Ба Мау: Биография және саяси жолы

Кіріспе

Бирма саясаткері және қазір құрылмай қалған Бирма мемлекетінің бұрынғы басшысы, Бирма ауылы Ба Мау (Ба Мау,; 8 ақпан 1893 – 29 мамыр 1977) – Бирма заңгері және саяси қайраткері, соғыстар аралық кезеңде және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде белсенді қызмет етті. Ол Бірманың тұңғыш премьер-министрі (1937–1939) және 1942–1945 жылдары Бирма мемлекетінің басшысы болды.

Ерте өмір және білім

Ба Мау Маубин қаласында дүниеге келген. Ол мон-бірмандық текті әулеттен шыққан белгілі отбасының мүшесі болған. Оның әкесі Шве Кье Амхерст (қазіргі Кьяккхами) қаласынан шыққан мон халқының өкілі еді және француз және ағылшын тілдерін жақсы меңгерген. Осылайша Шве Кье 1870 жылдары Еуропаға жасалған бірма дипломатиялық миссияларында Кинвун Мингйи У Каунгпен бірге патшалық дипломат ретінде қызмет етті, сондай-ақ соңғы бірма монархиясының соңғы патша сарайында корольдік ұстаз доктор Маркқа көмекші болып жұмыс істеді. Ба Маудың үлкен ағасы, профессор доктор Ба Хан (1890–1969) заңгер, лексикограф және құқық ғалымы болды, 1957–1958 жылдары Бірманың бас прокуроры қызметін атқарды. Ол христиан дінінде тәрбиеленген, бірақ кейін бірмалық буддистердің құрметін алу үшін буддизмге көшкен. Рангун колледжінде білім алғаннан кейін Ба Мау 1917 жылы Калькутта университетінен магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол Англиядағы Кембридж университетінде оқыды және 1923 жылы Грей Инннен заңгерлік куәлік алды. Ол Франциядағы Бордо университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Ба Мау Бірмадағы буддизмнің түрлері туралы докторлық диссертациясын француз тілінде жазды.

Академиялық мансап

1913 жылы Рангун колледжін бітіргеннен кейін Ба Мау Рангун мемлекеттік жоғары мектебінде, содан кейін АБМ мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. 1917 жылы Калькутта университетінен магистр дәрежесін алып, Рангун университетінде алғашқы ағылшын тілі лекторы болып жұмыс істеді, онда ол келесі төрт жыл бойы еңбек етті.

Заңгерлік мансап

1920-жылдардан бастап Ба Мау заңгерлікпен айналысып, колониялық дәуірдегі Бірма саясатына қатысты. 1931 жылы ол көтерілісшілердің басшысы Сая Санды қорғағанда көзге түсті. Сан 1930 жылдың желтоқсанында Бірмада салық төңкерісін бастады, ол британдық үкіметке қарсы кеңінен тараған көтеріліске айналды. Сан тұтқындалып, сотталып, айыпталды және дарға асылды. Санды сотқа отырған судьялардың бірі – тағы бір бірмұңдық заңгер Ба У еді.

Ба Мау Сая Сан және басқа көтерілісшілердің бас кеңесшісі болды. Ба Маудың сөзінше, үкімет «сот процесінің қамқорымен мыңдаған ауыл тұрғындарына қарсы заңды қолдануды жалғастырды, олар бұл заңнан бейхабар еді, тек уақтылы салық төлей алмады, ал олардың үйлері мен ауылдары қирады».

