Porbeagle shark (Lamna nasus) – Солтүстік Атлант мұхитында кездесетін макрель акуласы. Сипаттамасы, өлшемдері, географиясы және ерекшеліктері туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Акула түрлері (Lamna nasus)
Species of shark (Lamna nasus)
Құбыршақ акула (Lamna nasus) – Ламнидтер тұқымдасына жататын, Солтүстік Атлантика және Оңтүстік жарты шардың салқын және қоңыржай теңіздерінде кең таралған макрель акуласының бір түрі. Солтүстік Тынық мұхитында оның экологиялық теңдесі – жақын туысы – лосось акуласы (L. ditropis). Оның ұзындығы әдетте , ал салмағы жетеді; Солтүстік Атлантика акулалары Оңтүстік жарты шар акулаларынан ірілеу болады және түсі мен тіршілік тарихының кейбір ерекшеліктерімен ажыратылады. Денесінің жоғарғы бөлігі сұр, ал төменгі бөлігі ақ түсті, орта бөлігі өте жуан, ал ұзын, сүйір тұмсығы мен құйрығының тар табанына қарай біртінде жіңішкерейеді. Оның ірі кеуде және бірінші арқа қанаттары, кішкентай жамбас, екінші арқа және анальдық қанаттары, сондай-ақ ай тәрізді құйрық қанаты бар. Бұл түрдің ерекше белгілері – үш қырлы тістері, бірінші арқа қанатының артқы жағындағы ақ дақ және құйрығындағы екі жұп бүйірлік қыры. Құбыршақ акула – мүмкіндікті пайдаланатын аңшы, ол судың барлық қабаттарында, тіпті тереңдікте де сүйекті балықтар мен басқұрлылармен қоректенеді. Көбінесе континенттік шельфтегі мол азықтандырушы жағалауларда кездеседі, бірақ кейде жағалауға жақын және ашық мұхитқа да шолу жасайды. Ол маусымдық ұзақ қашықтыққа көшіп жүреді, көбінесе жақын және терең сулар арасында ауысады. Құбыршақ акула жылдам және өте белсенді, физиологиялық бейімделулерінің арқасында қоршаған ортадан жоғары дене температурасын сақтай алады. Ол жалғыз немесе топтап жүруі мүмкін, және ойын-сауық сияқты мінез-құлықтары байқалады. Бұл акула аналық жатырында дамитын және аналықтың жұмыртқаларымен қоректенетін ұрықтарды сақтайтын плацентасыз тірі туушыл. Әйелдер әдетте жылына төрт шабақ туады. Акула шабуылдарының тек бірнеше жағдайы белгісіз себептерге байланысты осы түрге қатысты деп есептелген. Ол демалыс балық аулаушылары арасында бағалы ойын балығы болып саналады. Құбыршақ акуланың еті мен қанаттары жоғары бағаланады, бұл оны ұзақ жылдар бойы қарқынды пайдалануға алып келді. Алайда, оның төмен репродуктивтік қабілетіне байланысты, бұл түр ауыр балық аулау қысымына төтеп бере алмайды. 1950 жылдары Солтүстік Атлантиканың шығысында және 1960 жылдары Солтүстік Атлантиканың батысында норвегиялық ұзын желілі балық аулаушылардың тікелей коммерциялық балық аулауы қордың құлдырауына әкелді. Құбыршақ акуланың аулауы оның ареалында әлі де жалғасуда, ол қасақана немесе қосалқы ау ретінде жүзеге асырылады, сонымен қатар бақылау мен басқару деңгейі де әртүрлі. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) құбыршақ акуланы бүкіл әлем бойынша осал түр ретінде бағалаған, ал оның солтүстік ареалының әртүрлі бөліктерінде жойылу қаупі төнген немесе өте қауіпті түр ретінде қарастырған.
