Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік және Оңтүстік Америка үшін сәтсіз аяқталған 2005 жылғы сауда келісімі.
Failed 2005 trade agreement for North and South America
Америка еркін сауда аймағы (ААША) – Кубаны қоспағанда, Америка құрлығындағы барлық елдер арасындағы сауда кедергілерін жоюға немесе азайтуға бағытталған ұсынылған келісім болды. Алайда, ААША құру бойынша келіссөздер нәтижесіз аяқталды, өйткені барлық тараптар өзіне белгіленген 2005 жылғы мерзімге дейін келісімге келе алмады.
The Free Trade Area of the Americas (FTAA) was a proposed agreement to eliminate or reduce the trade barriers among all countries in the Americas, excluding Cuba. Negotiations to establish the FTAA ended in failure, however, with all parties unable to reach an agreement by the 2005 deadline they had set for themselves.
Тарих
Келіссөздердің соңғы турында 2003 жылдың қараша айында АҚШ-тың Флорида штатындағы Майами қаласында 34 елдің сауда министрлері ұсынысты талқылау үшін бас қосты. Аталған келісім – Канада, Мексика және АҚШ арасындағы Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (НАФТА) келісімінің кеңейтілген нұсқасы болды. Талқылаулар Дүниежүзілік сауда ұйымының (ДСҰ) Доха даму раунды келіссөздеріндегідей ұқсас мәселелерге байланысты тоқтап қалды: дамыған елдер қызмет көрсету саласындағы сауданы кеңейтуге және интеллектуалдық меншік құқықтарын күшейтуге тырысты, ал дамымайтын елдер ауыл шаруашылығына берілетін субсидияларды жоюға және ауыл шаруашылығы тауарларының еркін саудасына қол жеткізуге ұмтылды. ДСҰ келіссөздеріндегідей, Бразилия дамымайтын елдердің арасында жетекші рөлді алды, ал АҚШ дамыған елдер үшін сондай рөл атқарды.
In the last round of negotiations, trade ministers from 34 countries met in Miami, Florida, in the United States, in November 2003 to discuss the proposal. The proposed agreement was an extension of the North American Free Trade Agreement (NAFTA) between Canada, Mexico, and the United States. Discussions have faltered over similar points as the Doha Development Round of World Trade Organization (WTO) talks; developed nations sought expanded trade in services and increased intellectual property rights, while less developed nations sought an end to agricultural subsidies and free trade in agricultural goods. Similar to the WTO talks, Brazil took a leadership role among the less developed nations, while the United States took a similar role for the developed nations.
Шығу тегі
Америка еркін сауда аймағы туралы талқылаулар 1994 жылдың 11 желтоқсанында Майамиде өткен Америка саммитінің бірінші отырысында басталды. FTAA 2001 жылы Квебек қаласында өткен үшінші саммитте көпшіліктің назарына ілікті, себебі бұл кездесуге қарсы ірі корпорацияға қарсы және жаһандануға қарсы наразылықтар ұйымдастырылды. 2003 жылы Майамиде өткен келіссөздер де ұқсас наразылықтарға тап болды, бірақ олар бұрынғыдай кең ауқымды болған жоқ.
Discussions about the Free Trade Area of the Americas began at the first Summit of the Americas in Miami on December 11, 1994. The FTAA came to public attention during the third summit, held in Quebec City in 2001, as the meeting was targeted by large anti corporatization and anti globalization protests. The Miami negotiations in 2003 met similar protests, though not as large.
