main shareholders in the Nosso Banco (formerly Banco Mercantil de Investimentos).
Эпонимдер
Армандо Эмилио Гебуза көпірі, Каядағы Замбези өзені арқылы (2,3 км)
Armando Emilio Guebuza Bridge, across the Zambezi River at Caia (2.3 km)