Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Елдердің шекарасы арқылы тауар сатып алу
Purchasing goods across country's borders
Шекаралық сауда, жалпы алғанда, әртүрлі мемлекеттік құрылымдардың арасындағы тауарлар мен қызметтердің шекара арқылы қозғалысын білдіреді. Осы тұрғыдан алғанда, шекаралық сауда – елдердің және кішігірім мемлекеттік құрылымдардың қалыпты экспорттық/импорттық заңдық және логистикалық жүйелері арқылы жүзеге асырылатын жалпы сауданың бір бөлігі. Дегенмен, шекаралық сауда – шекарадан өту салыстырмалы түрде оңай және тауарлардың бағасы шекараның бір жағында екінші жағына қарағанда айтарлықтай төмен болатын аймақтардағы сауданың артуын көрсетеді, көбінесе тауарларға салынатын салық мөлшерінің айқын айырмашылығына байланысты. Шекаралық саудаға әдетте алкоголь, темекі, дәрі-дәрмек, ойын-сауыққа арналған есірткілер, автомобильдер, автокөлік отыны, азық-түлік, жиһаз және киім сияқты тауарлар қатысады. Құрлық және теңіз шекаралары арқылы сауда жасаумен қатар, төмен бағалы авиакомпаниялармен әуе сапары да халықаралық саяхат үшін тиімді болуы мүмкін, бірақ багаж шектеулері кішкентай, құны жоғары тауарлар үшін ғана нақты үнемдеуге мүмкіндік береді. Егер шекаралық сауда салықтан қашу мақсатымен жасалса, ол екі мемлекеттік құрылымның да көлеңкелі экономикасының бір бөлігін құрайды.
Border trade, in general, refers to the flow of goods and services across the border between different jurisdictions. In this sense, border trade is a part of the normal trade that flows through the ordinary export/import legal and logistical frameworks of nations and smaller jurisdictions. However border trade specifically refers to the increase in trade in areas where crossing borders is relatively easy and where products are significantly less expensive on one side of the border than the other often because of significant variations in taxation levels on goods. Common items involved in border trade include alcohol, tobacco, medication, recreational drugs, automobiles, automotive fuel, groceries, furniture and clothing. As well as border trade across land or sea borders, air travel with a low cost carrier can be worthwhile for an international trip for the same purpose, although baggage restrictions can limit the effective savings to those for small high value goods. Where border trade is done for tax evasion, it forms part of the underground economy of both jurisdictions.
Еуропа
Типикалық мысалдар – Украина мен Ресей, Норвегия мен Дания/Швеция/Финляндия/Ресей/Эстония, Дания мен Германия//Швейцария арасындағы шекаралар. Мысалы, Эстонияда алкогольге салынатын акциз Финляндияға қарағанда төмен, ал Швецияға қарағанда одан да әлдеқайда төмен. Сондықтан Эстониядан оралғанда үлкен көлемде алкоголь сатып алу жиі кездеседі: Таллинн портында туристерге арналған дүкендер бар. Финляндияда жергілікті тұрғындар арасында ең көп сатылатын Alko дүкені Норвегия шекарасында орналасқан, себебі Финляндияда алкоголь салығы жоғары болғанымен, ол Норвегиядағыдан төмен (соның өзі Эстониямен шекаралық сауданы азайту үшін төмендетілген). Литва мен Польша арасында шекаралық сауда бар, өйткені Польшада азық-түлік сатып алу Литваға қарағанда арзан. Солтүстік Ирландия мен Ирландия Республикасы арасында шекаралық сауда бар; Дүниежүзілік қаржы дағдарысы кезінде, евро британ фунтына қарағанда құнға көтерілгенде, республикадан көптеген адамдар Ньюриге барды – қозғалыс тізімі төрт мильге созылды – бұл құбылыс «Ньюри эффектісі» деп аталды. Республикадағы әр төрт үйдің бірі, шекарадан төрт сағаттық қашықтықтағы Галвейге дейінгі аймақтарда, азық-түлік сатып алу үшін Солтүстік Ирландияға барады. Республикада бензин арзан, ал азық-түлік, жиһаз және киім Солтүстік Ирландияда арзан. Ұлыбритания мен Франция/Бельгия арасында «арақ-шарап круизі» – арзан алкоголь мен темекі сатып алуға, сондай-ақ ҚҚС ставкалары әртүрлі тауарларға (мысалы, кір жуғыш ұнтақ, таңқаларлықтай болғанымен) арналған сапар. Сол сияқты, испан шекаралық қалаларындағы Ле-Пертус сияқты жерлерде француз сатып алушылары темекі мен алкоголь сатып алуға белсенді. Испанияда бұл өнімдер Францияға қарағанда үштен бірге арзан. Жаз айларында Испания шекарасынан күн сайын шамамен 70 мың адам өтіп, осындай өнімдерді сатып алады, бұл ауыр қозғалыс жағдайларын тудырады. Жақын жердегі Андорра, төмен ҚҚС (4%) мөлшерлемесімен, аймақта тұратын француз клиенттері үшін өте танымал. Нидерланд пен оның көршілес елдері – Бельгия, Германия және Франция арасында марихуананың шекаралық саудасы кең таралған. Нидерландтың заңды мысалы – Лимбург провинциясы, онда азаматтар Германия мен Бельгияға дәрі-дәрмек, қолөнер бұйымдары, жаңа өнімдер, алкогольді сусындар немесе үй шаруалық техникасын ҚҚС есебінен арзан бағамен сатып алу үшін барып тұрады. Бұл өте оңай, себебі Шенген келісіміне сәйкес шекарада бақылау жоқ. Егер сатып алу кезінде ҚҚС төленсе, кейбір төмен ҚҚС аймақтарынан басқа, ЕО-да өз қажеттіліктері үшін шекарадан тыс өнімдерді сатып алу толыққанды заңды. Швейцария мен Лихтенштейннің ЕО-ға қатыспайтын тұрғындары Германиядан көптеген тауарларды өз елдеріндегі бірдей өнімге төлейтін бағадан екіден жеті есеге дейін арзанға сатып ала алады. Австрия да Швейцарияға қарағанда сәл арзан. Швейцария тұрғындары әдетте көршілес Еуропалық елдерде жасалған сатып алулар бойынша салықты қайтаруға құқылы, бұл шекарадан тыс сауданы одан да тартымды етеді, әсіресе Германияда салықты қайтару үшін ең төменгі сатып алу сомасы талап етілмейді.