Келіспеушіліктер
Бұрынғы келіссөздерде АҚШ тауарлар саудасының кедергілерін азайту және зияткерлік меншік құқығын қорғауды күшейту үшін бірыңғай, жан-жақты келісімге қол жеткізуді ұсынып отырды. Зияткерлік меншікті қорғаудың нақты шаралары АҚШ-Австралия еркін сауда келісіміне ұқсас, АҚШ-тың «Мыңжылдық авторлық құқық туралы заңы» сияқты авторлық құқықтарды қамтуы мүмкін. Тағы бір қорғау шарасы – АҚШ пен Канада арасындағы жоспарланған келісімге ұқсас, фармацевтикалық өнімдердің импортын немесе қайта импортын шектеу болар еді. Бразилия тауарларға арналған белгілі бір тарифтерді төмендету үшін екіжақты келісімдер сериясын, өнімнің шығу тегі туралы аймақтық келісімді және дауларды шешу механизмін қамтитын үш бағытты ұсынды. Бразилия FTA-дағы ең қаушатыр мәселелерді алып тастап, оларды ДСҰ қарауына беруді ұсынды. FTA хатшылығының орны 2005 жылы анықталуға тиіс еді. Үміткер қалалар: Атланта, Чикаго, Галвестон, Хьюстон, Сан-Хуан және Майами (АҚШ); Канкун және Пуэбла (Мексика); Панама қаласы (Панама); Порт-оф-Испания (Тринидад және Тобаго). АҚШ-тың Колорадо-Спрингс қаласы бастапқыда өтініш бергенімен, кейіннен бас тартып алды. Майами, Панама қаласы және Пуэбла келіссөздер барысында кезекпен хатшылықтың уақытша кеңсесі қызметін атқарды. 2005 жылдың қараша айында Аргентинаның Мар-дель-Плата қаласында өткен соңғы саммитте FTA бойынша келісімге қол жеткізілмеді. Келіссөздерге қатысқан 39 елдің 20-сы 2006 жылы келіссөздерді жаңарту үшін қайта кездесуге келісті, бірақ бұл кездесу өте жоқ. Мар-дель-Плата саммитінің кең ауқымды FTA күн тәртібін құрудағы сәтсіздігі жағымсыз болды.
In previous negotiations, the United States had pushed for a single comprehensive agreement to reduce trade barriers for goods, while increasing intellectual property protection. Specific intellectual property protections could include Digital Millennium Copyright Act style copyright protections similar to the U. S. Australia Free Trade Agreement. Another protection would likely have restricted the importation or cross importation of pharmaceuticals, similar to the proposed agreement between the United States and Canada. Brazil posed a three track approach that called for a series of bilateral agreements to reduce specific tariffs on goods, a hemispheric pact on rules of origin, and a dispute resolution process Brazil proposed to omit the more controversial issues from the FTA, leaving them to the WTO. The location of the FTA Secretariat was to have been determined in 2005. The contending cities were: Atlanta, Chicago, Galveston, Houston, San Juan, and Miami in the United States; Cancún and Puebla in Mexico; Panama City, Panama; and Port of Spain, Trinidad and Tobago. The U. S. city of Colorado Springs also submitted its candidacy in the early days but subsequently withdrew. Miami, Panama City and Puebla served successively an interim secretariat headquarters during the negotiation process. The last summit was held at Mar del Plata, Argentina, in November 2005, but no agreement on FTA was reached. Of the 39 countries present at the negotiations, 20 pledged to meet again in 2006 to resume negotiations, but no meeting took place. The failure of the Mar del Plata summit to establish a comprehensive FTA agenda augured poorly.
Ағымдағы жағдай
FTAA 2005 жылғы Дүниежүзілік сауда ұйымы Министрлер конференциясындағы жемісті келіссөздердің тоқтап қалуына байланысты 2005 жылғы жоспарланған мерзімінен кейінге қалды. Келесі бірнеше жылда, әсіресе АҚШ сияқты бірқатар үкіметтер, екі континент арасындағы сауданы кеңейту мүмкіндігінен айырылғысы келмегендіктен, екіжақты сауда келісімдерін жасауға көшті. Лидерлер 2012 жылы Колумбияның Картахена қаласында өткен Америка саммитінің VI отырысында одан әрі талқылаулар жүргізуді жоспарлаған, бірақ бұл талқылаулар өтпеді. 2022 жылға қарай АҚШ-тың сауда саясаты Тынық мұхиты елдерімен серіктестік келісімінің сәтсіз аяқталуынан кейін Латын Америкасына қарағанда Қытаймен бәсекелесуге және Еуропалық Одақпен дауларды шешуге басымдық берді.
The FTAA missed the targeted deadline of 2005, which followed the stalling of useful negotiations of the World Trade Organization Ministerial Conference of 2005. Over the next few years, some governments, most notably the United States, not wanting to lose any chance of hemispheric trade expansion moved in the direction of establishing a series of bilateral trade deals. The leaders planned further discussions at the 6th Summit of the Americas in Cartagena, Colombia in 2012, but these discussions did not take place. As of 2022, U. S. trade policy neglected Latin America in favor of competition with China after failure of the Trans Pacific Partnership, and resolving disputes with the European Union.
