Кіріспе
Адам құқықтары күні (HRD) жыл сайын 10 желтоқсанда дүние жүзінде тойланады. Осы күнді Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 1948 жылғы 10 желтоқсанда Адам құқықтары жөніндегі жалпыға бірдей декларацияны (АЖБД) қабылдап, жариялағандығы құрметіне таңдалды. Бұл адам құқықтары туралы алғашқы жаһандық мәлімдеме және жаңа Біріккен Ұлттар Ұйымының маңызды жетістіктерінің бірі. Адам құқықтары күнінің ресми құрылуы 1950 жылғы 4 желтоқсанда Бас Ассамблеяның 317-ші пленарлық отырысында болды, онда Бас Ассамблея 423(V) қарары арқылы барлық мүше мемлекеттерді және басқа да мүдделі ұйымдарды осы күнді өздері қалағанша тойлауға шақырды. Күн әдетте жоғары деңгейдегі саяси конференциялар мен кездесулермен, сондай-ақ адам құқықтары мәселелеріне арналған мәдени шаралар мен көрмелермен аталып өтеді. Бұған қоса, дәстүр бойынша, 10 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары саласындағы бес жылдық сыйлығы және Нобель бейбітшілік сыйлығы табыс етіледі. Адам құқықтары саласында жұмыс істейтін көптеген мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдар, сондай-ақ көптеген азаматтық және әлеуметтік ұйымдар да осы күнді еске алу үшін арнайы іс-шаралар ұйымдастырады.
the day celebrated as Human Rights Day in South Africa
Human Rights Day (HRD) is celebrated annually around the world on 10 December every year. The date was chosen to honor the United Nations General Assembly's adoption and proclamation, on 10 December 1948, of the Universal Declaration of Human Rights (UDHR), the first global enunciation of human rights and one of the first major achievements of the new United Nations. The formal establishment of Human Rights Day occurred at the 317th Plenary Meeting of the General Assembly on 4 December 1950, when the General Assembly declared resolution 423(V), inviting all member states and any other interested organizations to celebrate the day as they saw fit. The day is normally marked both by high level political conferences and meetings and by cultural events and exhibitions dealing with human rights issues. Besides, it is traditionally on 10 December that the five yearly United Nations Prize in the Field of Human Rights and Nobel Peace Prize are awarded. Many governmental and non governmental organizations active in the human rights field also schedule special events to commemorate the day, as do many civil and social cause organisations.
Бұрынғы мерекелер
1979 жылы Ши Минг Тайваньның Каосиун қаласында адам құқықтары жөніндегі науқан ұйымдастырды. Бұл Каосиун оқиғасына әкеліп соқты, оның нәтижесінде биліктегі Гоминьдан партиясының саяси қарсыластары үш рет тұтқындалып, көрсеткіс сотталып, түрмеге жабылды. 1983 жылы Аргентина президенті Рауль Альфонсин 1983 жылдың 10 желтоқсанында қызметке кірісуге шешім қабылдады, бұл 1976 жылдан бері елді билеп келген әскери диктатураны аяқтады. Оның инаугурациясы осы күніне белгіленуі диктатура кезінде жасалған адам құқықтары бұзушылықтарымен байланысты. Сол кезде бері барлық президенттік инаугурациялар 10 желтоқсанда өтеді. 2004 жылы Халықаралық ПЕН Қытай, Мальдив және Вьетнамдағы «кибер-диссиденттерді» түрмеден босату үшін жаңа науқан бастағанын жариялады. Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссия, БҰҰ-ның Адам құқықтарын қорғаушылар жөніндегі арнайы өкілі және Африка Одағының Адам және халықтар құқықтары жөніндегі комиссиясы бірлескен коммюнике шығарды, онда олар Еуропалық Одақтың адам құқықтарын қорғаушыларды қорғау жөніндегі жаңа нұсқауларын мақұлдады және әлемнің басқа аймақтарын да осы бағытта ұқсас қадамдар жасауға шақырды. Америка ғылымын дамыту қауымдастығы Нью-Йорк қаласында Ирактағы академиялық бостандық тақырыбында семинар ұйымдастырды. Халықаралық гуманистік және этикалық одақ (IHEU) Адам құқықтары күнін гуманистік тойлаудың ресми күні деп жариялады. 