Кіріспе

Pretty on the Inside – американдық альтернативті рок тобы Hole-дың 1991 жылдың 17 қыркүйегінде Caroline Records лейблы арқылы АҚШ-та жарық көрген тұңғыш студиялық альбомы. Sonic Youth тобының Ким Гордон және Gumball тобының вокалисі Дон Флеминг продюсерлік еткен бұл альбом, Hole тобының 1989 жылы вокалисті, ән жазушысы және гитаристі Кортни Лав пен жетекші гитаристі Эрик Эрландсон құрғаннан кейінгі алғашқы маңызды лейблден шыққан альбомы болды. Пунк-рок пен сладж-метал элементтерін үйлестірген альбомда бұрмаланған, кезектесіп ойналатын гитаралық композициялар, Лавтың дауысының күшті өршуі және «еркін панк этикасы» бар. Бұл стильден топ кейіннен бас тартып, келесі шығарылымдарында абразивті емес дыбысты таңдады. Альбомдағы Лавтың өлеңдері көбінесе абстрактілі повесть түрінде ұсынылып, зорлық-зомбылық, өлім және әйелдер сексуалдығының әртүрлі көріністерін бейнелейді. Бұл жазба Лос-Анджелестік панк-рок тобының мүшесі Роб Риттерге арналған. Жарық көргеннен кейін Pretty on the Inside альтернативті музыка сыншылары тарапынан жақсы қабылданып, Black Sabbath және Пэтти Смит еңбектерімен салыстырылатын мақтаулы пікірлерге ие болды. Альбом Ұлыбританияда үлкен коммерциялық сәттілікке жетті, онда 1991 жылдың қыркүйегінде альбомның жетекші синглы «Teenage Whore» Ұлыбританияның Инди чартында бірінші орынға шықты. АҚШ-та 200 000-нан астам дана сатылып, панк-рок жанкүйерлері арасында культті деңгейге жетті, сонымен қатар Броди Далле және Скаут Ниблет сияқты әнші-жазушылар мен музыканттарға елеулі ықпал еткен туынды ретінде танылды. Сынаптап бағаланғанмен қатар, топтың вокалисі Кортни Лав кейінгі жылдары альбомды «тыңдауға келмейтін» деп сипаттады, бірақ оның пікірі ақырында өзгерді. 2021 жылы ол «шын мәнінде альбомды ұмытып кеткенін» және оны жасау өзі үшін «өзгертетін» тәжірибе болғанын айтты. Альбомның винилдік LP нұсқалары бірнеше рет қайта жарық көрді.

