Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трея – Италияның Марке аймағындағы Мацерата провинциясындағы қала және муниципалитет. Ол Поленцаның солтүстігінде, Мацератаның батысында және Толентиноның солтүстік-шығысында орналасқан.
Treia in Germany
Treia is a town and comune in the province of Macerata in the central Marche (Italy). It is north of Pollenza, west of Macerata, and north northeast of Tolentino.
География
Римдіктер тастап кеткен Треа қаласының орны Адриатика теңізі жағалауынан шамамен 30 км қашықтықта, Потенца өзенінің орта аңғарында орналасқан. Қала қазіргі Треядан солтүстік-батысқа қарай 1 км, ал Монте Питинодан шығысқа қарай 3 км жердегі үстіңгі жазықта, С. Кросфиссо шіркеуі мен монастырының маңындағы егістік аймағында болған.
The site of the abandoned Roman municipium of Trea is situated in the middle valley of the River Potenza, some 30 km from the Adriatic shore. The town was located on a dominant plateau, 1 km north west of present day Treia, and just 3 km east of Monte Pitino, in an agrarian area around the church and convent of SS. Crocifisso.
Қалдықтар
Қазір көрінетін жалғыз қалдықтар – бұрынғы қала қабырғаларының екі кішкентай бөлігі ғана, олардың бір бөлігі қазір тастап кетілген шаруа үйіне кіріктірілген. 16 ғасырдан бері Треяға қатысты көптеген жекелеген табылған заттар мен эпиграфикалық ескерткіштер осы аймақта табылды. Фортунато Бениньидің 18 ғасырдың соңында жүргізген алғашқы маңызды қазба жұмыстары қаланың шамамен орналасқан жерін анықтады және оның қабырғаларының бөліктерін, базиликаны және ыстық сулы ванналармен байланысты болуы мүмкін ғимараттарды, SS. Crocifisso монастырының астында орналасқан күйінде ашты.
The only remaining visible ruins are two small sections of the former city walls, partly incorporated in a now abandoned farm house. Since the 16th century many isolated finds as well as epigraphic monuments concerning Trea have been discovered in the general area. The first major excavations by Fortunato Benigni in the late 18th century determined the town’s approximate location and revealed parts of its walls, a basilica and a sanctuary with possible thermal building, located under the convent of SS. Crocifisso.
Тарих
Трейя қаласы б.з.д. 380 жылы сабин тайпасымен құрылған делінеді. Қала орнының нақты шығу тегі белгісіз болғанымен, оның Пицен төбесіндегі Маунте Питиноның жанындағы биік платода орналасқандығы, ол Римге дейінгі орталық болғанын көрсетеді. Б.з.д. 49 жылдан кейін қала римдік муниципалитет болып құрылды және оның қоршау қабырғасы сол кезде салынған болуы мүмкін. Римдік қала Август пен Антонин Пийдің билігі кезінде гүлденді, мұны көптеген жерлеу ескерткіштері, мүсіндер және эпиграфикалық деректер растайды. Рим дәуіріне жататын египеттік діни мүсіндер табылып, қалалық мұражайда сақталуда – олар Марке аймағындағы бірегей туындылар. Трейяның кейінгі кезеңдері жеткілікті жақсы зерттелмеген, ал соңғы эпиграфикалық деректер біздің заманымыздың 4-шы ғасырына жатады. Дегенмен, ерте қазбалар мен зерттеулер нәтижесінде алынған археологиялық жаңалыстарға сәйкес, Трейяда кем дегенде біздің заманымыздың 7-шы ғасырына дейін тұрғын үйлер болғанын болжауға болады. Ерте орта ғасырларда қалған тұрғын үйлер қарапайым христиандық ғибадатханамен байланысты қайта құрылған болуы мүмкін, ол СС. Кросфиссо орнында орналасқан. Бұл киелі орын туралы мәліметтер тек 12-шы ғасырдың ортасынан бастап қолжетімді болғанымен, СС. Кросфиссо шіркеуінде пайдаланған көптеген ерте ортағасырлық spolia одан да ертерек кезең болғанын көрсетеді. Шамамен 1000 жылы тұрғындар Монтекио төбесіне (кейіннен Трея деп аталды) көшіп, оның қорғанысы оңай болған, ал бастапқы қала орны дерлік толық бос қалды. Қала орталық Италиядағы билік үшін күресте Папаның жағында болды және бірнеше рет қоршауға алынды, әсіресе 1239 жылы Фридрих II-нің ұлы және викарийі Энцио, сондай-ақ 1263 жылы Антиохиялық Конрад, ол жақын маңдағы Валесакко шайқасында тұтқындалып, бірнеше ай бойы қаладағы шағын түрмеде (қазір кафе ретінде пайдаланылады) ұсталды. Монтекио ақырында Папа мемлекетінің құрамына кірді, ал 1790 жылы Папа Пий VI оның адалдығы үшін «қала» мәртебесін беріп, оны римдік атымен – Трея деп атады. Трейяның ең танымал тумасы – археолог және өнер сыншысы Луиджи Ланци.
