Табарин: Париждың көше әртісі және комедия дәстүрі
Tabarin
Табарин – 17 ғ. Париждегі әйгілі көшпелі әртіс, сатиралық әңгімелермен, жалған дәрілер сатумен танымал. Көше театры, комедия дель арте, қуыршақтар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Табарен – париждік көше шарлатандарының ең танымал өкілі Антуан Жирардың (1584 ж. – 16 тамыз 1633 ж.) қабылдаған көше есімі. Ол 1618 жылдан бастап бірнеше жыл бойы ағасы Филиппен (Мондор рөлінде) бірге фарс үлгісіндегі әңгімелер арқылы Дауфин алаңында көрермендерін күлдіріп, шарлатандық дәрілер сатудан мол табыс тапты. Көше театры – импровизациялық сахнада, перде фон ретінде, және гурлы-гурлы аспабы мен виолалардың қосылуымен халық театры болды. Заманауи формальды қойылымдар патша сарайында немесе Париждегі театр өнерін монополиялаған ортағасырлық гильдия бақылауындағы Бургундия қонақ үйінде ғана өтті. Заманауи ағаш кескінінде Табарен клоун киімінде, бірақ қаһарлы мұрт және үшкір сақалмен, қолында ағаш қылышпен бейнеленген, ол алыстағы қуыршақ кейіпкері Мистер Панч сияқты, оны құлатпайтын, жұмсақ сұр түсті шапан киген, саусақтарымен түрлі күлкілі пішіндер жасауға қабілетті. Табарен атауы француз тілінен келген және комедия дель-арте кейіпкері Скарамуш киетін қысқа плащты білдіреді. Апталық қойылымдарда оның әйелі де жиі көзге түсетін. Ол әзілдерін француз ақсүйектерінің қызығушылығын тудырған комедия дель-арте труппаларының тұрмыстық жағдайларына негіздеп, өзінің импровизация талантымен париждіктерге түйінделген, жергілікті әзілдер мен өзекті жаңалықтарды жеткізді. Жирар ағайындылары 1628 жылы зейнеткерлікке шығып, сеньорлық сатып алып, Орлеан маңында ауылдық өмірге бейімделді. Оған көптеген фарстар мен диалогтар жатқызылды, ал оның толық шығармалары деп саналатын арзан жапырақшалар 1622 жылдан бастап жарық көре бастады. Табареннен басқа, оның танымал шапаны Le Chapeau de Tabarin (оны түрлі пішіндерге орап, кейіпкерін сомдауға көмектесетін, "Chapeaugraphy" қараңыз), екі қарт кісі – Лукас және Пифагн (олардың эхосы әлі де "Севильский шаштараз" операсында естіледі), сондай-ақ ақылды және өзіне сенімді ханымдар Франсисквин мен Изабелла да болды. Рим комедиясының "miles gloriosus" кейіпкеріне негізделген Фальстаф сияқты ескі сарбаз Капитан Родомонте, француз театрындағы родомонтада атауына атын берді – бұл өзін-өзі алдау, бос мақтан мен тіл тиеккен сөздердің асыра бағаланған және созылған тирадасы. Мольер мен Ла Фонтен, оны жоғары бағалаған, Табареннің тілді шеше білу және тез жауап беру дәстүрінен әсер алды, ал Бойло мен Вольтер де оның есімін ұзақ жылдардан кейін құрметпен атады. Табарен кез келген көшедегі комедиялық актердің французше атауына айналды. Ол 1920 жылдардың символы болған Пол Колиннің плакаты арқылы мәңгілікке сақталған кабаре ретінде танылды.
Tabarin was the street name assumed by the most famous of the Parisian Street charlatans, Anthoine Girard (c. 1584 – August 16, 1633), who amused his audiences in the Place Dauphine by farcical dialogue with his brother Philippe (as Mondor), with whom he reaped a golden harvest by the sale of quack medicines for several years after 1618. Street theatre was popular theatre, on an improvised stage with a curtain backdrop, to the music of a hurdy gurdy and a set of viols. More formal contemporary performances were confined to the royal court or to the Hotel de Bourgogne, overseen by the medieval guild that had the monopoly of theatrical performances in Paris. A contemporary woodcut shows Tabarin in the dress of a clown, but with a gallant moustache and pointed beard, carrying a wooden sword, like his distant puppet descendant Mr. Punch, — which would trip him up— and wearing a soft grey felt hat capable of assuming countless amusing shapes in his deft fingers. Tabarin from French tabard denotes a short cloak of the kind the commedia dell'arte figure Scaramouche wears. In more elaborate weekly performances others appeared, notably his wife. In these he based his bawdy jokes on the stock situations of commedia dell'arte troupes, which were amusing the French court at the time, brought up to date for Parisians by running banter of topical allusions and knowing local jokes, based on his original gifts for improvisation. The Girard brothers retired about 1628, purchased a seigneurie and lived out their retirement as country gentlemen near Orléans. Numerous farces and dialogues were credited to him, and long series of cheap leaflets purporting to be his complete works began to appear as early as 1622. Stock characters besides Tabarin, with his famous felt hat Le Chapeau de Tabarin that could be rolled into a variety of shapes to aid his characterizations (see "Chapeaugraphy"), were two old men Lucas and Piphagne whose echoes still resound in the Barber of Seville, and the witty and self reliant ladies Francisquine and Isabella. A Falstaffian old soldier (based on the miles gloriosus of Roman comedy) named Capitaine Rodomonte, gave his name to the rodomontade of French theater, an extravagantly inflated and drawn out tirade of deluded self confidence, vain threats and invective. Both Molière and La Fontaine, who praised him, were influenced by the Tabarin tradition of coarse quick repartee, and he was also well spoken of, long after he was gone, by Boileau and Voltaire. Tabarin became the French eponym of any comic performer of a street booth. It was taken up as a cabaret that was made immortal by a Paul Colin poster which epitomized the 1920s.