Жапондықтар билеген Бирма

1942 жылдың 13 сәуірінде Ба Мау Тингян фестивалі кезінде Могоктан қашып кетті. Ол әйелі Кхин Ма Ма Маумен бірге мамыр айының үшінші аптасына дейін Манглон төбелерінде жасырынды, содан кейін жапондықтармен байланыс орнатты. 4 маусымда Жапонияның Бирманы басып алуы кезінде Ба Мау бас азаматтық әкімші болып тағайындалды, ал Аун Сан Бирманың тәуелсіздік армиясын Бирма қорғаныс армиясы ретінде реформалауға келісті. 1942 жылдың 1 тамызында Ба Мау Бирма үкіметінің басшысы болып инаугурацияланды. Жапония бұл Бирмалықтардың Екінші дүниежүзілік соғыстағы Жеңіске үлесін қосады деп санады, бұл батыс державаларының қайтадан отарлауына қарсы тұруға мүмкіндік береді, сондай-ақ жапондық соғыс күшін әскери және экономикалық тұрғыдан қолдауды арттырады. 1943 жылдың 8 мамырында Ба Мау төрағалық еткен Бирма тәуелсіздігіне дайындық комитеті құрылды. 1943 жылдың 1 тамызында Ба Мау "Наингандау Адипади" (мемлекет басшысы) және премьер-министр ретінде номиналды түрде тәуелсіз Бирма мемлекеті жарияланды. Жаңа мемлекет Ұлыбритания мен АҚШ-қа соғыс жариялады және Жапон империясымен одақ туралы шарт жасады. 1943 жылдың қараша айында Ба Мау Токиода өткен Ұлы Шығыс Азия конференциясына қатысып, сөз сөйледі, онда азиялық қаның шақыруы оларды бірлік пен бейбітшілікке жаңа дәуірге біріктіргенін айтты. 1944 жылы Жапон императорлық армиясының ішінде Кавабе, Исомура және Озекиден тұратын құпия топ Ба Маудан құтылып, оны У Нумен ауыстыруды жоспарлады. Топ У Нумен байланысқа түсті, бірақ У Ну жоспармен келіспеді және Ба Мауды жасырын жоспар туралы ескертті. Бұл құйрыққа тек бірнеше офицерлер ғана қатысқанмен, бұл факт Ба Маудың жапондық одақтастарына деген сенімсіздігін күшейтті. Дегенмен, ол соғыс аяқталғанға дейін олармен ынтымақтастығын жалғастыруға шешім қабылдады, өйткені ол басты назар Британ империясының тәуелсіздігін қамтамасыз ету болуы керек деп сенді. Олардың билігі кезінде бұл жапондық сарбаздар Шведагонда монархияны қалпына келтіруді қолдаған демонстрацияларды қолдады. Ба Маудың айтуынша, жапондық милитаристтер Маньчжуко сияқты қуыршақ монархияны басқару оңайырақ және олардың мүдделеріне жақсы қызмет етеді деп сенді. Әскерилер Бирманың соңғы патшасы Тибаудың үлкен немересі Тау Фья Гыны таққа отыруға ең лайықты кандидат деп қарады. Тау Пайаги тәжірибесі мен саяси көзқарасы жоқ жас жігіт болды, сондықтан ол олар іздеген оңай бақыланатын номиналды мемлекет басшысы еді. Алайда, жаңа мемлекет Жапон императорлық армиясының үнемі қатысуы мен әрекеттеріне байланысты халықтың қолдауын немесе дипломатиялық мойындауын ала алмады. Олардың серіктестері, Бирма Ұлттық Армиясы одақтастар тарапына өткеннен кейін, үкімет құлады. Ба Мау британдық әскерлер Таиланд арқылы Жапонияға қарай жылжудан бұрын қашып кетті, сол жылы ол американдық оккупациялық билік органдарымен тұтқындалып, 1946 жылға дейін Сугамо түрмесінде ұсталды.

