Кіріспе

Букингемширдегі Great Missenden және Princes Risborough аралығындағы Great Hampden ауылында орналасқан шатырлы үй. Ол Хэмпден отбасының құрметіне аталған. Хэмпдендер (кейін Букингемшир графы) Норман жаулап алуынан бұрын-ақ осы жердің иесі болған. Олар 1938 жылға дейін үнемі осы үйде тұрған.

Ерте тарих

Қазіргі үйдің негізгі бөлігі Елизавета дәуіріне жатады. Дегенмен, Оңтүстік қанаты, король Джон мұнарасы деп белгілі, қандай да бір тарихи сәйкессіздік себепті 14 ғасырға дейін созылады. Бұл мұнара Букингемширге тән, бор және саздан тұратын ерекше құрылыс материалы – клучтан салынған. Мұнарада оюлы готикалық терезелер мен бастапқы спиральді баспалдақтың қалдықтары сақталған. Үйдің осы бөліміне байланысты аңыз бойынша, король Эдуард III және Қара ханзада Хэмпден үйінде болған. Сол кезде ханзада мен оның Хэмпден қонағы арасында жарыс кезінде дау туып, қонақ ханзаданың бетіне соққы берген. Бұл патшалық беделін түсіру әрекетінен кейін король мен ханзада ашуланып, үйді тастап кетіп, қонағының тәжге бір бөлігін беруіне себеп болды. Алайда, осы оқиғаның немесе одан кейінгі кек алудың ешқандай құжаттық дәлелі жоқ, бірақ Қара ханзаданың өмірінде жақын жердегі Принс Рисбороу қаласында жері болғаны мәлім. Бастапқы үйдің көп бөлігі 17 ғасырда кірпіштен қайта салынды, ал ол 18 ғасырда тағы да өзгертілді. Баққа қарап тұрған шығыс қанаты 18 ғасырдың қатаң классикалық стилінде, екі ескі қанаттың арасында салынған. Жердің ең маңызды ерекшелігі – "Глейд" атымен белгілі, рододендрон мен ежелгі емен ағаштарымен шектелген орман ішіндегі кең далада. Ол "Перецницалар" деп аталатын, өзінің дизайнымен ерекшеленетін екі кішкентай шатырмен аяқталады. Аңызға сүйенсек, бұл дала Елизавета I патшайым Хэмпденде болған кезде, Гриффит Хэмпден Эск. оны күтіп қабылдағанда, үйге оңай жеткізу үшін орманнан жасалған.

Готикалық қайта құру

Үйдің солтүстік және батыс жағы, олар ешқашан лайықты сәулеттік мақтауға ие болған жоқ, шамамен 1750 жылы сәулетші Томас Ирменгердің жобасы бойынша қайта жаңартылды. Оларда тік қоршаулар мен доға тәрізді жоғары жақтағы терезелер бар, бұл готика стилінің бір түрі – Strawberry Hill. Бұл стиль Хорас Уолполдың үйіндегі Strawberry Hill готикасының пайда болуынан шамамен жиырма жыл бұрын пайда болған. Осы кезде үйдің ішкі жағы да жаңадан безендірілді, нәтижесінде керемет рококо өрнектерімен әсемделген және тамаша мәрмәр ошақтары бар сәнді бөлмелер құрылды. Атап айтарлықтай, бір ошақтың авторы – сэр Генри Чир. 60 футтық (18 метрлік) панельдік, Үлкен зал үйдің ең ірі бөлмесі болып табылады.

