Кіріспе

Электрондық пошта арқылы алдап алу, жеке пайда табу немесе басқа адамға зиян келтіру мақсатымен жасалады. Электрондық поштамен алаяқтық (немесе электрондық пошта арқылы алаяқтық) – электрондық поштаны құрал ретінде пайдаланып, жеке пайда алу немесе басқа адамға зиян келтіру үшін жасалған қасақана алдау. Электрондық пошта кеңінен қолданыла бастағаннан бері, бұрынғы буын телефон мен қағаз поштаны пайдаланғандай, адамдарды алдау құралы ретінде қолданыла бастады. Электрондық пошта арқылы жасалған алаяқтық сенімге негізделген алаяқтық түрінде болуы мүмкін ("алдау ойыны", "алаяқтық" т.б.). Кейбір сенімге негізделген алаяқтықтар құрбандарының ашкөздігі мен адалсыздығын пайдаланады. "Тиімді ұсыныс" немесе "ешнәрсеге қол жеткізу" мүмкіндігі өте тартымды болуы мүмкін. Электрондық пошта арқылы жасалған алаяқтық, басқа да "алдау схемалары" сияқты, көбінесе тез байыту схемаларына сенетін сазды адамдарды нысанаға алады. Бұған "өте жақсы" инвестициялар немесе танымал тауарларды "мүмкін емес арзан" бағамен сату ұсыныстары жатады. Электрондық пошта арқылы алаяқтық жасаудың тағы бір түрі – электрондық пошта арқылы жалған мәлімет беру: алушы жалған шығу тегі туралы ақпарат арқылы дұрыс емес, алдамшының шотына алдын ала төлем жасауға итермеленеді. Бұл әдіс фишинг немесе спир фишинг деп аталады: "фишинг" мыңдаған электрондық хаттарды жіберуді қамтиды, мысалы, шот бұзылғанын хабарлау; "спир фишинг" әдетте заңды алушыға үлкен төлем жасау туралы өтініш күтіп отырған нақты бір адамға дәл жазылған хабарламаны қамтиды.

Қалайтып жасау

Бір адамның есімінен электрондық хат жіберу "спуфинг" деп аталады. Спуфинг түрлі жолдармен орын алуы мүмкін. Олардың барлығына ортақ нәрсе – хаттың нақты жіберушісінің аты және хабардың қайдан келгені алушыдан жасырылады немесе бүркемеленеді. Электрондық пошта арқылы жасалатын алаяқтықтың көптеген жағдайларында спуфинг қолданылады, ал алаяқтықтардың көпшілігі қылмыстық құқық бұзушылықтар болып табылатындықтан, қылмыскерлер көбінесе іздеуден қашуға тырысады.

