Кіріспе
Италия аймағы Молизе (/UK//m//ɒ/'/l//iː//z//eɪ/ molEEzay, /US/'/m//oʊ//l//i//z//eɪ//, //m//oʊ/'/l//iː//z//eɪ/ MOHleezay, mohLEEzay, moˈliːze;) — Оңтүстік Италиядағы аймақ. 1963 жылға дейін ол Абруццо аймағымен бірге Абруцци-и-Молизе аймағының құрамына кірді. 1970 жылға дейін күшіне енбеген бөліну Молизені Италияның ең жаңа аймағы етіп белгіледі. Аумағы , ол елдегі Аоста аңғарынан кейін екінші кіші аймақ болып табылады және 2015 жылдың 1 қаңтарына қарай 313 348 тұрғыны бар. Аймақ өз астаналарымен аталған екі провинцияға бөлінген: Кампобассо және Изерния. Кампобассо сонымен қатар аймақтың орталығы болып табылады.
Molise (/UK//m//ɒ/'/l//iː//z//eɪ/ molEEzay, /US/'/m//oʊ//l//i//z//eɪ//, //m//oʊ/'/l//iː//z//eɪ/ MOHleezay, mohLEEzay, moˈliːze; , ) is a region of Southern Italy. Until 1963, it formed part of the region of Abruzzi e Molise together with Abruzzo. The split, which did not become effective until 1970, makes Molise the newest region in Italy. Covering , it is the second smallest region in the country, after the Aosta Valley, and has a population of 313,348 (as of 1 January 2015). The region is split into two provinces, named after their capitals: Campobasso and Isernia. Campobasso also serves as the regional capital.
География
Молизе солтүстікте Абруццомен, шығыста Апулиямен, батыста Лациомен, оңтүстікте Кампаниямен шектеседі. Солтүстік-шығысында құмды жағалауы бар, ол Адриатика теңізінде орналасқан және Тримети аралдарына қарайды. Молизе аймағының көп бөлігі таулы – 55% таулармен жабылған, ал қалған бөлігі теңізге қарай төмендейтін төбелерді құрайды.
Экономика
Шағын және микро шаруашылықтарды қамтитын ауыл шаруашылығы қазіргі уақытта жоғары сапалы өнімдер ұсынып тұр. Ауыл шаруашылығы шаруашылықтары шарап, астық, зәйтүн майы, көкөніс, жеміс-жидектер және сүт өнімдерін өндіреді. Дәстүрлі өнімдер – шөпті бұршақ (цицерхия) және Фарро. Молизе өңірінің жергілікті жүзімі – Тинтилия, ол соңғы он жылда қайта жаңғыртылды, сондай-ақ көптеген PDO (DOP) қызыл және ақ шараптар бар. Fiat компаниясының ірі зауыты (Термоли) болғанымен, өнеркәсіптік секторда ауыл шаруашылығы басым, кіші және орта шаруашылықтар өңірдің барлық аумағына тараған. Тамақ өңдеу – тағы бір маңызды сала: макарон, ет, сүт өнімдері, май және шарап – бұл өңірдің дәстүрлі өнімдері. Қызмет көрсету саласында ең маңызды салалар – сауда, қонақүй және қосымша қызметтер, одан кейін көлік және байланыс, банк және сақтандыру. Көптеген жағдайларда кәсіпорындардың мөлшері шағын, бұл өнімдерді ұлттық деңгейде сатудағы қиындықтарды түсіндіреді. Халықаралық туризм, негізінен, басқа еуропалық елдерден Пескара әуежайына халықаралық рейстер ашылуының нәтижесінде өсіп келеді, ол Абруццоның солтүстігінде орналасқан және A14 тас жолы арқылы (Молизеден өтетін жалғыз тас жол, Термоли арқылы) Молизеге қосылады. 2020 жылы жұмыссыздық деңгейі 9,5% құрады.
Туризм
Молизеде көптеген шағын және көрікті ауылдар бар, олардың төртеуі Италияның ең әдемі ауылдары (I Borghi più belli d'Italia) деп танылған. Бұл – Италияның тарихи және көркемдік құндылығы жоғары шағын қалаларының коммерциялық емес жекелеген бірлестігі, ол Италия қалаларының Ұлттық қауымдастығының Туризм кеңесінің бастамасымен құрылған.
Демография
Молизедегі халық тығыздығы ұлттық орташа көрсеткіштен төмен. 2008 жылы Молизеде 1 км²-ге 72,3 тұрғын тіркелді, ал ұлттық көрсеткіш 198,8 адамды құрады. Аймақ екі провинцияға бөлінеді: Кампобассо және Изерния, олар Италияның аумағының 1,5%-ын және халқының 1%-дан азын қамтиды. Ауданы бойынша үлкен провинция – Кампобассо (2909 км²), ал кішісі – Изерния (1529 км²). Кампобассо провинциясы екі провинцияның ішінде халық тығыздығы бойынша жоғарырақ, 1 км²-ге 79,4 адам шақалса, Изернияда 1 км²-ге 58,9 адам тұрады. 2008 жылдың соңында ең көп халқы бар қалалар: Кампобассо (51 247 тұрғын), Термоли (32 420) және Изерния (21 811) болды. 1951–1971 жылдар аралығында Еуропалық Одақтың басқа елдеріне, Италияның басқа аймақтарына және шетелге кең көлемде эмиграция Молизе халқының айтарлықтай азаюына себеп болды. Теріс таза көші-қон 1981 жылға дейін жалғасты. Көптеп эмиграция салдарынан көптеген шағын қалалар мен ауылдар халқының 60%-дан астамын жоғалтты, ал тек бірнеше ірі қалалар ғана айтарлықтай өсімді тіркеді. 1982 жылдан 1994 жылға дейін таза көші-қон оң болды, бірақ содан кейін 2001 жылға дейін теріс тенденция байқалды. 1991 (330 900 тұрғын) мен 2001 (320 601 тұрғын) жылдары аралығында аймақтың халқы 3,1%-ға төмендеді.