2006 жылы Чилидің бұрынғы диктаторы Аугусто Пиночет, өзінің авторитарлық билігі кезінде адам құқықтарын бұзғанымен танымал болған, 2006 жылдың 10 желтоқсанында 91 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. 2008 жылы АҚШ-тың Калифорния штатындағы гомосексуалдық құқықтарды қорғаушылар адамдарды жұмысқа «гейлерді шақыру» арқылы тең құқықтарды қолдауға шақырды. Бұл жыл басында 8-ші қабылданыстан кейін гомосексуалдық некеге тыйым салуға жауап ретінде жасалды. Қытайда 300-ге жуық адам елдегі адам құқықтарын жақсарту үшін үкіметке арналған «Хартия 08» атты онлайн петицияға қол қойғаннан кейін бірнеше адам ұсталды. Бейжіңде сыртқы істер министрлігі алдында өткен шағын наразылық акциясы таратылды. UNYA Австралия Адам құқықтары күнін write4rights науқанымен атап өтті, жастарды телефон арқылы немесе веб-сайтта адам құқықтары туралы хабарлама жазуға шақырды, олар Австралияның аймақтық орталықтарында көрсетілді. Amnesty International БҰҰ резолюциясының 60 жылдығын атап өту үшін Парижде үлкен шара ұйымдастырды. Пномпеньде және Камбоджаның айналасында мерекелік шаралар өтті, оның ішінде 5000 адам шеруге шықты және бейүкіметтік ұйымдар ұйымдастырған 1000 адам шарларды босатты. Ресей мен Үндістанда да мерекелік шаралар өтті. 2009 жылдың 10 желтоқсаны Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларацияның 61 жылдығы болды. Вашингтондағы Human Rights Watch ұйымынан Том Малиновски соңғы 40 жылда адам құқықтары саласында прогресс болғанын айтты: «Менің ойымша, бүкіл әлемде адамдардың негізгі құқықтары бар екендігі және осы құқықтар ұлттық және халықаралық заңдарда бекітілгендігі туралы көбірек хабардарлық бар». 2011 жылы Тунис, Каир және Occupy қозғалысы сияқты көптеген елдердегі наразылықтардан кейін 2011 жылдың тақырыбы әлеуметтік желілер мен технологияның адам құқықтарын қорғаушыларға жаңа тәсілдермен көмектесудегі маңыздылығын атап өтті. 2012 жылғы Адам құқықтары күнінің тақырыбы – қоғамдық өмірге қатысу және қоғамға қатысу құқығы. 2012 жылы барлық адамдардың өз даусын естіртуі және саяси шешімдер қабылдауға қатысуына баса назар аударылды. «Менің дауысым маңызды» деген ұран бүкіл әлемдегі экономикалық, саяси және әлеуметтік теңсіздікке қарсы наразылық білдіру үшін «окупация» қозғалысында пайда болды. 2013 жылғы Адам құқықтары күнінің тақырыбы – өз құқықтарыңыз үшін жұмыс істеудің жиырма жылдығын атап өту. Жиырма жыл бұрын Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссар лауазымы құрылды, ол адам құқықтары үшін бүкіл әлемде сөйлейтін ресми, тәуелсіз дауысқа ие болды. 2014 жылдың ұраны – «Әр күн – Адам құқықтары күні». Адам құқықтары 365 Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларацияны тойлайды, онда әркімнің әр жерде әрқашан адам құқықтары бар екені айтылған. Адам құқықтары баршаға бірдей тиесілі және «бізді бірдей идеалдар мен құндылықтармен жаһандық қоғамдастық ретінде біріктіреді». 2015 жылдың тақырыбы – «Біздің құқықтарымыз, біздің бостандықтарымыз, әрқашан». 2017 жылдың тақырыбы – «Теңдік, әділдік және адам қадір-қасиеті үшін тұрайық». 2018 жылдың тақырыбы – «Адам құқықтары үшін тұрайық». 2019 жылы Азаматтық адам құқықтары майданы 8 желтоқсан, жексенбі күні Гонконгта Адам құқықтары күніне екі күн қалғанда митинг ұйымдастырды. Ұйымдастырушылардың бағалауынша, оған 800 000 адам қатысты, ал полиция 183 000 адамды болжады. Шеру Каузевей шығанағындағы Виктория паркінен басталды және 2019 жылғы Г...
