Кіріспе

Түйін түрі

Сиыр түйіні, сондай-ақ торғай басы деп те аталады, арқанды бір затқа бекіту үшін қолданылатын түйін. Сиыр түйіні қарама-қарсы бағытта байланған екі қарапайым түйінден тұрады, ал тырнақ түйінінде қарапайым түйіндер бір бағытта байланады. Оның бірнеше нұсқасы бар және түрлі атаулармен белгілі. Оны арқанның ұшымен немесе иіріммен байлауға болады.

Тарих

Қарапайым және пайдалы түйін құрылымы – сиыр түйіні кемінде бірінші ғасырдан бері белгілі, оны грек дәрігері Геракл хирургиялық түйіндер мен ілмектер туралы монографиясында сипаттаған. Бұл түйінге түрлі атаулар берілген. "Қарғаның басы" деген кең таралған балама атау 1866 жылы жарық көрген "Түйіндер кітабында" Том Боулинг (псевдоним) есімді авторға жатқызылады, бұл француз қолжазбасынан алынған деп саналады. "Қарғаның басы" – француз тіліндегі түйін атауының тікелей аудармасы, tête d'alouette.

Вариациялар

Негізгі түйін құрылымын әртүрлі жолдармен жасауға және қолдануға болады. Бұл айырмашылықтар түйін жасау әдісімен және оған түсетін жүктеме түрімен анықталады. Атап айтқанда, түйін арқанның ұшымен, жабық ілмек немесе белдікпен, немесе осы екеуінің үйлесімімен жасалуы мүмкін, яғни алдымен ұшымен байланып, содан кейін бос ұшын тұрған бөлігіне бекіту арқылы ілмекке айналдырылады. Белгілі бір атаулар тарихи тұрғыдан нақты бір түрімен байланысты болғанымен, практикада әртүрлі қолданушылар мен жағдайларда атаулар бірқалыпты болмайды.

Соңғысы

Арқанның ұшымен байланғанда, мысалы, жануардың жетектегісін тік бағанаға немесе қазыққа бекіткенде, бұл түйін жануар бағананың айналасында қозғалғанда, «тырнақ» түйініне қарағанда босауға төзімдірек дейді. Дегенмен, жалпы алғанда, сиыр түйінінің бір ұшты түрі, екі ұшы жүктелген нұсқаларына қарағанда тұрақсыз болады.

Жабық цикл немесе белдік

Бұл түйін көбінесе мойындық түйін немесе белдік түйін деп аталады, екінші термин альпинистер арасында жиі қолданылады. Бұл әдіс алдын ала байланған ілмегі бар багаж таңбаларын бекіту үшін кеңінен қолданылады. Сондай-ақ, бұл түйін ұштарына қол жеткізуге мүмкіндік болмаса, қолмен ұсталатын электрондық құрылғыларға ілмек тәрізді бауларды жалғау үшін де жиі пайдаланылады.

Соңымен, содан кейін бұрандаға бекітіледі

Соңғы ұшын жіппен байлап, содан кейін ұшын тұғырлы бөлігіне бекіткенде, бұл түйіндеме қап ілгіші деп аталады.

Татулық

Қос инелік тоқу өнері негізінен тасушы жіптер үстінде шабақтың бас түйіндерінен құралады. Шабақтың басы – қос тігіс деп аталады.

Достық білезіктері

Достық білезіктерінде, егер автор оқулық мақсаттарда бағытты нақты көрсетсе, шыршаның басын кері түйін, не алдынан артқа түйін, не арттан алға түйін деп атайды.

Кэблменнің түймесі

Сиырды жалғаудың тағы бір қолданылуы – ашық карьерлердегі үлкен электр қуат кабельдерін тасымалдау. Бұл түйін халық арасында "Кабельшінің түйіні" деп белгілі және экскаваторды жылжыту кезінде кабельдің иірімдерін пикап көлігінің артына бекіту үшін де қолданылады. Кабельдің бір футы 22 фунттан аса салмаққа ие болғандықтан және бір арқанға 3-4 кабель иірімі бекітілуі мүмкін болғандықтан, қара тесік түйінінің қиылыс күші кабельдің қаптамасын зақымдауы мүмкін. Кабельшінің түйіні арқанның екі жүріп тұратын ұшынан өтетін түйінге жүктемені түсіреді.