Хэмпден және Хобарт отбасылары

Сондай-ақ, аумақта Хэмпден отбасына арналған көптеген ескерткіштер орналасқан, оның ішінде атақты патриот Джон Хэмпденге қойылған ескерткіш бар. Ол 1643 жылы Англия азамат соғысы кезінде Чалгроув шайқасында алған жараларынан көз жұмды, Парламент жақтастары үшін күресіп. Ол бұрын банкротқа жақын болған Карл I енгізген "Кеме ақысы" салығын төлеуден бас тартқандығымен де танымал болды. Хэмпден Букингемшир және Оксфордширдегі жерлері үшін салық төлеуден бас тартқаны үшін сотқа тартылды. Сотта кінәлі деп танылып, халық батыры, "Патриот" атанды. Ол төлеуден бас тартқан жер Хэмпден Хаусының кең аллеясында ескерткішпен белгіленген, бірақ нақты орны әлі де даулы. Көптеген ескі және аристократиялық отбасылар сияқты, Хэмпдендер де ұрпақтар бойы Виг партиясымен тығыз байланыста болды және соңында қаржылық қиындықтарға тап болды. Бұл қиындықтар Ричард Хэмпденнің теңіз флотының қазынашысы қызметін атқару кезінде жеке және мемлекеттік қаражатты Оңтүстік теңіз көпіршігіне (South Sea Bubble) салғаннан кейін одан бетер күшейді. 1720 жылы болған құлдырау отбасының байлығына зор зиян келтірді. Иеліктің үлкен бөлігі сатылып, отбасының қолында тек үйі мен оның төңірегіндегі жерлер қалды. Отбасы бұрынғы мәртебесі мен байлығына толыққанды қайта орала алмады. Хэмпден отбасының еркек ұрпағының соңғы өкілі де дүниеден өтті. 1824 жылы Букингемширдің 5-ші графы мұрагерсіз қалған Хэмпден отбасынан Хэмпден Хаусын және оның иеліктерін мұраға алды. Оның атасы, сэр Джон Хобарт, 3-ші баронет, шамамен 1655 жылы Хэмпден үйінің қызы Мэри Хэмпденге үйленген болатын. 5-ші граф өзінің тегіне Хэмпден есімін қосты. Қазіргі отбасы басшысы – Джордж Майлз Хобарт Хэмпден, Букингемширдің 10-шы графы.

Бүгінгі Хэмпден Хаус

Отбасының қаржылық қиындықтарының нәтижесінде Хэмпден үйі қиын жағдайға түсті; жарықшақ кірпіштер жөнделмей, цементпен жабылды, қажетті жөндеулер жасалмады және жалпы құлдырау басталды, содан 1938 жылы отбасы үйді жалға беруге шешім қабылдады. Алғашқы жалдаушылар – жеке қыздар мектебі болды. Бұл кезеңде үйдің ішкі жағдайы қатты зардап шекті. Екінші жалдаушы, қорқыныш фильмдерін түсірумен айналысатын Hammer кинокомпаниясы, үйдің готикалық ерекшеліктерін көптеген фильмдерінде пайдаланды, әсіресе 1980 жылғы «Hammer House of Horror» британдық телесериалында және 1984 жылғы «Hammer House of Mystery and Suspense» фильмдерінде оның тартымдылығын байқады. Хэмпден үйінің құтқарылуы, ақыры, Market Run off Services компаниясының (қазір Hampden Plc), сақтандыру және қаржылық қолдау қызметтерін ұсынатын мамандандырылған компанияның, еркін сатуы арқылы болды. Олар 1986-1989 жылдар аралығында кең ауқымды қайта құру бағдарламасын жүзеге асырды. Керемет залдар бұрынғы сұлулығына қайта келтірілді, ал көрінбейтін жоғарғы қабаттар мен қызметтік үй-жайлар заманауи кеңселерге айналдырылды. Бұл кеңселер кейіннен сәнді қонақ бөлмелерге трансформацияланды. Үй және аумақ әлі де кейде түсірілімдерге пайдаланылады, және ол жұртшылыққа ашық болмаса да, мемлекеттік залдар тойлар үшін жалға беріледі (Hampden Weddings). Аймақта сонымен қатар «The Field» журналы Англиядағы ең жақсы жиырма аң ауру орынының бірі деп таныған фазан ату алаңы да бар. Бұл ғимарат І санаттағы мұражай ескерткіші болып табылады.