Кіріспе

1889 жылы құрылған Шотландия таушылар клубы – Шотландияда тауға шығу және альпинизммен айналысатын клуб.

Тарих

Шотландияның Альпинистік клубы (SMC) 1889 жылдың наурыз айында Шотландияның Глазго қаласында, Шотландияның алғашқы альпинистік клубтарының бірі ретінде құрылды. Клубты бастапқыда шотланд бухгалтер және альпинист Уильям Уилсон Найсмит ұсынған. Ол 1889 жылдың қаңтар айында «Глазго Геральд» газетінде шотландтық Альпілік клубтың үлгісін құру туралы хат жариялаған. Клуб мұрағаттарына сәйкес, SMC-нің мақсаты: Шотландияда қыс және жаз мезгілдерінде альпинизмді дамыту; тау шаруашылығын жақсы көретін барлық адамдардың арасында байланыс құру; елдің жақсы танылмаған аймақтарын зерттеуге мүмкіндік жасау; маршруттар, қашықтықтар, қол жеткізу жолдары, басып өту уақыты, тау жыныстарының сипаттамасы, қыстағы қардың мөлшері және т.б. сияқты түрлі ақпараттарды жинақтау, сондай-ақ тау және тау пейзажынан ләззат алатындардың ыңғайлылығын арттыруға бағытталған барлық іс-шараларды қолдау болды. SMC мақсаты Шотландияның Таулы аймақтарын және олардың жергілікті флорасы мен фаунасын зерттеуді құжаттау болды. Клуб құрылғаннан кейін көп ұзамай, 1890 жылы «Шотландия Альпинистік клубының журналы» жариялана бастады. Журнал мүшелеріне және басқа альпинистік топтарға баспана тізімдерін, альпинистік нұсқаулықтар мен карталарды ұсынды. 1945 жылы SMC 25 альпинистік клубтардың коалициясы – Британдық Альпинистер Кеңесіне қосылды. Клубтың міндеті – бүкіл Шотландияны бақылау болды. SMT кірістерін альпинистік нұсқаулықтар мен басқа да басылымдардан түскен қаражат есебінен қаржыландырады және осы қаражатты жабайы табиғатты қорғау және басқару саласындағы ғылыми немесе білім беру мақсаттарын жүзеге асыратын топтарға, жобаларға және жеке тұлғаларға қайтарады. 2019 жылдың сотына қарай, Траст 1,5 миллионнан астам евро қайтарып берді. SMT-нің еншілес компаниясы – 2020 жылы құрылған «Шотландия Альпинистік Баспасы» (SMP), SMC-нің бұрынғы және ағымдағы басылымдарын шығаратын баспа компаниясы. 2022 жылы Баспа «Шотландия Альпинистік Баспасы Шығармашылығын» жариялады, бұл коммерциялық емес, цифрлық басылым, ол суретшілер мен авторлар үшін онлайн контент шығарады. Сонымен қатар, жабдықтар, инфрақұрылым, альпинистік білім беру және оқыту, әсіресе жастарға бағытталған білім беруге тау құтқару командаларына айтарлықтай көмек көрсетіледі.

