Кіріспе

Лихтенштейн экономикасы өнеркәсіп пен шағын, бірақ маңызды ауыл шаруашылығы секторына, сондай-ақ қызмет көрсету саласына (әсіресе жалпы қызмет көрсету, оның ішінде туризм және ақпараттық технологиялар) негізделген. Ел Швейцариямен кедендік одақта болып, ұлттық валюта ретінде швейцариялық франкты пайдаланады. Ол энергия қажеттілігінің 85%-дан астамын импорттайды. Лихтенштейн 1991 жылдан бері Еуропалық еркін сауда қауымдастығының (EFTA) мүшесі (бұрынғыда оның мүдделерін Швейцария өкілдік еткен). Сонымен қатар, 1995 жылдың мамыр айынан бастап Еуропалық экономикалық аймақтың (EEA) мүшесі болып табылады және Еуропа ішінде паспортсыз саяхат үшін Шенген келісіміне қатысады.

Тарих

Лихтенштейннің Австриямен тарихи кеден одағы 1919 жылы таратылды. 1923 жылы кедендік келісімге қол қойылды және 1924 жылы күшіне енгеннен бері Лихтенштейн мен Швейцария бір-бірімен кеден одағында болып келеді, осылайша екі ел арасындағы шекара ашық. Германияның Бюзинген-ам-Хохрайн және Италияның Кампьоне-д’Италия елді мекендері де осы кеден одағының құрамына кіреді (соңғысы де-факто мәртебеде болса да), бұл одақ көбінесе Швейцарияның кедендік аймағы деп аталады. Лихтенштейн ұлттық валюта ретінде швейцариялық франкты пайдаланады. Швейцарияның шекара полициясы мен кеден қызметкерлері Австриямен шекараны қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта Лихтенштейнде 21 швейцариялық және 20 австриялық шекара күзетшісі қызмет етеді (2011 жылғы мәлімет бойынша). Лихтенштейн ЕАСТ мүшесі және 1995 жылы Еуропалық экономикалық аймағына (ЕЭА) қосылды, бұл оған ЕО-ның ішкі нарығынан пайда алуға мүмкіндік берді. Капиталистік экономика және салық жүйесі Лихтенштейнді жеке және бизнес мақсаттары үшін қауіпті, сенімді және табысқа бағытталған орынға айналдырды, әсіресе оның жоғары дамыған, халықаралық деңгейдегі инфрақұрылымы мен Швейцариямен тығыз байланысының арқасында. Лихтенштейн княздығы соңғы 50 жылда басқа батыс елдеріне қарағанда ерекше экономикалық және мәдени дамуды бастан өткерді. Соңғы жарты ғасырда Лихтенштейн негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын мемлекеттен әлемдегі ең жоғары индустрияланған елдердің біріне айналды.

Сыртқы сауда

Өнеркәсіп саласының тиімділігімен қатар, күшті қызмет көрсету секторы да бар. Он жұмыскердің төртеуі қызмет көрсету секторында жұмыс істейді, олардың салыстырмалы түрде үлкен бөлігі шетелдіктер, соның ішінде көрші Швейцария, Австрия және Германиядан күнделікті жұмысқа келіп-кетіп жүргендер де бар. Өнеркәсіптік экспорт 20 жыл ішінде 1,21 миллиард доллардан (SFr. 2,2 миллиард) 1988 жылы 2,9 миллиард долларға (SFr. 4,6 миллиард) дейін екі еседен астам өсті. Лихтенштейн тауарларының шамамен 15,7%-ы Швейцарияға, 62,6%-ы Еуроодаққа және 21,1%-ы әлемнің қалған елдеріне экспортталады. Соңғы кезде АҚШ Лихтенштейн үшін ең маңызды экспорт нарығы болып табылады, жалпы сомасы 561 миллион долларды (SFr. 876 миллион) құрайды; Германия екінші орында, 479 миллион долларлық (SFr. 748 миллион) импортпен, ал Швейцария үшінші орында, 375 миллион долларлық (SFr. 587 миллион) экспортпен. Ел кірісінің шамамен 32%-ы ғылыми-зерттеу және дамытуға инвестицияланады, бұл Лихтенштейн экономикасының сәттілігіне ықпал ететін маңызды күштердің бірі. 2000 жылы ғылыми-зерттеу және дамытуға жұмсалған жалпы шығындар 20,7%-ға өсіп, шамамен 140 миллион долларға (213 миллион франк) жетті.