The porbeagle or porbeagle shark (Lamna nasus) is a species of mackerel shark in the family Lamnidae, distributed widely in the cold and temperate marine waters of the North Atlantic and Southern Hemisphere. In the North Pacific, its ecological equivalent is the closely related salmon shark (L. ditropis). It typically reaches in length and a weight of ; North Atlantic sharks grow larger than Southern Hemisphere sharks and differ in coloration and aspects of life history. Gray above and white below, the porbeagle has a very stout midsection that tapers towards the long, pointed snout and the narrow base of the tail. It has large pectoral and first dorsal fins, tiny pelvic, second dorsal, and anal fins, and a crescent shaped caudal fin. The most distinctive features of this species are its three cusped teeth, the white blotch at the aft base of its first dorsal fin, and the two pairs of lateral keels on its tail. The porbeagle is an opportunistic hunter that preys mainly on bony fishes and cephalopods throughout the water column, including the bottom. Most commonly found over food rich banks on the outer continental shelf, it makes occasional forays both close to shore and into the open ocean to a depth of It also conducts long distance seasonal migrations, generally shifting between shallower and deeper water. The porbeagle is fast and highly active, with physiological adaptations that enable it to maintain a higher body temperature than the surrounding water. It can be solitary or gregarious, and has been known to perform seemingly playful behavior. This shark is aplacental viviparous with oophagy, developing embryos being retained within the mother's uterus and subsisting on non viable eggs. Females typically bear four pups every year. Only a few shark attacks of uncertain provenance have been attributed to the porbeagle. It is well regarded as a game fish by recreational anglers. The meat and fins of the porbeagle are highly valued, which has led to a long history of intense human exploitation. However, this species cannot sustain heavy fishing pressure due to its low reproductive capacity. Direct commercial fishing for the porbeagle, principally by Norwegian longliners, led to stock collapses in the eastern North Atlantic in the 1950s, and the western North Atlantic in the 1960s. The porbeagle continues to be caught throughout its range, both intentionally and as bycatch, with varying degrees of monitoring and management. The International Union for Conservation of Nature (IUCN) has assessed the porbeagle as vulnerable worldwide, and as either endangered or critically endangered in different parts of its northern range.
Таксономия
"Порбигль" сөзінің этимологиясы белгісіз. Көптеген адамдар бұл сөздің "козлобой" және "бигль" сөздерінің қосылуынан пайда болғанын айтады, бұл акуланың пішіні мен жалмаусыздағы еңбегімен байланысты. Порбигльдің Кватерналдық мұз басу кезеңінде (шамамен 2,6 миллион жыл бұрын басталған) Оңтүстік жарты шарға қоныстанғаны болжамдалады, сол кезде тропикалық климат аймағы бүгінгіге қарағанда әлдеқайда тар болды. Порбигльдің қорегіне балықтар – треска, хек, мұз балығы, дорие, құмшақ, инелік және тік балықтар кіреді. Жүрекшеаяқтылар, әсіресе кальмарлар да оның тамақтануының маңызды бөлігін құрайды, ал тікенді акула (Squalus acanthias) және топе акулалары (Galeorhinus galeus) сияқты кішкентай акулалар сирек кездеседі. Порбигльдің асқазан ішіндегі зерттеулерде ұсақ қабықты моллюскалар, шаяндар, эхинодермалар және басқа да омыртқасыздар табылған, олар тікелей жұтылған болуы мүмкін, сондай-ақ кішкентай тастар, қауырсындар және қоқыс сынықтары сияқты жеуге жарамсыз қалдықтар да кездескен. 2012 жылы Норвегияда да осындай шектеулер енгізілді. Порбигльдің Солтүстік-Шығыс Атлантикада азаюына байланысты, 1960 жылдары Норвегия балық аулау флоты Батысқа, Жаңа Англия және Ньюфаундленд суларына көшті. Бірнеше жылдан кейін оларға Фарер аралдарынан келген ұзын желілі кемелер қосылды. Норвегияның жылдық аулау көлемі 1961 жылы 1900 тоннадан 1965 жылы 9000 тоннаға дейін өсті; және Солтүстік Атлантиканың шығысындағы популяциясы өте қауіпті жағдайда.
The etymology of the word "porbeagle" is obscure. A common suggestion is that it combines "porpoise" and "beagle", referencing this shark's shape and tenacious hunting habits. The porbeagle is thought to have colonized the Southern Hemisphere during the Quaternary glaciation (beginning around 2.6 Mya), when the tropical climate zone was much narrower than it is today. cod, hake, icefish, dories, sand lances, lumpsuckers, and flatfish. Cephalopods, particularly squid, also form an important component of its diet, while smaller sharks such as spiny dogfish (Squalus acanthias) and tope sharks (Galeorhinus galeus) are rarely taken. Examinations of porbeagle stomach contents have also found small shelled molluscs, crustaceans, echinoderms, and other invertebrates, which were likely ingested incidentally, as well as inedible debris such as small stones, feathers, and garbage fragments. In 2012, similar restriction came into effect in Norway. As porbeagles had become scarce in the Northeast Atlantic, in the 1960s, the Norwegian fishing fleet moved west to the waters off New England and Newfoundland. A few years later, they were joined by longline vessels from the Faroe Islands. Norwegian annual catches rose from 1,900 tons in 1961 to over 9,000 tons in 1965; and critically endangered in the eastern North Atlantic
Оңтүстік жарты шар
Оңтүстік жарты шарда қоңыр акула аулауды реттейтін жалғыз шара – 2004 жылы енгізілген Жаңа Зеландияның жылына 249 тонналық жалпы рұқсат етілген аулау көлемі.