Өмірбаян

Hole 1989 жылы Лос-Анджелесте, Калифорнияда құрылды. Фронт-әнгімеші Кортни Лав жылдар бойы топ құруға тырысқаннан кейін көршісі Лиза Робертске бас-гитара сатып алып, жергілікті газетке: «Мен топ құруды қалаймын. Менің ықпалым Big Black, Sonic Youth және Fleetwood Mac» деген жарнама берді. Эрик Эрландсон және тағы оннан астам музыкант жарнамаға жауап берді. Кейінірек Лав Эрикпен кездескенде, ол «бірден» екенін білгенін және оның өзіне ұнаған «Турстон Мур сияқты» екенін айтты. Эрландсон Hole тобының карьерасының басында олар табысқа жетуден гөрі «шу шығаруға» көбірек қызығушылық танытқандарын және барабаншы Кэролайн Ру тобына қосылғанға дейін ешқандай перкуссия қолданбағанын айтты. Лав пен Эрландсон Mudhoney тобының «Touch Me I'm Sick» әнін естігеннен кейін ғана топты келесі деңгейге көтеру туралы ойлана бастады. Басында топқа 1980-ші жылдардағы Нью-Йорк No Wave өнер және музыка сахнасы әсер етті, оған Ричард Керн сияқты бейнелеуші өнер иелері, сондай-ақ Teenage Jesus and the Jerks, Sonic Youth және Pussy Galore сияқты scuzz rock тобы кірді. Топтың алғашқы күндері Майк Гайсбрехт атты ритм-гитарист болды. Топтың алғашқы төрт концертінен кейін Гейсбрехт пен Робертс топтан кетіп қалды. 1990 жылы Hole тобы бас-гитарист Джилл Эмериді шақырды және топ Гейсбрехтті алмастырудың орнына квартет болып қалды. «Not Bad for a Girl» деректі фильмінде Лав, эротикалық би индустриясында бірнеше жыл жұмыс істеген, ол топты қолдау үшін стриптизер ретінде жұмыс істегенін айтты. Келісімге қол қойғаннан кейін Лав Sonic Youth тобының Ким Гордоннан альбомды өндіруді сұрады. 1991 жылдың қаңтар айында Лав оған хат, Hello Kitty барреттесі және топтың алғашқы синглдерінің көшірмелерін жіберіп, топтың Гордонның жұмысына қатты риза екенін және «SST жазбасының өндірісін» бағалайтынын айтты (Sonic Youth-тың EVOL немесе Sister-іне сілтеме жасай отырып). Гордон оның досы, Gumball тобының әншісі Дон Флемингтің көмек көрсетуі шартымен келісті. Топ 1991 жылдың наурызында Гордон және Флемингпен бірге Лос-Анджелестегі Music Box студиясына кірді және бір апта бойы альбомда жұмыс істеді; әндер төрт күн ішінде жазылды және тағы үш күн ішінде араластырылды. Альбомды жазған кезде Лав вискиді аузына шайып, әуенді жазбаға түсіру алдында көптеген сигареттер тартқан. Флеминг Лавтың «көңіл-күйі мен қарқындылығына» таң қалғанын, әсіресе бір әнге вокал жазған кезде, Лав «жырлаған кезде киімдерін жыртып тастағанын» айтты. «Кортни керемет болды», - деді Флеминг. «Ол мен кездескен ең құмар адам еді. Ол ең керемет альбомды шығаратын еді. Студиядағы оның мінез-құлқы маған ұнады. Кортни «Кел, ептер, жүріп барайық» деді, мен оны жақсы көрдім». Кейінгі сұхбатында Флеминг: «Кортни сол кезде керемет еді, ол Куртты [Кобейнді] танымас бұрын болды. Ол 180% берді. Мен кейбір адамдармен жұмыс істедім, олардан өнерді күштеп алуға тура келді. Кортнимен мұндай жағдай болған жоқ. Ол бәрін берер еді. Ол солай істеді, мен үшін бұл өте әсерлі болды. Мен бүкіл топты жақсы көрдім, олар өте қызықты болды. Hole тобының алғашқы құрамы шынайы болды деп ойладым. Олар Голливудтың бейтарап жандары еді. Мен бұл олардың қандай екенін көрсетті деп ойлаймын». Гордонның айтуынша, Лав «не сүйкімді, не жақсы, не тобында айқайлайтын», бірақ ол «нағыз жақсы әнші, ойын-сауық және алдыңғы қатарлы адам» болды. Лав өзінің естеліктерінде жазғандай, жаздыру сессиялары «бір аптадай жалғасты, Эрик [гитара] дыбыстарын қадағалады, мен өзім қалаған нәрсені істедім». Лавтың дауысы шыбыртқыдан бастап қатты айқайлауға дейін, жиі жылдамдық пен дыбыстың қатты ауысуымен қатар жүреді. «Бұл жазба рок сыншылары мен хардкорлардың визит карточкасы болды», - деді Лав. «Бұл менің ісім, мен одан бас тартпаймын. Мен өзімнің «құрт» екенімді жариялаймын». Лав «Мисс Джонс» әнінің негізгі риффін жасөспірім кезіндегі сүйікті тобы Bauhaus готик рок тобының «Dark Entries» әнінен сөзбе-сөз көшіріп алғанын мойындады. 1991 жылы канадалық теледидар сұхбатында Лав альбомның өрескел музыкалық құрылымына қатысты пікір білдірді. Ол топтың «АҚШ-тың металл астанасы» Лос-Анджелестен келгенін, олар «жарықты поп-жазба» жасап жатырмыз деп ойлап, оның зорлық-зомбылық пен экстремалды екенін естігенде адамдардың реакциясына таңғалғандығын айтты. Лав былай деп қосты: «Бұл менің тәжірибемнің көрінісі болды. Мен қара түкпірден шықпайтынмын, мен жарық жасауға тырыстым, мен сауықтыруға тырыстым». «Ол жазба рок сыншыларының және хардкоршылардың визит карточкасы болды», - деді Лав. «Бұл менің ісім, мен одан бас тартпаймын. Мен өзімнің «аяқ» екенімді жариялаймын». Әннің мәтінінде қайталанатын тақырыптарға элитаризмі, сұлулық және өзіне деген көзқарас, аборт, проституция, өзіне-өзі зиян келтіру, «қызыл шамдар» және өзіне-өзі зиян келтіру кіреді. Сиэтл қаласының «The Stranger» басылымының журналисі Ханна Левин «Мисс Джонс» әнінің мәтінін талдап, оны «көрінетін зорлау оқиғасының ерекше қорқынышты суреті» деп атады, Лав үш перспективаны біріктіріп, осылай жұмыс істеді: «қорқынышты шабуылшы («Қанға толы шірікке қара, сен өзіңді-өзің өлтіретін қатық әйел / Сенің өміріңді сүю үшін бір сағат керек»), өшпенді құрбан («Аборт ісік қалдырды / Маған солай сөйлеме»), және қолдау көрсететін баяушы («Профи сияқты, ол көйлегін шешеді / және ол сені қар ақ қызыл туфлилерінде тепкілейді»). Альбомның графикалық мәтініне қарамастан, оның көптеген әндеріндегі әйелдер тақырыбы кейбір журналистерді топты riot grrl қозғалысының бір бөлігі деп атауға итермеледі, бірақ Лав осы қозғалысқа тікелей қатыспады.

