Кіріспе
Барон – Еуропаның қазіргі немесе тарихи елдерінде жиі мұрагерлікпен берілетін аристократиялық дәреже немесе құрметті атақ. Әйелдерге қатысты баронша атағы қолданылады. Әдетте, бұл атақ лорд немесе рыцарьдан жоғары, бірақ виконт немесе графтан төмен тұратын аристократты білдіреді. Барондар көбінесе өздерінің жерлерін және кірістерін тікелей монархтан иеленеді. Барондар сирек басқа ақсүйектердің қарауында болады. Көптеген мемлекеттерде олар коронет деп аталатын кішкентай тәж киюге құқылы болды. Бұл термин латын тіліндегі barō сөзінен, көне француз тілі арқылы пайда болған. Барон атағы 1066 жылғы Нормандық жаулап алу арқылы Англияға келді, содан кейін Нормандар осы атақты Шотландия мен Оңтүстік Италияға әкелді. Кейіннен ол Скандинавия және славян елдеріне тарады.
Baron is a rank of nobility or title of honour, often hereditary, in various European countries, either current or historical. The female equivalent is baroness. Typically, the title denotes an aristocrat who ranks higher than a lord or knight, but lower than a viscount or count. Often, barons hold their fief – their lands and income – directly from the monarch. Barons are less often the vassals of other nobles. In many kingdoms, they were entitled to wear a smaller form of a crown called a coronet. The term originates from the Latin term barō, via Old French. The use of the title baron came to England via the Norman Conquest of 1066, then the Normans brought the title to Scotland and Southern Italy. It later spread to Scandinavian and Slavic lands.
Этимология
Барон сөзі көне француз тіліндегі барон сөзінен, ал одан кейінгі латын тіліндегі barō сөзінен шыққан. Barō сөзінің мағынасы "адам; қызметші, әскер, жалдамалы сарбаз" (бұл мағынада Салик заңдарында қолданылған; алемандық заңда barus деген сөз де осылай мағына береді). 7-шы ғасырдағы Севилья ғалымы Исидор бұл сөз грек тіліндегі βᾰρ́ς "салмақты, ауыр" сөзінен шыққан деп ойлаған (жалдамалы сарбаздардың атқаратын "қиын жұмысынан" туындаған), бірақ сөздің көне франк тілінен шыққандығы мүмкін, ол көне ағылшын тіліндегі beorn сөзімен – "жауынгер, дворян" – байланысты. Бірінші ғасырда Корнут барон деген сөзді қолданған және оны галлдық деп есептеген. Ол оны servos militum деп түсіндірген, сондай-ақ классикалық латын тіліндегі bārō "ақымақ, жағымсыз" сөзімен байланыстырып, "надан" деген мағынаны берген; осы ертедегі сілтемеге байланысты, сөздің басқа белгісіз кельттік бар сөзінен шыққандығы да айтылған, бірақ Оксфорд ағылшын сөздігі мұны "құрастырылған" деп санайды.
Ұлыбритания мен Ирландия
Англия жұрлықтарында, Ұлыбритания жұрлықтарында, Ирландия жұрлықтарында және Ұлыбритания жұрлықтарында (бірақ Шотландия жұрлықтарында емес) барондар ең төменгі шенді құрайды, висконттардан бірден төмен тұрады. Барондық шендегі әйел баронша деп аталады. Англия Корольдігінде ортағасырлық латын сөзі баро (бірлік жағдайында бароннис) бастапқыда ерте Норман патшаларының тікелей иеленушісін белгілеу үшін қолданылған, ол жерлерін феодалдық "барония" (латынша per barōniam) арқылы ұстаған және Ұлы Кеңеске (Magnum Concilium) қатысуға құқылы болған, ол 13 ғасырға қарай Англия Парламентіне айналды. Феодалдық барондықтар (немесе "иелік бойынша барондықтар") қазір Англияда қолданылмайды және заңдық күші жоқ, бірақ мұндай тарихи атақтар жекеменшік ретінде сақталады, яғни олар иеленушінің қазіргі заманғы жұрлық атағының құрамына кіреді, кейде қалдықтанған поместье құқықтарымен және үлкен сержанттық бойынша иеліктерімен бірге.