Typical examples of this are the borders between Ukraine and Russia, between Norway and Denmark/Sweden/Finland/Russia/Estonia and between Denmark and Germany//Switzerland. For instance, the excise tax on alcohol is lower in Estonia than in Finland and much lower than in Sweden, thus it is common to buy large volumes of alcohol when returning from Estonia: there are shops in the Tallinn harbour that cater specifically to tourists. In Finland, the best selling Alko shop in proportion to local population is on the border to Norway, since even if the alcohol tax is high in Finland, it is lower than the one in Norway (and was lowered in order to decrease border trade with Estonia). Border trading exists between Lithuania and Poland, as buying food is cheaper in Poland than in Lithuania. Border trading exists between Northern Ireland and the Republic of Ireland; during the Global Financial Crisis, when the Euro rose against the British pound, so many from the Republic visited Newry—with lines of traffic four miles long—that the phenomenon became known as the "Newry effect". One in four households in the Republic in counties as far as Galway, four hours away from the border, shopped for groceries in Northern Ireland. Petrol is cheaper in the Republic, and groceries, furniture and clothing are cheaper in Northern Ireland. Between the United Kingdom and France/Belgium, the booze cruise is a trip made specifically, or at least largely, to purchase cheaper alcohol and tobacco, and also goods offering different rates of VAT: laundry detergent, perhaps surprisingly, is a common purchase. Similarly, there is an important number of French purchasers buying tobacco and alcohol in Spanish border towns such as Le Perthus. In Spain, these products are a third cheaper than in France. During summer, around 70,000 visitors cross the Spanish border daily to buy such products, occasioning severe traffic jams. Nearby Andorra, with a low VAT (4%), is also extremely popular with French customers residing in the area. There is a significant amount of border trade in marijuana between the Netherlands, where cannabis is essentially legal, and surrounding countries such as Belgium, Germany, and France. A more legal example of the Netherlands is the Limburg province, where citizens occasionally take trips to Germany and Belgium to buy commodities like: medicinal products, handcrafted furniture, fresh produce, alcoholic beverages or home appliances for lower prices due to the VAT. This is very easy as there are no border controls due to the Schengen Agreement. It is fully legal to buy products for their own need over the border in the EU, if VAT is paid when purchasing, except from some low VAT areas. Residents of Switzerland and Liechtenstein who are non EU residents can purchase many items in nearby Germany from anything from two to seven times the price they would pay for the same products in their own countries. Austria is also somewhat cheaper than Switzerland. Residents of Switzerland usually qualify for a tax refund on purchases made in all of the surrounding EU countries making cross border shopping even more attractive, particularly in Germany where there is no minimum purchase requirement for claiming the tax back.
АҚШ штаттары арасында және штаттардағы қалалар мен округтер шекаралары арқылы
Бір штаттың тұрғындары ұлттық шекарадан өтпесе де, әртүрлі тауарлар сатып алу үшін штат шекарасынан өтуі мүмкін. Кейбір жағдайларда бір штаттың ірі қаласы немесе агломерациясы басқа штаттың халқын тарта алады, немесе адамдар қала сыртындағы, салықтары төмен аймақтарға саяхаттайды. Басқа жағдайларда тұрғындар алкоголь, темекі, фейерверктер, қару, құмар ойындары сияқты шектеулі тауарларға қатысты қолайлы заңнаманы пайдалану үшін шекарадан өтеді. Мысалы, Нью-Йорк қаласының тұрғыны жақын маңдағы, салықтары төмен штаттан темекі сатып алып, оны Нью-Йоркте заңсыз сату арқылы заңсыз темекі саудасына қатысуы мүмкін. Сонымен қатар, ойын-сауық мақсатында марихуананы заңдастырған штаттарда басқа штаттардан келген көптеген клиенттер болуы мүмкін.