On 13 April 1942, Ba Maw escaped from Mogok during the Thingyan festival. He and his wife Khin Ma Ma Maw hid out in the hills of Mang Lon until the third week in May, when they established contact with the Japanese. On 4 June, during the Japanese occupation of Burma, Ba Maw was made Chief Civilian Administrator, while Aung San agreed to reform the Burmese Independence Army as the Burma Defense Army. On 1 August 1942, Ba Maw was inaugurated as the head of the Burmese government. The Japanese felt that this would give the Burmese a real stake in an Axis victory in the Second World War, creating resistance against possible re colonization by the western powers, and increased military and economic support from Burma for the Japanese war effort. A Burma Independence Preparatory Committee chaired by Ba Maw was formed 8 May 1943. The nominally independent State of Burma was proclaimed on 1 August 1943 with Ba Maw as "Naingandaw Adipadi" (head of state) as well as prime minister. The new state quickly declared war on the United Kingdom and the United States, and concluded a Treaty of Alliance with the Empire of Japan. Ba Maw attended the Greater East Asia Conference in Tokyo in November 1943, where he made a speech speaking of how it was the call of Asiatic blood that drew them together into a new era of unity and peace. Dissatisfied with him, in 1944 a secret clique within the Imperial Japanese Army made up of Kawabe, Isomura and Ozeki decided to hatch a conspiracy to get rid of Ba Maw and replace him with U Nu. The clique contacted U Nu, but U Nu disagreed with the plan and notified Ba Maw of the plot. Although the conspiracy only involved a few officers and not the entire Imperial Japanese Army, this fact fueled Ba Maw's distrust of his Japanese allies. However, he decided to continue collaborating with them until the end of the war because he believed that the priority was to ensure the independence of the British Empire. During their rule, these Japanese soldiers supported the demonstrations in support of the restoration of the monarchy that took place in Shwedagon. According to Ba Maw, Japanese militarists believed that a puppet monarchy similar to Manchukuo would be easier to manage and better serve their interests. The military viewed Taw Phya Gyi, eldest grandson of Thibaw, last king of Burma, as the favorite candidate to occupy the throne. Taw Payagyi was a young man with no experience or aspirations and no political background, so he was just the kind of easy to control nominal Head of State they were looking for. However, the new state failed to secure popular support or diplomatic recognition due to the continued presence and activities of the Imperial Japanese Army, and after their collaborationist allies, the Burma National Army defected to the Allies side, the government collapsed. Ba Maw fled just ahead of advancing British forces via Thailand to Japan, where he was captured later that year by the American occupational authorities and was held in Sugamo Prison until 1946.

Тәуелсіз Бірма

Ба Мау Бірма Ұлыбританиядан тәуелсіз болғаннан кейін Бірмаға оралуға рұқсат алды. 1946 жылы тамызда Бірмаға оралғанда, Аун Сан оны AFPFL-ге қосылуға және жаңа тәуелсіз үкіметте маңызды лауазымға орналасуға шақырды, бірақ Ба бас тартты және Махабама партиясын оппозициялық күш ретінде қайта ұйымдастырды. Ол саясатта белсенді болды. 1947 жылы Аун Санның қазасына қатысы бар деген күдікпен қысқа мерзімге қамауға алынды, бірақ көп ұзамай босатылды. 1963 жылы генерал Не Вин (1910–2002) билікті қолға алғаннан кейін Ба Мау қайтадан тұтқындалды (Не Вин режимі кезінде тұтқындалған көптеген белгілі бірмдіктер сияқты, 1960 жылдардан 1980 жылдарға дейін оның тұтқындалуы айыптаусыз немесе сотсыз болды) шамамен 1965 немесе 1966 жылдан 1968 жылдың ақпанына дейін. Тұтқында болған кезінде Ба Мау соғыс жылдарындағы естеліктерінің қолжазбасын жасырып шығаруға қол жеткізді, оның екеуінен аз уақыт ішінде (1 тамыз 1943 жылдан 1945 жылдың наурызына дейін) ол мемлекет басшысы болды (бірмдік тілінде naing ngan daw adipadi, яғни «мемлекеттің ең жоғары билеушісі»). Ол енді ешқашан саяси лауазымға ие болған жоқ. Оның «Бирмадағы табыс: революция естеліктері, 1939–1946» атты кітабы, соғыс жылдарындағы рөлі туралы есебі 1968 жылы Йель университетінің баспасында (Нью-Хейвен) жарық көрді. Соғыстан кейінгі кезеңде ол Махабама (Үлкен Бирма) партиясын құрды. 1977 жылдың 28 мамырында Рангун қаласында қайтыс болды.

Отбасы

Ба Ма 1926 жылғы 5 сәуірде Кхин Ма Ма Мауға (1905 жылғы 13 желтоқсанда туған, 1967 жылы қайтыс болған) үйленді. Олардың Бинья Мау мен Тинса Мауды қоса 7 баласы болды.