Тарих
1066 жылғы нормандық жаулап алудан кейін нормандық әулеті Англия Корольдігіне француз феодалдық жүйесін енгізді. Бастапқыда "барон" термині атақ немесе шен емес, ал "патшаның барондары" патшаның адалдары болды. Бұрын Англияның англосаксон мемлекетінде корольдің серіктері граф атағын алса, Шотландияда тане атағын алған. Осы феодалдық барондықтарды тікелей патшадан иеленгендер, яғни патшаның тікелей үстемдігінде болғандардың барлығы "патшаның барондары" (barones regis) деп аталды, олар белгілі бір жылдық әскери міндеттерді орындауға және оның кеңесіне қатысуға міндетті болды. Ең жоғары дворяндар, әсіресе Марш аймағындағы, мысалы Честер графтары мен Дарем епископтары, олардың аумақтары көбінесе палатин деп есептелген, яғни "князьға лайық" деп аталған, өздерінің жалға алушыларын "барондар" деп атауға құқылы болды, ал кішігірім магнаттар өздерінің "адамдары" (homines) туралы ғана айтса, ал манаптар "құлдар" деп атады. Бастапқыда патшадан тікелей әскери қызметпен жер алғандар, графтардан бастап, барлығы бірдей барон атағын алды, осылайша бұл ежелгі барондықтың барлық мүшелерін теңдес ретінде біріктіретін фактор болды. Генрих II патша тұсында Dialogus de Scaccario үлкен барондарды, рыцарьдық қызмет арқылы барондық иеленгендерді, және кіші барондарды, манаптарды ажыратты. Осылайша, осы тарихи мағынада, манап иелері барон немесе еркін адамдар болып табылады; алайда олар осындай атаққа ие болуға құқылы емес. Джон Селден "Құрмет атаулары" еңбегінде былай деп жазады: "Баро (баронның латыншасы) сөзі де соншалықты тараған, сондықтан барлық манап иелері ежелгі заманнан бері және бүгінгі күнге дейін кейде барон деп аталады (олардың сот барондарының стилі бойынша, яғни Curia Baronis және т.б. Мен барондыққа барондыққа қатысты оқуға тап болдым), сонымен қатар қазынашылық судьялары да ежелгі заманнан бері оларға бекітілген". 1066 жылғы нормандық жаулап алудан кейін бір ғасыр ішінде, 1164 жылы Томас Беккет жағдайында, әр үлкен баронға патша кеңесіне қатысуын талап ететін жеке шақыру жіберу практикасы пайда болды, ол Парламентке, кейіннен Лордтар палатасына айналды, ал 1215 жылғы Магна Картада белгіленгендей, әр округтің кіші барондары шериф арқылы топ ретінде бір шақыруды алады, ал топ атынан қатысу үшін олардың қатарынан ғана өкілдер сайланады. Бұл өкілдер округ сотының шериф басшылығымен сайланатын шаир рыцарьлары болып қалыптасты, олар өздері Халықтар палатасының бастауы болды. Осылайша нақты айырмашылық пайда болды, бұл ақыр соңында үлкен барондарға ғана теңдестіктің артықшылықтары мен міндеттерін шектеудің әсерін тигізді. Альфред, Лорд Теннисон барон атағын алған алғашқы адам болды, бұл оның поэзиясының танымалдылығы мен құрметіне байланысты "барония мен Лордтар палатасында орын иеленуді" білдірді. XX ғасырда Ұлыбритания мұрагерлік емес өмірлік теңдер туралы түсінікті енгізді. Бұл атаққа тағайындалғандардың барлығы (қазірге дейін) барон дәрежесінде болды. Бароншалар өздерінің құқығында, мұрагерлік немесе өмір бойы, негізінен жеке қалауы бойынша, Баронша [Барония] немесе Леди [Барония] деп аталады (мысалы, Леди Тэтчер және Баронша Варси, екеуі де өмір бойы бароншалар). Баронға Lord [Барония] және оның әйеліне Lady [Барония], ал бароншаларға өздерінің құқығында Baroness [X] немесе Lady [X] деп аталады. Барон мен баронессаларға тікелей сөйлеу кезінде "Милорд, Сіздің лордшалығыңыз", "Сіздің ледиіңіз" немесе "Ми леди" деп те айтуға болады. Бароншаның күйеуі өз құқығында әйелінен ешқандай атақ немесе стильді алмайды. Құрметті атау жиі қысқартылып, The Rt Hon. немесе Rt Hon. деп аталады. Егер мемлекеттік құжаттарда Әміршіге қатысты