Treia is said to have been founded by the Sabine people in 380 BCE. Although the precise origin of the site remains unknown, its location on an elevated plateau near the Picene hilltop site of Monte Pitino could indicate that it was already a pre Roman center. It became a Roman municipium shortly after 49 BC and it is possible that its circuit wall was erected around that time. The Roman town flourished between the reigns of Augustus and Antoninus Pius, as indicated by the large collection of funerary monuments, statuary and epigraphic evidence. Large Egyptian religious statues of the Roman period have been found and are kept in the town's museum: they are unique in the Marche. The later phases of Trea are less well documented and the last epigraphic evidence dates from the 4th century AD. However, according to some archaeological finds from early excavations and surveys, later habitation in Trea, at least until the 7th century AD, can be assumed. It is imaginable that during the Early Middle Ages the remaining habitation was restructured in connection with a modest early Christian sanctuary for the plebs, here to be located at the site of SS. Crocifisso. Although this sanctuary is only found in documents from the mid 12th century onwards, many early medieval spolia used in the later church of SS. Crocifisso indicate the presence of a much earlier phase. Around AD 1000 the population probably moved towards the more easily defensible hill site of Montecchio (later called Treia) and the original town site remained practically deserted. The town sided with the Pope in the temporal struggles of central Italy, and was besieged several times, and in particular in 1239 by Enzio, son and vicar of Frederick II and again in 1263 by Conrad of Antioch, who was captured at the nearby battle of Vallesacco, and held for several months in town in a small prison (now in use as a caffé). Montecchio eventually became part of the Papal States, and in 1790 Pope Pius VI rewarded it for its faithfulness by raising it to the official rank of "city", at the same time renaming it by its Roman name of Treia. Treia's most famous native was the archaeologist and art critic Luigi Lanzi.
Археология
2000 жылдан бастап Гент университетінің Франк Вермеулен басқаратын Потенца аңғарының зерттеу жобасы ежелгі қаланың барлық жер асты құрылыстарын картаға түсіруге ұмтылады. Зерттеу әдістемесіне әуе суретінің түсірілуі, кең ауқымды геофизикалық іздеу жұмыстары, артефакттарды жан-жақты зерттеу және талдау кіреді. Осы жаңа мәліметтердің арқасында қаланың инфрақұрылымының көп бөлігін егжей-тегжейлі түрде картаға түсіру мүмкін болды. Римдік Треа қаласы Римді тікелей Анкона портымен байланыстырған Виа Фламинианың маңызды тармағының бойында орналасқан. Бұл жолдың маңында көше бойындағы қоныс, Республиканың соңғы кезеңінде толыққанды қалаға айналды. Басты қалалық аумақты шектеген қала қабырғасының дөңгелекше келген пішіні, төбелі жазықтықтың жалпы топографиялық ерекшеліктерімен үйлеседі. Жалпы аумағы шамамен 11 гектарды құрайды, бірақ шығыс және батыс жақтарында қаладан тыс жерлерде де тұрғын үйлер болған болуы мүмкін. Көшелер желісі, әртүрлі өлшемдегі участаларды бөліп көрсетеді, орталық декуманус максимусқа параллель және перпендикуляр бағытта ұйымдастырылған. Орталықтағы басты жолды монументалды форум кешені бөліп тұрады. Ашық тіктөртбұрышты алаңды портиктер, дәмханалар және бірқатар қоғамдық ғимараттармен шектелген. Алаңның шығыс жағында басты храм деп аталатын тіктөртбұрышты ғимарат орналасқан. Форумның батыс жағында және оның жанында базилика және, мүмкін, курия орналасқан. Жоспарланған форум, шамамен, Республиканың соңғы және Империяның басында салынған. С. Кроцифиссоның шікі мұнарасының астында табылған тағы бір храмның қалдықтары, 1980 жылдары Мацерата университетімен ішінара қазылған, оны Изида мен Сераписке арналған Египеттік храм деп санауға болады. Серапис басының мәрмәр мүсіні, бірнеше египеттік мүсіндер және біздің заманымыздың II ғасырындағы «Домина» (Изида қасиеттісі) храмын атап көрсеткен жазу, осы жерде шетелдік культ болғанын көрсетеді.
From 2000 onwards the Potenza Valley Survey Project, a project of Ghent University directed by Frank Vermeulen, attempts to map all buried structures of the ancient town. The survey methodology involves a series of aerial photography operations, large scale geophysical prospections and intensive artefact surveys and studies. Due to all this new information it is now possible to map most parts of the town’s infrastructure in detail. Roman Trea was situated along an important byroad of the via Flaminia, which connected Rome directly to the harbour city Ancona, via most of the Potenza Valley. Around this road a street side settlement developed gradually into a real town during the Late Republic. The town wall delimiting the main urban area has an irregular oval shape, which agrees well with the general topographic configuration of the hilly plateau. The total enclosed area is only about 11 ha but possibly extramural habitation areas existed, particularly on the eastern and western sides. The street grid, individuating insulae of different size, is organized parallel with and perpendicular to a central decumanus maximus. Centrally the main road is interrupted by the monumental forum complex. The open rectangular square, is bordered by porticoes, tabernae and a series of public buildings. Centrally on the eastern side stood a rectangular building identified as the main podium temple. On and near the short west side of the forum stood a basilica, and possibly a curia. The planned forum was probably constructed in late Republican and early Imperial times. The remnants of another temple, discovered under the bell tower of the sanctuary of SS. Crocifisso and partly excavated by the University of Macerata in the 1980s, can be considered as an Egyptian sanctuary for Isis and Serapis. The discovery of a marble head of Serapis and a number of smaller Egyptian statuettes, as well as the second century AD inscription that mentions the temple of the “Domina” (the goddess Isis), can lead to the interpretation that this foreign cult was practiced here.