Банктік және қаржы

Лихтенштейн княздығы, ең алдымен, шетелдік ұйымдарға қаржылық қызметтер көрсетуге маманданғандықтан маңызды қаржы орталығы ретінде белгілі. Елдегі төмен салық мөлшерлемесі, жеңілдетілген тіркеу және корпоративтік басқару ережелері, сондай-ақ қатаң банк құпиялылығы дәстүрлері Лихтенштейндегі қаржы делдалдарының ел шекарасының сыртынан қаражат тарту мүмкіндігіне елеулі үлес қосты. Осы факторлар елді ақша жылуға тартымды және осал етіп көрсетті, бірақ 2009 жылдың соңындағы заңнама заңсыз қаражат аударуларын қадағалауды күшейтті. Лихтенштейнде 17 банк, үш банк емес қаржы компаниясы және 71 мемлекеттік инвестициялық компания, сондай-ақ сақтандыру және қайта сақтандыру компаниялары тіркелген. Оның 270 лицензияланған траст компаниясы және 81 адвокат 73 000-нан астам ұйымды (көбінесе корпорациялар, мекемелер немесе трастар) номинациялайды немесе басқарады, олардың бір бөлігі Лихтенштейн резиденттері емес. Бұл ұйымдардың шамамен үштен бірі Лихтенштейннен басқа елдерде тіркелген басқа ұйымдардың бақылау үлесіне ие. Княздықтың заңдары корпорацияларға номиналды акцияларды шығаруға рұқсат береді. Соңғы уақытқа дейін Княздықтың банк заңдары банктерге нөмірленген шоттар ашуға рұқсат берді, бірақ жаңа ережелер барлық жаңа шоттар үшін міндетті түрде "клиентті тану" тәжірибесін енгізеді.

Салық салу

Лихтенштейннің стандартты ҚҚС мөлшерлемесі (Mehrwertsteuer) Швейцариямен бірдей, себебі ол оның мөлшерлемесін үнемі қайталауға тиіс және қазіргі уақытта 7,7% құрайды. Төмендетілген мөлшерлеме 2,5% шамасында. Қонақ үйлер саласында 3,7% арнайы мөлшерлеме қолданылады. 2015 жылдың шілдесінде Лихтенштейн мен Швейцария екі есе салық салу туралы жаңа келісімге қол қойды, ол 2016 жылдың желтоқсанында күшіне енді, бұрынғы 1995 жылғы келісімді алмастырды. Салық ұстау бойынша кейбір даулар туды, бірақ Швейцария Швейцарияда жұмыс істейтін Лихтенштейн азаматтарына осы тәжірибені енгізуге келіспеді. 2016 жылдың қарашасында княздық парламент үлкен көпшілік дауыспен Швейцарияны қоса алғанда, 27 жаңа шартты серіктес елдермен автоматты ақпарат алмасу туралы келісімді қабылдады. Деректерді жинау 2018 жылы басталады, ал шоттар туралы ақпаратты тиімді алмасу 2019 жылға жоспарланған.

Мемлекеттік бюджет

кіріс: $420.8 миллион
шығыстар: $420.1 миллион, оның ішінде капиталдық шығыстар $NA (2000 жылғы бағалау бойынша)

Компаниялар

2022 жылы Лихтенштейнде тіркелген компаниялардың саны бойынша ең көп компания қызмет көрсету саласында тіркелді – 7 666 компания. Одан кейін қаржы, сақтандыру және жылжымайтын мүлік салалары мен белгісіз салалар тиісінше 5 240 және 3 104 компаниямен ерекшеленді.