Кіріспе

Синовиялық сұйықтық, сондай-ақ синовия деп те аталады, [1] – синовиялық буындардың қуыстарында табылған тұтқыр, бей-Ньютондық сұйықтық. Жұмыртқа ағызына ұқсас консистенциясы бар синовиялық сұйықтықтың басты міндеті – қозғалыс кезінде синовиялық буындардың буындық шеміршектері арасындағы үйкелісті азайту. Синовиялық сұйықтық – жасушадан тыс сұйықтықтың құрамындағы шағын компонент.

Құрамы

Синовиялық тіндер стерильді және қан тамырлары бар, негіздік мембранасы жоқ дәнекер тінінен тұрады. Екі түрлі жасуша (А және В типтері) бар: А типі қан моноциттерінен пайда болады және синовиялық сұйықтықтан тозудың қалдықтарын шығарып тастайды. В типі гиалуронанды өндіреді. Синовиялық сұйықтық гиалурон қышқылы мен лубрициннен, протеиназалар мен коллагеназалардан құралған. Синовиялық сұйықтық Ньютон емес ағыс сипаттамаларын көрсетеді; тұтқырлық коэффициенті тұрақты емес және сұйықтық сызықтық тұтқыр емес. Синовиялық сұйықтық антитиксотроптық қасиеттерге ие; механикалық соққы сияқты қысымның кенеттен өсуі кезінде оның тұтқырлығы күрт жоғарылайды. Қалыпты синовиялық сұйықтықта 3–4 мг/мл гиалуронан (гиалурон қышқылы) бар, ол D-глюкурон қышқылы және D-N-ацетилглюкозаминнен тұратын дисахаридтердің полимері, олар бір-бірімен кезектесетін бета 1,4 және бета 1,3 гликозидтік байланыстармен қосылған. Гиалуронанды синовиялық мембрана синтездейді және буын қуысына буын шеміршектерінің тұтқырлығы мен серпімділігін арттыру және синовий мен шеміршек арасындағы беттерді майлау үшін бөлінеді. Синовиялық сұйықтық синовиялық фибробластармен бөлінетін екінші майлау компоненті ретінде лубрицинды (PRG4 деп те аталады) қамтиды. Көбінесе ол шекаралық қабатты майлау үшін жауапты, бұл шеміршек беттері арасындағы үйкелісті азайтады. Сондай-ақ, ол синовиялық жасушалардың өсуін реттеуге көмектеседі деген дәлелдер де бар. Онда сонымен қатар микробтарды және буынның қалыпты тозуынан туындаған қалдықтарды жоятын фагоциттік жасушалар бар.

Жинақ

Синовиалдық сұйықтық артроцентез деп аталатын процедура арқылы шприцпен алынуы мүмкін, бұл буыннан сұйықтық сору деп те белгілі.

Талдау

Синовиялық сұйықтықтағы глюкоза концентрациясы (мг/дл) шамамен сарысудағы глюкоза концентрациясына тең. Адамның синовиялық сұйығын цитологиялық және биохимиялық талдау 1940 жылдар шамасында мәйіттен алынған сұйықтықты қолданып, оның қасиеттерін, мысалы, сиыр синовиялық сұйығының қасиеттерімен салыстыру арқылы басталды.

Химия

Муцинді тромбтар тесті – қабыну инфильтратының бар-жоғын анықтаудың өте ескі әдісі. Бұл сынақта синовиялық сұйықтық үлгісіне сірке қышқылы қосылады. Қалыпты үлгіде бұл гиалурон қышқылының қоюлануына алып келіп, «муцинді тромб» құрайды. Егер қабыну болса, муцинді тромб пайда болмайды (гиалурон қышқылы ыдырайды). Септикалық артритте лактаттың деңгейі көтеріледі, әдетте 250 мг/дл-ден асып түседі. Ревматоидты артрит және қызыл жегі артритінде комплемент факторлары төмендейді.

Микроскопиялық

Синовиялық сұйықтықтың микроскопиялық талдауы жасуша саны мен кристалдарды бағалау үшін жасалады. Кристалдарға мононатрий урат кристалдары, кальций пирофосфаты, гидроксиапатит және кортикостероид кристалдары кіреді. Бұл процеске кавитация деп аталады. Синовиялық буындардағы кавитация жоғары жиілікті «қырылдау» дыбысын тудырады.

Этимологиясы мен айтылуы

Синовия (/sɪ/'/n/oʊ//v//i//ə/) термині 1640 жылдар шамасында ағылшын тіліне енді (англисшеленген синовиал түрі алғаш рет 18 ғасырдың ортасында тіркелді), ол нео-латын тілінен келген, онда бұл термин, болжам бойынша, Парацельс грек тілінен συν "бірге" және латын тілінен ovum "жұмыртқа" сөздерінен және ia жұқағынан құрастырылған, себебі оның консистенциясы мен сыртқы түрі жұмыртқаның ағына ұқсайды. Синовий термині – бұл синовиалды мембрана деп аталатын нәрсе үшін жаңадан жасалған, шатастырмас үшін, жалған латын сөзі. Ол жалпы сөздіктерде кездеспейді, ал медициналық сөздіктерде оның этимологиясы емес, тек мағынасы ғана түсіндіріледі. Бірақ ол, көрінеу, синовия терминінен туындаған, яғни синовия терминінің грек және латын элементтерінен құралған этимологиясы дұрыс түсінілмеген, және бұл сөз бұрыннан болмаған синовий терминінің көпше түрі ретінде қате түсіндірілген (мысалы, сілекей сулары сияқты сұйықтықтарға қатысты басқа көпше сөздерге ұқсас). Егер біреу синовиалды мембрана үшін осы жалған латын терминін – синовийді пайдалануға басымдық берсе, онда латын тіліне тән емес, synoviums көпше түрі синовиядан гөрі дұрыс және шатастырмас болар еді.