Фишинг

Фишинг – шабуылшының құрбанды алдап, құпия ақпаратты беруге немесе жәбірленушінің инфрақұрылымына зиянды бағдарлама, мысалы, төлемді өтеп алу бағдарламасын орнатуға бағытталған, жалған (мысалы, подделкаланған, жалған немесе басқаша алдамшы) хабарлама жіберуі. Кейбір жалған хабарламалар белгілі бір компаниядан келгендей көрінеді, мүмкін, құрбанмен бұрыннан іскерлік қарым-қатынасы бар компаниядан. Мұндай жағдайда "ілгегі" мысалы, құрбанның банкінен "алдап сату бөлімінен" келген хабарлама болуы мүмкін, онда клиенттен: "ақпаратты растауды"; "есепке кіруді"; "жаңа пароль жасауды" немесе осыған ұқсас сұрауларды талап етеді. Олар сенген веб-сайтқа барудың орнына, басқа URL-адресі бар, бірдей көрінетін бетке бағытталады. Кіру деректерін енгізгеннен кейін олардың пайдаланушы аты мен паролі шабуылшыларға көрінеді. Көп жағдайда фишингтік электрондық хаттар зиянсыз көрінуі мүмкін, мысалы, әлеуметтік желіде жаңа достық сұранысы бар екенін хабарлайтын хабарлама. Хабардың қаншалықты әдемі болғанына қарамастан, ол әрқашан құрбанды жалған веб-сайтқа және жалған кіру экранына жетелейді. Бір зерттеуде зерттеушілер когнитивтік ойлау және сезім іздеу бейімділіктері фишингке ұшыраудың шағын, бірақ маңызды көрсеткіштері екенін анықтады. Сонымен қатар, электрондық хаттың заңдылығын тез бағалауға қысым көрсетілген қатысушылар көбірек қателіктер жасаған. Кісі өлтіруші: Жәбірленушінің пошта жәшігіне, оны өлтіру үшін "жақын досы" жалдаған кісі өлтірушіден келген электрондық хат түседі, бірақ үлкен сома төленсе, ол кісі өлтіруді тоқтатады. Мұндай жағдайда, егер құрбан полицияға немесе ФБР-ге хабарласа, "кісі өлтіруші" жоспарды орындайтыны туралы ескерту беріледі. Бұл алдын ала төлемді алдап алу емес, тікелей қорқыту, бірақ кейде кісі өлтіруші бастапқыда құрбанға тапсырыс берген адамды өлтіруді ұсынады. Инвестициялық схемалар: Жоғары табыс әкелетін, тәуекелсіз инвестициялар туралы хабарлайтын электрондық хаттар. Бір нұсқасы инвесторларды офшорлық банк құруға көмектесуге шақырады. Fifth Third Bank бренді, атауы және логотипі осы алаяқтықта жиі қолданылады. Компьютерлік қауіпсіздік компаниясы McAfee 2006 жылдың қыркүйек айының басында McAfee-ге хабарланған фишингтік электрондық хаттардың 33% астамы Fifth Third Bank брендін қолданғанын хабарлады. Романтикалық алаяқтық: Әдетте бұл алаяқтық онлайн танысу сайтынан басталады және тез арада жеке электрондық поштаға, онлайн чат бөлмесіне немесе әлеуметтік желіге көшіріледі. Осы схема бойынша алаяқтар (еркек немесе әйел болып көрінетіндер) онлайн қарым-қатынас орнатып, біраз уақыттан кейін құрбандардан ақша сұрайды. Олар ақшаны жоғалтып алғандықтарын (немесе жүктері ұрланғандықтарын), ұрып-соққандықтарын немесе басқа да зиян шеккендіктерін айтады және құрбанның еліне ұшу үшін елден шығуы керек екенін мәлімдейді. Кездесулер туралы алаяқтық: Адамды жеке әңгімелесуге итермелегеннен кейін, олар өз әңгімелерін онлайн жариялауды қаламаса, төлеуге мәжбүр болады және олар алдамшы деп аталады. ФБР-дің ешқандай есебі жоқ, төлем жасалғаннан кейін ақпарат жойылғанын көрсетеді. Онлайн бизнес-каталог: Әдетте, жоқ каталогқа тегін жазылуды ұсынады, бірақ ұсақ шрифтте күтімге үлкен ақы төлеу керектігі жазылған. Өлім туралы куәлік туралы алаяқтық: Адам интернеттен қайтыс болған адам туралы хабарлама алады. Туыстарын анықтап, электрондық пошталарын табады. Оларға басқа отбасы мүшесінің өліміне жақын екенін айтатын жалған хабарлама жібереді, бұл, әрине, тек екіұшты тілмен айтылады. Бұл Эфиопиядан шыққан, электрондық поштада "makelawi" белгісі бар, бірақ онымен бірге de (неміс тегін электрондық пошта белгісі) болуы мүмкін. Неке агенттіктері арамзалығы: Аударма агенттіктері немесе неке агенттіктері болып көрінуімен, олар шын мәнінде электрондық поштаны аудармайды немесе шынайы қалыңдықтармен байланыспайды, бірақ электрондық поштаны ойлап тауып, танысу сайттарында жалған профильдер жасайды. Олар басқа сайттардағы нақты адамдардың суреттерін пайдалана алады. Әдетте олар бұрынғы кеңестік елдерден келін іздейтін шетелдік ерлерге арналған. Жәбірленушімен келісімшарт жасасқан кезде олар аударма, дауыстық телефон, бейнебайланыс, "агенттік ақы" сияқты байланыс шығыстарын сұрайды. Олар қыздарға некелесу қызметін көрсетудің орнына, олардың кейіпкерлері болып шығады. Нағыз әйелдер біреудің өздерінің жеке басын пайдаланғанын білмейді. Құпия сатып алушы: Жәбірленушіге электрондық пошта арқылы "құпия сатып алушы" ретінде жұмыс істеуге ұсыныс түседі, көбінесе құрбанның резюмесі жұмыс іздеу сайтында жарияланғаннан кейін. Жұмысқа қабылданғаннан кейін құрбанға жалған чек және құпия сатып алушы ретінде жұмыс істеуге арналған нұсқаулар мен формалар жіберіледі. Нұсқауларда әдетте жақын жердегі дүкендерде бірнеше шағын транзакция жасау және осыған қатысты тәжірибесін ресми көрінетін формада жазу керек. Көбінесе құрбанға соманы аударуды және тәжірибесін бағалауды сұрайды. Жалған чек құрбанның қаржы институтында қолмақшылықпен жасалған тапсырмаларды орындау үшін қолданылады. Жол билеті туралы спам: Жәбірленушіге жол билеті берілгені туралы жалған электрондық хаттар. Спам, nyc.gov электрондық пошта мекенжайын подделкалап, Нью-Йорк штатының полициясынан (NYSP) келгендей көрінеді. Ауыз сөзбен тарату: Бұл электрондық хаттың түріндегі спамда анонимді адам жәбірленуші туралы құпия ақпарат жариялағанын және оны көру үшін төлеуге тиіс екенін айтады. Жұмыс алаяқтығы: Жәбірленуші жұмыс іздеп, резюмесін кез келген интернет жұмыс сайтына жариялайды. Алаяқ резюмені көріп, жәбірленушіге заңды жұмыс іздеу қызметінен келгендей электрондық хат жібереді және олардың дағдылары мен тәжірибесіне сәйкес клиенті бар екенін мәлімдейді. Жәбірленуші жұмысқа өтініш беру үшін сілтемеге басуға шақырылады. Сілтемеге басу жәбірленушіні жұмыс сипаттамасына апарады, ол жәбірленушінің резюмесіндегі дағдылар мен тәжірибеге арналған, өте жоғары жалақы ұсынады және "мұнда басыңыз" арқылы өтініш беруге шақырады. Жәбірленуші осы "өтініш" сілтемесіне басқанда, ол қалыпты жұмыс өтінішін сұрайтын "өтініш" формасына бағытталады, сонымен қатар жәбірленушінің әлеуметтік қамтылу нөмірі, туған күні, банктің атауы және жалақыны қашан және қайда салуды қалайтыны туралы есеп шоты нөмірі, "туысқан" туралы сілтеме және т.б. сұралады. Осы ақпаратпен алаяқ кез келген онлайн банкте есеп ашып, жәбірленушінің кредитін пайдаланып, заттарды сатып алып, оларды алаяқтыққа қатысқан серіктеріне жібере алады. PayPal алаяқтығы: Жәбірленушінің есебіне төлем түскені туралы жалған электрондық хаттар, бірақ өңдеу жәбірленуші сататын затты адамның мекенжайына жібергеннен кейін ғана аяқталады. Бұл алаяқтық көбінесе шетелдегі адамдарға заттар сату кезінде кездеседі.