Мүшелік

Клубқа алғашқы мүшелікке тек элиталық ерлер ғана қабылданатын. Клубтың негізін қалаушы мүшелерінің саны 100-ден аспады. 1894 жылғы Шотландия тау шаңғысы клубы журналында айтылғандай, мүшелікке үміткер Шотландиядағы тау шығуларының тізімін альпинистік жетістіктерінің дәлелі ретінде ұсынуы, «Шотландия тауларына байланысты ғылымға, өнерге немесе әдебиетке қосқан үлесі» туралы мәлімдеме жазуы және екі мүшеден де ұсыныс алуы қажет еді. Әйелдер клубқа алғаш рет 1990 жылы қабылданды. Бүгінде SMC – Шотландияда тау шаңғысымен айналысуға белсенді, білікті альпинистер мен таушылардан тұрады. Олардың ресми сайтында көрсетілгендей, SMC мүшелігіне қойылатын талаптар: Шотландиядағы барлық маусымдарда, әртүрлі жер бедерлерінде тау шаңғысы тәжірибесінің құжатталған болуы, сондай-ақ 3000 футтан (914 м) биік 50 және одан да көп тау шығулары. Өтініш берушілер SMC жобаларына немесе қайырымдылық шараларына қатысуға, сондай-ақ өнер мен ғылымға жеке үлестерін тізімдеуге шақырылады. Өтінішке ағымдағы мүшеден демеушілік және тағы үш мүшеден ұсыныс қатыстырылуы керек. Қазіргі уақытта клубта 500-ге жуық мүше бар. Оның 1947 жылы жарық көрген «Mountaineering in Scotland» кітабы осы саланың классикасы саналады. Перси Унна, белсенді табиғатты қорғаушы, Глен Коу және басқа таулы аймақтарды сатып алу үшін қаражат жинап, оларды болашақ ұрпақтар үшін сақтап қалу мақсатымен Шотландияның Ұлттық қорына тапсырды. Перси 1937 жылы Ұлттық қор үшін «Унна ережесін» жасады, ол жерді қорғау реформасы бойынша кеңейтілген нұсқаулық болып табылады және бүгінгі күнге дейін әсерлі күшін сақтап келеді. Дугал Хастон мен Дуг Скотт 1975 жылы Ұлыбританиядан алғаш рет Эверест тауының шыңына көтерілді. Сэр Хью Мунро Шотландияның 3000 фут биіктіктегі тауларын тізімдеп, 1891 жылы SMC журналында кестесін жариялады. Бұл таулар қазір «Мунролар» деп аталады, ал олардың барлығына көтерілуді мақсат еткен адамдар «Мунро Баггерлері» деп аталады.

Толықтырушылар

"Compleator" – SMC-нің "Clerk of the Lists" арқылы Мунро тауларының бәріне шыққан адамға берілетін атауы. Compleat – «complete» сөзінің көнеше жазылу түрі. «Complete» сөзінің мағынасы – қажетті барлық элементтерге немесе дағдыларға ие болу, ал «compleat» сөзіне ерекше мағына берілген, ол – ең маңызды немесе толыққанды бейнелеуші. SMC «Compleator» деген атауды дәстүрлі түрде қолданады. SMC Мунроны аяқтауын тіркеуге ниет білдіргендердің тізімін сақтайды және 2023 жылдың 9 қазанына дейін 7 581 адам аяқтаған.

Баспа ісі

Траст және оның баспасы – «Шотландия тау баспасы» арқылы Клуб Шотландия таулары мен тау беткейлеріне арналған толыққанды нұсқаулықтарды (17 кітап), Шотландиядағы жолсерушілер мен тауға көтерілушілерге арналған авторитетті нұсқаулықтарды (12 кітап) және Шотландияның таулы ортасы, тарихы мен мәдениеті туралы тағы 12 кітап шығарады. Сонымен қатар, жыл сайынғы журнал жарық көреді, оның нұсқаларын Клубтың сайтынан тегін жүктеуге болады. «Мунро нұсқаулығы» – ең көп сатылатын кітап.

Кітапхана

Клубтың кітапханасы Стратклайд университетінің Андерсония кітапханасындағы Архивтер мен арнайы жинақтарда сақталады. Онда 1707 жылдан қазіргі күнге дейін Шотландия Альпинистік клубы мен Шотландия Альпинистік қоры жариялаған тарихи және қазіргі басылымдар бар. Бұдан өзге, Шотландия Альпинистік клубының алғашқы мүшелерімен және Шотландиядағы альпинизммен байланысты тарихи суреттердің үлкен жинағы да бар. SMC мәліметінше, жинаққа "тау өнерiнiң, альпинизмнiң, шаңғы спортының, тау жаяу серуендерiнiң және басқа да сыртқы шаралардың техникалық және философиялық аспектiлерi туралы кітаптар; көркем әдебиет және әдебиет; өмiрбаяндық және автобиографиялық шығармалар; Шотландия мәтіндерінің кең жинағын қамтитын әлемнiң әр түрлi аймандарынан саяхаттар мен зерттеулер; альпинизм тарихы; XVIII ғасырдағы шотландтық саяхат және туризм кітаптарының антиквариаттық жинағы" кіреді. Шотландия Ұлттық кітапханасында да кең көлемде мұрағаттар сақталған.