International PEN announced the launch of a new campaign to secure the release from prison of "cyber dissidents" in PR China, Maldives and Vietnam. The Inter American Commission on Human Rights, the UN's Special Representative for Human Rights Defenders and the African Union's Commission on Human and Peoples' Rights issued a joint communiqué in which they commended the European Union for its recent adoption of a set of guidelines for protecting human rights defenders and urged the world's other regions to take similar steps in that direction. The American Association for the Advancement of Science organised a seminar in New York City on academic freedom in Iraq. Human Rights Day is endorsed by the International Humanist and Ethical Union (IHEU) as an official day of Humanist celebration. 2006 In an interesting coincidence, former Chilean dictator Augusto Pinochet, known for human rights violations committed during his authoritarian rule, died of a heart attack on 10 December 2006, at the age of 91. 2008 Gay rights activists in the U. S. state of California urged people to support equal rights by "calling in 'gay'" to work. This was in response to the renewed ban on gay marriage when Proposition 8 passed earlier in the year. Several people were detained in China after around 300 people signed an online petition titled Charter 08 for the government to improve human rights in the country. In Beijing, a small protest was broken up that took place outside the foreign ministry. UNYA Australia celebrated Human Rights Day with the write4rights campaign, asking young people to contribute a message about human rights by phone or on a website for display in Australian State capital cities. Amnesty International organised a large event in Paris, France, to commemorate the 60th anniversary of the UN resolution. Celebrations took place in Phnom Penh and around Cambodia, including a march by 5000 people, and a further 1000 people releasing balloons, organised by NGOs. Other celebrations and events took place in Russia and India. 2009 10 December 2009 marked as 61st anniversary of the Universal Declaration of Human Rights. Tom Malinowski from Human Rights Watch in Washington, D. C., commented that there had been progress in human rights over the last 40 years: "I think there is greater awareness around the world that people have fundamental rights and that those rights are enshrined in both law domestically and internationally". 2011 Following a year of protest in many countries, from Tunisia to Cairo to the Occupy movement, the theme of 2011 recognised the significance of social media and technology in assisting human rights defenders in new ways. 2012 Inclusion and the right to participate in public life was the theme of 2012 Human Rights Day. The focus in 2012 was on all people to make their voices heard and be included in political decision making. ″ My Voice Counts″ slogan was seen in the occupy movement around the world in protest of economic, political and social inequality. 2013 Celebrating twenty years working for your rights was the theme of the 2013 Human Rights Day celebration. Twenty Years ago the creation of the position of the High Commissioner for Human Rights was established which empowered an official, independent voice to speak worldwide for human rights. 2014 Every day is Human Rights Day is the slogan for the year 2014. Human Rights 365 celebrates the Universal Declaration on Human Rights which states that everyone, everywhere, at all times are entitled to their human rights. Human Rights belong to everyone equally and "binds us together as a global community with the same ideals and values." 2015 The theme for 2015 is "Our Rights, Our Freedoms, Always." 2017 The theme for 2017 is "Let's stand up for equality, justice and human dignity" 2018 The theme for 2018 is "stand up for the human rights" 2019 Civil Human Rights Front organised a rally in Hong Kong on the Sunday, 8 December to mark the Human Rights Day two days away. The organiser estimated about 800,000 people took part, while the police had an estimate of 183,000 people. The march started from Victoria Park in Causeway Bay and was the biggest of its kind since the march in mid August as part of 2019–20 Hong Kong protests movement in 2019. Citizens were calling for their five demands, including an independent inquiry into Police misconduct allegations during the 2019–20 Hong Kong protests that occurred in the city during the past 6 months, and also universal suffrage. 2020 The theme for 2020 is "Recover Better – Stand Up for Human Rights". 2021 The theme for 2021 is "Equality Reducing inequalities, advancing human rights". 2022 The theme for 2022 is "Dignity, Freedom and Justice for All". 2023 The theme for 2023 is "Freedom, Equality and Justice for All".
Күннің ауытқуы
Оңтүстік Африкада 21 наурызда Адам құқықтары күні Шарпвиллде 1960 жылы 21 наурызда болған қырғынды еске алу үшін аталып өтеді. Бұл қырғын Оңтүстік Африкадағы апартеид режиміне қарсы наразылықтардың салдарынан болды. Оңтүстік Африканың Адам құқықтары күні АНК үкіметке сайланғанда, Нельсон Мандела демократиялық жолмен сайланған бірінші басшы болған кезде ұлттық мереке деп жарияланды. Парламенттің осы күнгі міндеті – демократиялық процестердің барлық оңтүстік африкалықтарға мәлім болуы үшін халықты қолдау және нығайту. Кирибатиде бұл күнді 11 желтоқсанда тойлайды.