Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс музыка теориясында "сөйлем" термині лингвистикада қолданылуымен сабақтас, яғни ол әдетте толыққанды, өзіне жететін бір тұжырымды білдіреді. Әдетте, "сөйлем" ұзақтық бойынша музыкалық кезеңдердің төменгі шебін көрсетеді; атап айтқанда, мелодиялық немесе тақырыптық элементтер қозғалыс немесе бөлім деңгейінен төмен, бірақ мотив немесе такт деңгейінен жоғары болады. Бұл термин көбінесе тақырыптық құралымды талқылауда қолданылады. Соңғы елу жылда Уильям Каплин сияқты көптеген теоретиктер бұл терминді қайталау және дамуға негіделген нақты тақырып түрін атау үшін пайдалана бастады.
In Western music theory, the term sentence is analogous to the way the term is used in linguistics, in that it usually refers to a complete, somewhat self contained statement. Usually a sentence refers to musical spans towards the lower end of the durational scale; i. e. melodic or thematic entities well below the level of movement or section, but above the level of motif or measure. The term is usually encountered in discussions of thematic construction. In the last fifty years, an increasing number of theorists such as William Caplin have used the term to refer to a specific theme type involving repetition and development.
Музыкалық сөздің метафорасы ретінде сөйлем
"Сөйлем" сөзі (вербалды) грамматиканы зерттеуден алынған, онда оның қабылданған мағынасы музыкалық құрылымдарға тікелей қолданылуына келмейтін болғандықтан, музыкада оның қолданылуы көбінесе метафоралық сипатта болып келген. Әсіресе, ХХ ғасырдың екінші жартысына дейін, әртүрлі музыканттар мен теоретиктер осы терминді әртүрлі түсінікте қолданып, анықтаған. Мысалы, Стюарт Макферсон музыкалық сөйлемді "музыкалық шығармадағы толық ойды білдіре алатын ең кішкентай бөлік" деп анықтайды. Ол "екі немесе одан көп фразадан тұратын, көбінесе толық аяқталумен бітетін бөлік ретінде де қарастырылуы мүмкін".
Since the word "sentence" is borrowed from the study of (verbal) grammar—where its accepted meaning is one that does not admit of straightforward application to musical structures—its use in music has frequently been metaphorical. Especially before the latter half of the twentieth century, different musicians and theorists employ and define the term in different ways. For example, Stewart Macpherson defines a musical sentence as "the smallest period in a musical composition that can give in any sense the impression of a complete statement." It "may be defined as a period containing two or more phrases, and most frequently ending with some form of perfect cadence."
Сөйлемнің ерекше форма-типі: Шенберг дәстүрі
Арнольд Шенберг "сөйлем" терминін алдыңғы-кейінгі кезеңнен өзгешеленетін нақты құрылымдық типке қолданды. Сөйлемнің бірінші бөлігінде "негізгі мотивті" баяндаудан кейін "толықтырушы қайталау" (мысалы, пішіннің бірінші "тоникалық түрі" "доминанттық түрде" қайта пайда болады); екінші бөлігінде бұл материал "қысқарту" немесе "жинақылауға" ұшырайды, мақсаты – баяндаманы тиісті түрде "аяқтауға" жеткізіп, қорытындылау. Сөйлем – Шенбергтің талдау арқылы сипаттаған негізгі форма түрлерінің бірі еді; тағы бірі – кезең. Шенбергтің пікірінше, "сөйлем кезеңнен гөрі жоғары деңгейдегі құрылым. Ол тек бір идеяны ғана білдірмейді, сонымен бірге дамуды бірден бастайды". Шенбергтің сөйлем туралы ұғымы музыка теориясында кеңінен қабылданып, көптеген кіріспе музыка теориясы оқулықтарында кездеседі. Шенбергтің сөйлем туралы ұғымы дәстүрлі түрде классикалық кезеңдегі музыканы талдау үшін қолданылса да, ол 19 және 20 ғасырлардағы классикалық музыкаға, сондай-ақ 20 ғасырдың басындағы американдық халық әндеріне де қолданылған.
Arnold Schoenberg applied the term "sentence" to a very specific structural type distinct from the antecedent consequent period. In a sentence's first part, a statement of a "basic motive" is followed by a "complementary repetition" (e. g. the first, "tonic version", of the shape reappears in a "dominant version"); in its second part this material is subjected to "reduction" or "condensation" with the intention of bringing the statement to a properly "liquidated" state and cadential conclusion. The sentence was one of a number of basic form types Schoenberg described through analysis; another was the period. In Schoenberg's view, "the sentence is a higher form of construction than the period. It not only makes a statement of an idea, but at once starts a kind of development". Schoenberg's conception of the sentence has been widely adopted in music theory, and appears in many introductory music theory textbooks. While Schoenberg's conception of the sentence is traditionally used in analysis of music from the Classical period, it has also been applied to the Classical music of the 19th and 20th centuries, and to American popular songs from the early twentieth century.