Қазіргі заманғы

"Pretty on the Inside" альбомы көптеген британдық және американдық балама баспасөздерде құлшына қарсы алынды. NME журналындағы мақалада альбом Пэтти Смиттың "Horses" альбомымен, сондай-ақ Ramones, Television және New York Dolls тобының дебюттік альбомдарымен оңтайлы салыстырылып, "өзінің ерекше класында" тұрғаны айтылды. Ал Элизабет Вурцель The New Yorker журналында: "Pretty on the Inside альбомын тыңдағандардың өте азы оны бір рет аяқтап шығарды, тіпті оның 1991 жылғы ең тартымды альбом екенін түсіну үшін қажетті бірнеше рет қайталап тыңдауға да көмектеспейді" деп жазды. The New York Times газетінің журналисі Саймон Рейнольдс альбомды "топтың негативті энергиясы толыған қазан" деп сипаттады, [топ] азапты дыбыстарды шығарып, Black Sabbath тобының әуендерін еске түсіреді. Мисс Лавтың әндері әйел сезімдерінің толық спектрін қамтиды – әлсіздіктен ашуға дейін. Әндердің негізінде жасөспірімдік қасіреттер, денеге деген жирену, әйелдермен құмарлық байланыстар және тұрмыстық өмірден қашуға деген құштарлық жатыр. Оның лирикалық стилін эмоционалды жалаңаяқтық деп сипаттауға болады. Джонатан Голд Los Angeles Times газетінде әндердің мәтіні "поп музыкасынан гөрі Кэти Акердің романдарына жақын" екенін атап өтті және Лавтың вокалын "таң қалдыратын экспрессивті" деп бағалап, "ашу-ызадан бастап, The Fall тобының Марк Смитпен байланысты сарказмға дейін" ауқымды екенін айтты. "Оны қаласаңыз да, қаламасаңыз да, онжылдық Пэтти Смиттың "Horses" альбомына теңдес туындыға ие болды. Дыбысын жоғарырақ қойыңыз. "Pretty on the Inside" жараның терісі сыпырылғандай әдемі". Голд кейін былай деді: "Егер "Pretty on the Inside" қорқынышты фильм болса, онда оның барлық бөлімдерін саусақтарыңыздың арасынан көруге тура келер еді". LA Weekly журналының журналисі Лорейн Али альбомның қаталдығы туралы ұқсас пікір білдірді, оны "жаман ойлар мен қорқынышты жаңылғыштардың тартымдылығын қабылдамауға болмайтын құйрық ұясы" деп сипаттады. Spins журналының журналисі Дэйзи фон Фурх лирикалық мазмұнда "Лос-Анджелестің жағымсыз жақтарына" – сыртқы әдемілікке, сексизмге, зорлық-зомбылыққа және есірткіге ден қойылғанын атап өтті. "Махаббат – бұл топты қозғаушы күштің бейнесі: әдемілік пен сұмдық арасындағы қақтығыс. Hole тобының музыкасында да осы әдемілік/сұмдық динамикасы байқалады – "Teenage Whore" сияқты ән алғашқыда ашу-ызаға толы наразылық сияқты естілсе де, астында таңғаларлықтай әдемі мелодия жатыр". Melody Maker журналының авторы Шэрон О'Коннелл альбомды "жыл бойы естіген ең жақсы бұзылған рок-н-ролл" деп атады, ал The Village Voice журналының журналисі Дебора Фрост оны "жанр шектеулерін бұзушы" деп сипаттап, Лавтың альбомда "көңілін тыныштандырмайтын қыз" ретіндегі беделін атап өтті. 1995 жылы Alternative Press журналы альбомды "85–95 жылдардың ең үздік 99 альбомы" тізімінде 74-орынға қойды, "Махаббат шектен тыс жұмыс істейді және ол қызыл әріпті қалаған кезде киеді, ал қаламайтын кезде оны жыртып тастайды, бірақ оның хабарының нақты құралы ретінде әуен мен тілді ешқашан назардан тыс қалдырмайды" деп жазды. CNN телеарнасының журналисі Венди Брандес 1998 жылы Hole тобының үшінші альбомы "Celebrity Skin" туралы жазғанда "Pretty on the Inside" альбомын "құлақ барабандарын шайыр қағазбен сүртудің музыкалық баламасы" деп сипаттады.