Қолдау және қарсылық
Венесуэла президенті Уго Чавес АШТА-ны (Еркін сауда аймағы) қатаң сынға алды, оны "аннексия жоспары" және Латын Америкасын пайдалану үшін "империализм құралы" деп сипаттады. Бұл бастамаға қарсы ұсыныс ретінде Чавес Америка үшін Боливариандық Альянсты (Alianza Bolivariana para las Américas, ALBA) ілгерілетуге тырысты, ол энергетика және инфрақұрылымдық келісімдерге баса назар аударады. Екінші жағынан, Бразилияның сол кездегі президенті Луис Инасио Лула да Силва және Аргентинаның президенті Нестор Киршнер АШТА-ға қарсы емес екендерін, бірақ келісімде АҚШ-тың ауыл шаруашылығы субсидияларын жою, шетелдік нарықтарға тиімді қол жеткізу және оның мүшелерінің қажеттіліктері мен сезімталдығын ескеруді талап ететіндерін мәлімдеді. АҚШ ұсынған келісімнің ең даулы мәселелерінің бірі патенттер мен авторлық құқықтарға қатысты болды. Сыншылар АҚШ ұсынған шаралар іске асырылса, Латын Америкасындағы ғылыми зерттеулер азаяды деп мәлімдеді. Канадалықтар кеңесінің веб-сайтында Барлоу былай деп жазды: "Бұл келісім патенттер, авторлық құқықтар және тауарлық белгілер бойынша орындалатын жаһандық ережелерді белгілейді. Ол бастапқыда жаңа өнертабыстарды немесе мәдени өнімдерді қорғау мақсатында қабылданған, бірақ қазір өсімдіктер мен жануарлар түрлеріне, сондай-ақ тұқымдарға патент беруге рұқсат береді. Ол корпорациялардың жергілікті қауымдастықтар мен олардың генетикалық мұраларына және дәстүрлі медицинасына жеке құқықтарын иеленуін қолдайды". 2001 жылдың 20 сәуірінде Канаданың Квебек қаласында Американың үшінші саммиті өтті. Бұл халықаралық кездесу ұсынылып отырған АШТА бойынша келіссөздердің кезегі болды.
A vocal critic of the FTAA was Venezuelan president Hugo Chávez, who has described it as an "annexation plan" and a "tool of imperialism" for the exploitation of Latin America. As a counterproposal to this initiative, Chávez promoted the Bolivarian Alliance for the Americas (Alianza Bolivariana para las Américas, ALBA) which emphasizes energy and infrastructure agreements. On the other hand, the then presidents of Brazil, Luiz Inácio Lula da Silva, and Argentina, Néstor Kirchner, have stated that they do not oppose the FTAA but they do demand that the agreement provide for the elimination of U. S. agriculture subsidies, the provision of effective access to foreign markets and further consideration towards the needs and sensibilities of its members. One of the most contentious issues of the treaty proposed by the United States is with concerns to patents and copyrights. Critics claim that if the measures proposed by the United States were implemented and applied this would reduce scientific research in Latin America. On the Council of Canadians web site, Barlow wrote: "This agreement sets enforceable global rules on patents, copyrights and trademark. It has gone far beyond its initial scope of protecting original inventions or cultural products and now permits the practice of patenting plants and animal forms as well as seeds. It promotes the private rights of corporations over local communities and their genetic heritage and traditional medicines". On the weekend of April 20, 2001, the 3rd Summit of the Americas was a summit held in Quebec City, Canada. This international meeting was a round of negotiations regarding a proposed FTAA.
Келісімдер
Қазіргі уақытта Батыс жарты шарында Канададан Чилиге дейін созылған 34 елдегі үшін FTAA ұзақ мерзімді мақсат болып қала береді. Барлық қатысушы елдер арасындағы толыққанды көпжақты АШТА-ны іске асыру, қолданыстағы келісімдерді кеңейту арқылы мүмкін болуы мүмкін. Қазіргі таңда Америка құрлығындағы келісімдерге мыналар кіреді:
There are currently 34 countries in the Western Hemisphere, stretching from Canada to Chile that still have the FTAA as a long term goal. The Implementation of a full multilateral FTAA between all parties could be made possible by enlargement of existing agreements. At this point Agreements within the Area of the Americas include: