Кіріспе

Самуэль Р. Деланидің 1984 жылғы романы «Менің қалтамдағы құмдай жұлдыздар» (1984) – Самуэль Р. Деланидің ғылыми-фантастикалық романы. Деланидің айтуынша, бұл «диптихтің» бір бөлігі еді, оның екінші жартысы – «Денелердің, қалалардың шаттығы мен қайғысы» әлі аяқталған жоқ.

Орнату

Романның оқиғасы алыс болашақта, шамамен 6000 планетада әртүрлі адам қоғамдары дамыған кезде өтеді. Осы әлемдердің көпшілігі интеллектуалды емес адамдармен бірге өмір сүреді, бірақ тек бір ғана шетелдік түр (сырлы Xlv) ғарыз жылдамдығынан асып түсетін саяхатқа ие. "Мәдени Фуга" деп аталатын құбылысқа (яғни, "әлеуметтік-экономикалық қысымдар технологиялық жаңадан күрделену мен бұзылуға жеткенде, халық планета бетіндегі барлық тіршілікті толығымен жоятын" процесс) қарсы тұрақты қорғаныс табу үшін көптеген адам әлемдері екі кең фракцияның бірімен бірікті: әлеуметтік әртүрлілікті қолдайтын және құрметтейтін Сигн, және ядролық отбасы үлгісіндегі адам қарым-қатынастарының идеалды нормасына ұмтылатын Отбасы.

Алдын ала сөз:

Роман Рионон планетасындағы прологпен басталады. Ұзын бойлы, "құрылысы бұзық", жараспайтын жас Корга, психохирургияның бір түрі – Радикалдық Қайғыны Жою (РАТ) процедурасынан өтеді, одан кейін ол "құл болады", "бірақ [о] бақытты болады".

Эпилог: Таңертең

Марк Корганы жоғалтқаны туралы ойланып, күйінеді. Ол Коргамен алғашқы кездесуін ұйымдастырған, Интернеттегі досы Жаприлден, олардың "эксперименті сәтті болмағанын" және Корганы Велмде қалдырудың "өте қауіпті" екенін естіп біледі, себебі Мәдени ұмытылу қаупі бар еді. Оқырман Марқтың сексуалдық тартымдылығы мен Корғаға деген құштарлығы туралы көбірек біледі. Авилездің сөзіне сүйенсек, Марқтың Корғаға деген құштарлығы Вебтің билігіне нұқсан келтіреді. Фостер романнан тікелей цитата келтіре отырып, "[осы романның утопиялық жобасы болашақтағы жағдайды көзге елестетуге бағытталған, онда 'бөлшектелген тұлға' ең денсау, бақытты және ең шығармашыл болады, себебі қоғам мен экономика бірлік пен орталықтандыру мәселелерін маңызсыз етуге тырысады]" дейді. Бұл бөлінген идентичность тақырыбы Деланидің жеке идентичность туралы постмодернистік сынның бір бөлігі болып табылады, ол нәсіл, сексуалдық бағдар, гендер және әлеуметтік жіктелу сияқты әлеуметтік категорияларды абсолютті және өзгермейтін деп қарастырады.

Тазалау

Роберт Ф. Рид Фарр өзінің "Таза" эссесінде Деланидің "Жұлдыздар" шығармасындағы жетістіктерін "гей еркектердің сәйкестігінің қалыптасу жолдарының күрделі бейнеленуі" деп сипаттайды. Ол, гей еркектердің сәйкестігі белгілі бір ритуалдық амалдар арқылы қалыптасады, онда гей еркек "таза" немесе, дәлірек айтқанда, "тазаланушы" ретінде бейнеленеді. "Жұлдыздар" романында Корга кейіпкерінің RAT процедуралары арқылы азаттыққа, содан кейін корпоративтік құлдыққа қарай ұмтылуы осы процестің мысалы болып табылады. Рид Фарр сонымен қатар гомосексуалдық еркек және афроамерикалық құлдың тағдыры арасындағы байланысты, осы сәйкестік құрылымының әдісі арқылы көрсетеді. Делани роман арқылы нәсілдердің араласуы мәселесін Тант отбасын пайдалану арқылы зерттейді. Танттар Дьет отбасының құрамына адамдар мен эвельмилер кіретін, аралас отбасы екендігіне наразылық білдіреді. Эвельмилер – бұл олардың планетасы Велмнің түпкі тұрғындары, олардың алты аяғы, көптеген тілдері және үш жынысы бар. Делани құлдыққа түсуге байланысты келісім мәселесін де қозғайды, мысалы, Рат Корга сияқты кейіпкерлердің құлдыққа өзіндік шешіммен келу мүмкіндігін көрсетеді. Шындығында, роман бойынша ешкімнің келісімі болмаса құл бола алмайды. Бұл романның басында, құлдыққа алу процесін жүзеге асыратын кейіпкер Рат Коргадан ауызша келісім сұрағанда айқын көрінеді: "Иә" де. Бізге нақты сөздің дауыстық үлгісі қажет, бұл жазылып алынуда. Әйтпесе, бұл заңсыз болады.