Мұра

Pretty on the Inside бірнеше альтернативті рок-топтарына әсер етті, оны Spinnerette / The Distillers тобының вокалисі Броди Далле сұхбатында өзінің музыкалық дамуындағы маңызды альбом ретінде атады. Британдық рок-тобы Nine Black Alps бұл альбомның үшінші студиялық альбомы "Locked Out from the Inside" (2009) жұмысына үлкен әсер еткенін айтты, ал инди-рок әнші-сазгер Скаут Ниблет оны өте маңызды деп санады: "Мен үшін олардың [Кортни Лав] және оның ашуы, агрессивтілігі, сонымен қатар нәзік жағы қатты ұнады", - деді Ниблет. "Музыкамен айналысатын әйелде мұндайды бұрын көрген емеспін. Бұл өте әсерлі және шабыттандырды. Оған дейін әйелдер көбінесе бір жақты, әдемі, нәзік, құлпынайлы болып келді, менің ойымша, бұл жағдайды өте жақтырмаймын". Бүгінгі таңда альбом рок және панк музыкасының жанкүйерлері арасында культты мәртебеге ие болды. The Trouser Press Guide to '90s Rock альбомын "әндер атауларының өнерлі қателіктерінен бастап, ішкі мұқабадағы лирикалық коллажға дейін және әндердегі кедіргі, абстрактілі гитаралық шуларға дейін сынған тас-құмдардың сүтті коктейлі" деп сипаттады. Pretty on the Inside тобының 80-жылдардағы Нью-Йорктің ноу-вейв өнер және музыкалық ағымына деген құштарлығын көрсетеді. Billboard мәліметінше, 1994 жылға қарай альбом 27 000 дана сатылған, одан кейін топ өте танымал "Live Through This" альбомын шығарды. Соңғы жылдары вокалист Лав альбомда "ешқандай мелодиялық элемент жоқ" деп мәлімдеді. 2011 жылы "Hit So Hard" (2011) документалды фильміне берген сұхбатында, Hole тобының барабаншысы Пэтти Шемель туралы айта отырып, Лав "Pretty on the Inside" альбомын "тыңдауға келмейтін" деп атады. Бірақ Лавтың альбомға деген көзқарасы кейін өзгерді, ол 2021 жылы былай деді: "Бұл жазбаны мен өзімнің ән жазу қабілетімнен төмен санағанмын, бірақ енді оны мүлдем сындырмаймын, себебі ол маған үлкен өзгеріс әкелді".

Қайта шығарылғандар

2011 жылдың маусым айында культты альбомдарды қайта шығаруға маманданған тәуелсіз американдық лейбл Plain Recordings, Pretty on the Inside альбомының 180 граммдық винилдік қайта басылымын өз каталогына қосатынын хабарлады; ол 2011 жылдың 2 тамызында жарық көрді. 2017 жылдың 20 қазанында Plain Recordings компаниясы LP-нің қызғылт винилге басылған екінші қайта басылымын шығарды.