Кіріспе

2004 жылғы Джон Гришемнің романы "Соңғы қазы" – Джон Гришемнің 2004 жылғы 3 ақпанда "Даблдей" баспасында алғаш жарық көрген құқықтық триллері.

Сюжетке кіріспе

Бұл оқиға 1970-1979 жылдар аралығында Миссисипи штатының ойдан шығарылған Клэнтон қаласында орын алады. Клэнтон сонымен қатар Джон Гришемнің 1989 жылы жарық көрген "Өлтіру уақыты" атты алғашқы романының оқиғасының орны. Кейбір кейіпкерлер екі романда да бірдей мамандықпен және мінез-құлқымен кездеседі. "Өлтіру уақыты" романы "Соңғы қазыдан" 15 жыл бұрын жарық көргенімен, оның оқиғасы 1985 жылы (3-тараудың бірінші бетінде 15 мамыр, сәрсенбі күні деп көрсетілген) өтеді, бұл Гришем "Өлтіру уақыты" идеясын қалыптастырғаннан және оны жазуды бастағаннан кейін бір жыл өткен соң болған оқиға. Сондықтан, екі романда да кездесетін кейіпкерлер, мысалы Люсьен Вилбанкс және Гарри Рекс Воннер, "Өлтіру уақыты" романында есейген. Гарри Рекс Воннер 2002 жылы жарық көрген "The Summons" романында да басты кейіпкер Рей Атлидің кеңесшісі ретінде пайда болады. Кітаптағы кейбір сілтемелер "Өлтіру уақыты" романын оқығандарға мәлім нәрселерге ишара жасайды. Мысалы, 1970 жылы Форд округіндегі көптеген афроамерикандықтар сайлауға қатыспайды, себебі округте ақ нәсілділер басымдық құрып тұрғандықтан, ешқандай афроамерикандық үміткердің жергілікті билікке сайлануы мүмкін емес деп есептейді. Алайда, "Өлтіру уақыты" романында көрсетілгендей, он жылдан кейін афроамерикандық шериф ақ және қара нәсілділердің көпшілігінің қолдауымен сайланады. Роман үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім Дэнни Пэдгиттің сот процесіне, екінші бөлім Уиллидің Клэнтон қаласындағы өмірге бейімделуіне, ал үшінші бөлім оқиғаның басты тұстарын, қазылардың қанымен аяқталған өлімін қамтиды.

Сюжет

1970 жылы колледжді тастап кеткен 23 жасар Уилли Трэйнор Пулитцер сыйлығын алу арманының ешқашан орындалмасын түсінеді. Ол Миссисипи штатының Клантон қаласына жергілікті газет, «Форд округінің Таймс» газетінде тәжірибе жинау үшін көшіп келеді. Бірақ, қартайған редактор Уилсон Кодл газетті жылдар бойы еш назарда ұстамай, тиімсіз басқару салдарынан банкротқа дейін жеткізеді. Уилли бай әжесінен қарыз алған 50 000 долларға газетті сатып алуға шешім қабылдайды және «Таймс» газетінің редакторы мен иесі болады. Көп ұзамай, жергілікті жаман атқа ие отбасының мүшесі Дэнни Пэдгит жас жесір Рода Касселлауды қатыгездікпен зорлап, өлтіреді. Трэйнор Пэдгиттің қанға малып, түрмеге алып бара жатқан суретін газеттің бірінші бетіне жариялағанда, газетті оқитын адамдар саны артады. Бірақ Виллиге «сары журналистика» және Пэдгитті алдын ала айыптағандықтарын тағып, шағымданады. Кейін Вилли жергілікті қара нәсілді әйел Кэлли Раффин туралы қызықты мақала жазады. Оның жеті баласы (сегіз баласының ішінде) докторлық ғылымдарға ие болып, әртүрлі университеттерде оқытушы болып жұмыс істейді. Осы мақаланы зерттеу барысында Уилли Кэлли мен оның отбасымен жақын дос болады. Пэдгиттің сотына қазылар алқасын іріктеу кезінде Кэлли Форд округінің қазылар алқасына кірген алғашқы қара нәсілді әйел болады. Азаматтық құқықтар қозғалысының белсенді мүшесі болған Кэлли өлім жазасын кесу перспективасына қуанбаса да, өзінің азаматтық міндетін орындаудан жалтармайды. Сотта Пэдгит сотталса, әрбір қазыны өлтіретінін ашық түрде мәлімдейді. Бірақ қазылар алқасы Пэдгитті кінәлі деп тапса да, оны өлім жазасына кесу мәселесінде келіспейді, сондықтан ол Миссисипи штатының түрмесінде өмір бойына бас бостандығынан айырылады. Расталмаған аңыз бойынша, бұл іс бойынша прокурордың орынбасары Хэнк Хутен құрбанмен жақын қарым-қатынаста болған, егер бұл рас болса, мүдделердің қақтығысы туындауы мүмкін еді. Келесі жылдары «Таймс» газетінің табысы артып, таралымы үнемі өскенде, Уилли Пэдгиттің жағдайын қадағалап отырады. Ол отбасының түрмеде оған жасаған артықшылықтарға қарсы күреседі. Бірақ Пэдгит тоғыз жылдан кейін мерзімінен бұрын босатылады. Клэнтонға оралғаннан кейін екі бұрынғы қазыны снайперден атылып өлтіріледі және округте үрей таралады. Кэллидің балалары мен көршілері оны күні-түні күзетуді ұйымдастырады. Пэдгиттің отбасы Дэннидің кісі өлтіру кезінде қайда болғанын дәлелдейтін алибилер ұсынады. Бұл күмәнмен қабылданады, бірақ оған қарсы нақты дәлел болмағандықтан, билік әрекет етуге асықпайды. Кэлли құрбандардың Пэдгитті өлім жазасына кесуге қарсы дауыс берген қазылар алқасының мүшелері екенін айтады. Өлім жазасына қарсы болған үшінші қазылар алқасының мүшесі пошта арқылы жіберілген бомбадан аман қалды. Соның салдарынан туған халықтың наразылығы биліктің қолына күш береді және Пэдгитті тұтқындауға ордер беріледі. Күткендей болмаған оқиғаға, Пэдгит полицияға өздігінен келіп тапсырады. Бірақ кепілдік беру туралы сот отырысында Пэдгитті төбеде жасырынып отырған Хутен атып өлтіреді. Хутен сот ғимаратының мұнарасына барикада құрып, қысқаша жанжалдан кейін өзін-өзі өлтіреді. Пэдгит алғашқы қылмысына кінәлі болғанымен, кісі өлтіруде кінәсіз екені анықталды. Уилли Хутеннің Рода Касселлаумен байланыста болғанын және Пэдгитке, сондай-ақ оның өлім жазасына қарсы дауыс берген үш қазыға кек қайтаруды көздегенін біледі. Оңтүстік штаттарда желісі кеңейген үлкен газеттер тобы «Таймс» газетін сатып алуға қызығушылық танытады. Уилли газетті 1,5 миллион долларға сатады, бірақ Кэллидің жүрек талмасынан қайтыс болғанына байланысты оның қуанышы толық болмайды. Кітап Уилли оның некрологын жазып жатқанда аяқталады.