Жыныстық қатынас

Д. Пайви Вэтенен Деланидің гендерлік, сексуалдық және тілдік логиканы өзгертіп, оқырманды шатастыратынын, бірақ гетеронормативтілікті либералды түрде қабылдамауды жалғастыратынын айтады. Моргреде сексуалдық идентичность өте либералды, себебі Оңтүстік Велмнің саяси бағыты Сигнмен үйлеседі. Гомосексуализм аса кең таралмаса да, ол ондағы адамдар арасында қабылданып, қалыпқа келтіріліп, ашық талқыланады. Марк Моргредегі қалада «жыныстың алуан түрлері» бар екенін айтады. Дегенмен, адамдар жыныс мүшелеріне қарай ер немесе әйел деп аталады, бірақ көбінесе оқырманға адамның жынысы туралы түсінік берілмейді. Оқырманға евлмилер ер, әйел немесе бейтарап болуы мүмкін екені (барлығы жүкті бола алады) айтылады, бірақ нақты евлмилер ешқашан осылай сипатталмайды. Бұл сексуалдық және гендерлік екіұштылық және ағылтылық жеке тұлғаның бинарлық құрылымдарын құртады. «Жұлдыздар менің қалтамдағы құм түйіршігі» кітабы адамзат пен табиғат арасындағы баламативті және дәстүрлі емес қарым-қатынасты ұсынады, бірақ Делани оқырманға романдағы әлеуметтік бұрмалаулардың қазіргі әлеуметтік тәртіптен қаншалықты «алыс» екеніне сын көзбен қарауды еске салады. Осының салдарынан «Жұлдыздар менің қалтамдағы құм түйіршігі» қазіргі заманғы әлемді түсінуді сынап, бұзады. Бұл бұзылулар Деланидің үшінші тұлғадағы жыныс есімдіктерін қолдануынан бастап, отбасы мен туыстықты қайта анықтауға дейін, техникалық тұжырымдамаға дейін (технологиялық түрде қозғалған әлеуметтік дифференциация және жақындық түрлері) көрінеді. Оқырманды әлеуметтік түсініктеріндегі осы үзілістер мен жарықтар арқылы үнемі өтуге мәжбүрлеу арқылы Делани «осы белгілердің кездейсоқтығын, олардың жағдайдайлығын және әлемдер арқылы, нақты және образды түрде қозғалғанда қайта контекстуализациялауға ашықтығын» ашады.