Although not crossing a national boundary, residents of one state may often travel across a state line in order to shop for a variety of goods. In some cases, a larger city or metro area in one state may draw a population in from another state or people may travel outside of city limits to surrounding areas with lower taxes. In other cases, residents may cross boundaries to take advantage of more friendly legislation regarding restricted products, such as alcohol, tobacco, fireworks, firearms, gambling, etc. For example, a New York City resident may engage in illicit cigarette trade by purchasing products in a nearby state with lower taxes and re selling them illegally in New York. Furthermore, states which have legalized recreational marijuana may experience a high amount of out of state customers.
Оңтүстік Америка
Тарихи тұрғыдан алғанда, Колумбия мен Венесуэла шекарасындағы сауда негізінен Колумбия тұрғындарының Венесуэланың шекаралық қалаларына барып, Венесуэла мұнайынан алынған жанар-жағармай және басқа да арзан тауарлар сатып алуынан тұрды. Алайда, 2013 жылы басталып, 2017 жылы күшейген Венесуэладағы дағдарыс салдарынан мыңдаған Венесуэла тұрғыны негізінен күнделікті қажеттілік тауарларын сатып алу үшін Колумбияның шекаралық қалаларына баруын бастады. Бұл, сонымен қатар, Колумбия-Венесуэла шекаралық айманында қара нарық пен контрабанданың пайда болуына әкелді. Оған қоса, 2015 жылдың тамызында Николас Мадуроның Колумбиямен Венесуэла шекарасын жабуы сияқты бірқатар шектеулер енгізілді. Чилидің шекаралық қалаларында чилиліктердің көрші елдердегі дүкендерден тауар сатып алуы және медициналық тексерулер мен басқа да денсаулық сақтау қызметтерін төмен бағамен алуы кең таралған. Мысалы, Чили-Перу шекарасындағы Арика мен Такна қалалары арасындағы сауда қатынастарын атап айтуға болады. Сол сияқты, Аргентина-Чили шекарасында Анд тауларын кесіп өтудің қиындығына қарамастан, транс-андиялық сатып алушылардың көптеп келуі байқалады, оның жарқын мысалы Чилидің Мендоса қаласының жанындағы аймақтардағы жағдай. Оңтүстікке қарай, Пунта-Аренас пен Рио-Галлегос қалалары арасында да ұқсас жағдай орын алады.
Historically, trade between the Colombian Venezuelan border consisted primarily of Colombian residents traveling to Venezuelan border towns to purchase fuel derived from Venezuelan oil and other items that were cheaper to obtain there. However, due to the crisis in Venezuela that began in 2013 and worsened in 2017, thousands of Venezuelan residents began to travel to Colombian border towns to mostly purchase basic necessity goods. This has also brought with it the appearance of a black market and smuggling throughout the entire Colombian Venezuelan border space, in addition to some restrictions that have been imposed, such as the closure of the Venezuelan border with Colombia by Nicolás Maduro in August 2015. In the Chilean border towns, it is common for Chilean residents to go to make purchases in the stores of their neighboring countries, as well as to purchase medical exams and other health services at a lower cost. Notable cases are the commercial relationship between Arica and Tacna, on the Chilean Peruvian border. Likewise, despite the ruggedness of the relief when having to cross the Andes mountain range along the Argentinean Chilean border, there is a high flow of trans Andean buyers, being a notable case that of Chileans near the city of Mendoza. More to south, a similar situation occurs between the cities of Punta Arenas and Río Gallegos.
Азия
Көптеген сингапурлықтар баға айырмашылығынан және тауарлардың қолжетімділігінің өзгешелігінен пайдалану үшін Малайзиядағы Джохор-Бахруға немесе Индонезиядағы Батамға саяхаттайды. Сингапур үкіметі Сингапурдан шығатын автомобильдердің отын багының кемінде 75 пайызымен толуын талап ететін заңға ие, бұл Сингапурдан тыс жерде отын құюдың алдын алуға бағытталған. Қытайдың Гонконг арнайы әкімшілік аймағымен шектес Шэньчжэнь қаласы да шекаралық сауданың арқасында пайда көреді.
Many Singaporeans also travel to Johor Bahru in Malaysia or Batam in Indonesia, to take advantage of price differences and differing product availability. The Singaporean government has a law that requires a car leaving Singapore to have the fuel tank filled by at least 75 percent, to prevent it from being filled with fuel from outside Singapore. Shenzhen, on the border of mainland China with the special administrative region of Hong Kong, also benefits from border trade.