The only regulation of porbeagle catches in the Southern Hemisphere is New Zealand's total allowable catch of 249 tons per year, instituted in 2004.
Шығыс Солтүстік Атлантика және Жерорта теңізі
Солтүстік Атлантиканың шығысында 2011 жылдан бері Еуропалық Одақ суларында акуланың бір түрі – порбегалды аулауға тыйым салынған. Жерорта теңізінде порбегал акуласы құрылысқа жақын тұр, олардың саны 20 ғасырдың ортасынан бері 99,99%-дан астамға төмендеді. Оның таралған аймағы Италия түбегінің төңірегіндегі суларға дейін тарылған, онда шабақтар шоғырланатын орын болуы мүмкін. Соңғы онжылдықтарда ғылыми зерттеулер, қылыш балық аулаудың қосымша уловы және спорттық балық аулаушылардың бақылаулары бойынша небары бірнеше ондаған дана тіркелді.
In the eastern North Atlantic, porbeagle fishing has been illegal in waters of the European Union since 2011. In the Mediterranean Sea, the porbeagle is on the verge of extinction, with a population decline over 99.99% since the mid 20th century. Its range has contracted to the waters around the Italian Peninsula, where a nursery area may exist. Only a few dozen specimens have been recorded in the past few decades, from scientific surveys, swordfish fishery bycatch, and sport fishers.
Батыс Солтүстік Атлантика
Солтүстік Атлантиканың батыс бөлігіндегі шошқа акуласының саны Солтүстік Атлантиканың шығыс бөлігіне қарағанда жақсы жағдайға ие. Канада суларындағы балық аулау бастапқыда 1995 жылғы Атлантикалық Канададағы пелагикалық акулаларды басқару жоспарымен реттелді, ол жылдық квотаны 1500 тоннаға белгіледі, коммерциялық балық аулауға рұқсат етілген уақыт, орын және құрал түрлерін шектеді, сондай-ақ қосалқы және ойын-сауық балық аулауға лимиттер қойды. 2000–2001 жылдары Канаданың Балық шаруашылығы және мұхиттар министрлігі егжей-тегжейлі популяция моделін жасады және 200–250 тонналық квота популяцияның өсуіне мүмкіндік беретінін анықтады, нәтижесінде 2002–2007 жылдар аралығында 250 тонналық квота қабылданды. Ньюфаундленд жағалауындағы жұптасу орындары да акула аулау үшін жабылды. 2004 жылы Канададағы Құрып бара жатқан жабайы жануарлар туралы комиссия шошқа акуласын құрып бара жатқан түрлер тізіміне енгізді, бұл шешім негізінен популяцияның төмен деңгейіне байланысты болды (бастапқы санының 25%-дан кем). Канада бұл түрді Қауіп төнген түрлер туралы заңы бойынша тізімге жатқызбауға шешім қабылдады, бірақ жалпы балық аулау квотасын 185 тоннаға дейін төмендетті.
The western North Atlantic porbeagle population has a more positive prospect than in the eastern North Atlantic. Fishing in Canadian waters was originally regulated by the 1995 Fisheries Management Plan for pelagic sharks in Atlantic Canada, which established an annual quota of 1,500 tons, restricted the time, place, and gear types allowed for commercial fishing, and set limits for bycatch and recreational fishing. In 2000–2001, Fisheries and Oceans Canada prepared a detailed population model and concluded that a quota of 200–250 tons would allow for population growth, resulting in a quota of 250 tons being adopted for the period of 2002–2007. The mating grounds off Newfoundland were also closed to shark fishing. In 2004, the Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada listed the porbeagle as endangered, largely on the basis of the low population abundance (<25% of original numbers). Canada decided not to list the species under its Species At Risk Act, but further reduced the total fishing quota to 185 tons.