Деланидің басқа шығармаларымен байланысы

Stars-та Тритонның кейбір сюжеттік элементтеріне ұқсас тұстар бар. Ең бастысы – екі романның да Жалпы ақпарат қызметін қамтуы, бірақ Stars-та бұл қызмет күрделірек: біреудің ойына қажетті білімді орналастыру үшін GI-ге сұрақ қою жеткілікті, ал Тритонның GI-сы қазіргі компьютерлерге ұқсас машиналарда сұрақтарды қабылдайды. Екі романның да гомосексуалды еркектер жиналатын орындардың институционалдық және ашық нұсқалары бейнеленген, олар барлық жыныстық бағыттылығы мен гендерлік идентификациясы бар адамдарға арналған. Тритонда кейіпкер мұндай орынға жабық клуб ретінде барады, ал Stars-та кейіпкерлер қалалық саябақтардың біріне барады, ол осы мақсатқа арналған. Сонымен қатар, Stars-тағы Отбасы/Сигн қақтығысы Тритонның Сыртқы спутниктері мен Жердің әлеуметтік жүйелері арасындағы қақтығысқа ұқсас. Тритонда «Сигн» кездеседі, бірақ ол өте қысқаша айтылған, маңызды емес діни секта. Деланидің «Омегагельм» деген қысқа әңгімесі («Ай, Гоморра және басқа да әңгімелер» жинағында) Stars-тағы оқиғалармен бір ғаламда өтеді. Онда Вондрамах Окк (жоғарыда айтылғандай) және оның бала көруге жасаған жалғыз тырасы туралы баяндалады. 2001 жылғы сұхбатта Делани былай деп түйіндеді: «Бұл кітап қалалық роман ретінде жоспарланған. Басты кейіпкерлер, Рат пен Марк, Марк туып өскен Вельм планетасының екінші жағындағы қалада өз үйін құруға тырысады. Содан кейін олар Марк әлемін аралап, білім алу сапарымен Dyethshome-ға қайта оралуға тиіс. Бірінші томда жақсы көрінген нәрселер екінші томда мүлдем басқаша болып шығады». «Сплендор» аяқталмаған және оны аяқтауға мүмкіндік жоқ. Делани осыған байланысты екі себепті әртүрлі жазбаларында және қоғамдық сөздерінде айтқан. Біріншіден, Stars романының шығармашылық күші оның сол кездегі серіктесі Фрэнк Ромеомен (роман оған арналған) қарым-қатынасынан туындаған. Бұл қарым-қатынас роман жарық көргеннен кейін көп ұзамай аяқталып, Деланидің жобаға қатысты шығармашылық қуатын әлсіретті. Екіншіден, роман Делани қатысқан гомосексуалды мәдениетте СПИД эпидемиясы басталып кеткен кезде жарық көрді, бұл оның жазу басымдықтарын өзгертіп, жаңа бағыт берді. Шын мәнінде, Stars – 2012 жылғы «Жылан ұясының аңғары арқылы» фильміне дейін Деланидің маңызды ғылыми-фантастикалық жобаларының соңғысы болды. 1984 жылғы «Таңдамал хаттар» жинағында жарияланғандай, Stars романы жарық көрген кезде оның баспашысы Bantam-мен қарым-қатынасы күрт нашарлады, Bantam «Неверьонға оралу» сериясының соңғы томын – «Неверьонға оралу» (кейін Arbor House баспасынан «Жоғалған құштарлық көпірі» деген атпен жарық көрді) басып шығарған жоқ. Деланидің көптеген еңбектері жарық көрмей қалды, ол өмір сүру үшін академиялық қызметке көшті және 1988 жылы Массачусетс Амхерст университетінде алғашқы профессорлық лауазымын иеленді.

Қабылдау

Дейв Лэнгфорд "Жұлдыздар менің қалтамда құм түйіршігі сияқты" кітабына White Dwarf журналының 81-ші санында шолу жасап, "Құпия да, махаббат та шешілмеді, бәрі Екінші кітапқа сақталған – қорқынышты аталыспен, "Денелердің, қалалардың шаттығы мен қайғысы". Бірінші кітап – тамаша, біркелкі емес, шыдамсыз, ғылыми-фантастиканың маңызды туындысы" деді. Карл Фридман оны "қазіргі американдық көркем әдебиеттің ең сенімді шедеврлерінің бірі" деп атады.

Танымал мәдениет

Британдық Opus III музыкалық тобының алғашқы альбомы Mind Fruit құрамына "Stars in my Pocket" әні енді, оның мәтіні романға сілтеме жасайды. Noname-нің Telefone микстейпінен шыққан "Diddy Bop" әнінде Кама О'би бұл туындыға сілтеме жасайды. Хип-хоп тобы Clipping-тің екінші альбомы Splendor & Misery – ғылыми фантастикалық концептуалды альбом, ал әннің мәтінінде "денелердің, қалалардың" жалғасы берілген.

Басылымдар

Bantam, 1984, 368 б., қатты мұқаба. Bantam Spectra, 1985, 368 б., кітапша. QPB/Bantam, 1985, 368 б., кітапша. ISBN жоқ. Grafton/Panther, 1986, 464 б., кітапша. Bantam Spectra, 1990, 385 б., кітапша, постмодернизм туралы 10 беттік сөзді қосады. Wesleyan University Press, 2004, 356 б., кітапша, Карл Фридманның алғы сөзімен толықтырылды.