болса, "Құрметті" деген сөз "Біздің сенімді және сүйікті" дегенге ауыстырылады, егер олар жеке кеңесші болса, кеңесші қосылады. Барон мен баронессалардың балалары, мұрагерлік немесе өмір бойы, The Honourable [Аты-жөні] [Тегі] стиліне ие. Әкесі немесе анасы қайтыс болғаннан кейін де бала осы стильді қолдана алады. Сыпайы барондарға Lord [Барония] атағы беріледі, ал олардың әйелдеріне Lady [Барония], ал "The" деген мақала әрқашан жоқ. Егер сыпайы барон жеке кеңесші болмаса, "Құрметті" стилі де болмайды. Барон мен баронестің тегі олардың барондық атағына ұқсас немесе оның ресми атағына кіретін өте жиі кездеседі. Алайда, теңеу ретінде атағанда, лорд, леди немесе баронша атағы оның жеке аты емес, бароншалығының атымен беріледі. Бұл баронның немесе бароншаның атағы оның жеке тегімен мүлдем айырмашылығы бар (мысалы, Уильям Томсон, Лорд Кельвин) немесе оның тегіне аумақтық белгі қосылған (мысалы, Мартин Рис, Лорд Рис оф Ладлоу) жағдайларда маңызды. Бұл сонымен қатар барон немесе бароншаның атын атағынан бұрын атаудың дұрыс еместігін және қателеуге әкелуі мүмкін екенін білдіреді. Мысалы, "Леди Маргарет Тэтчер" (Леди Тэтчерге қарағанда) оның граф, маркиз немесе герцогтың қызы екенін немесе теңдестік ұстамайтын Гартер немесе Шытырман орденінің ледиі екенін білдірер еді. Сонымен қатар, ер адамдар үшін "Лорд Дигби Джонс" (Лорд Джонс оф Бирмингемге қарағанда) оның маркиз немесе герцогтың кіші ұлы екенін білдірер еді, барон емес. Ұлыбританияның паспорттарында аристократиялық атауларды қосу саясаты бар: атау тегінің орнына енгізіледі және иесінің толық аты-жөні мен атауын көрсететін стандартты ескерту жазылады. Барон өзінің тегін Lord [Барония] деп көрсетеді, ал ескертуде иесі The Right Honourable [аты-жөні] [тегі] Lord [Барония] екені көрсетіледі. Алайда, егер үміткердің теңдестік атауы оның тегінен өзгеше болса, ол өзінің тегін немесе атауын тегінің орнына пайдалануды таңдай алады. Өз құқығында баронша "Лорд" орнына "Баронша" деп жазады, ал баронның әйелі де солай жасайды. Аристократиялық атаулар паспорт кеңсесінде Debrett's Peerage, Who's Who немесе London Gazette арқылы тексеріледі.
Шотландия феодалдық барондықтары
Шотландияда барон дәрежесі – Шотландияның ежелгі феодалдық дворяндығының дәрежесі болып табылады және феодалдық барондық иесіне қатысты. Бұл бұрын король жарғысымен еркін барондыққа айналған белгілі бір аумақтық бірлікке феодалдық басымдық болды. Бұл корольдік таныған, бірақ пэр емес, кіші баронның мәртебесі. Лорд Лионның соты, белгілі бір талаптарға сай келетін феодалдық барондарды немесе барондық мәртебеге ие болғандарды ресми түрде таниды және олардың дәрежесіне сәйкес келетін қару-жарақ пен шлем береді. Шотландия барондары Парламент лордтарынан төмен тұрады және дворян мәртебесіне ие болғанымен, пэр емес кіші барон мәртебесін иеленеді; осылайша, ол мұрагерлік немесе сату арқылы берілуі мүмкін. Шотландия барондарының дворяндық атақтар екенін көрсету үшін, басқалармен қатар, Ардгордың Маклеанның 1943 жылғы 26 ақпандағы туылғандығы туралы өтінішхатындағы Лион сотына жасалған сілтеме бар, онда «Шотландияның кіші барондары осы Дворяндық сотында да, Сессия сотында да «атағы бар» дворяндық деп танылды және Барондық (The Barones Minores) ескі феодалдық Шотландия дворяндығы екендігі анықталды және жарияланды». Сэр Томас Иннес Лерни өзінің «Шотландия геральдикасында» (2-басылым, 88-бет, 1-ескертпе) былай деп мәлімдейді: «1672 жылғы актінің 47-тарауы дәрежелерді ерекше түрде былай сипаттайды: дворяндар (яғни, термин осы жерде он жетінші ғасырғы шектеулі ағылшын мағынасында қолданылады), барондар (яғни, барондық феодтардың иелері және олардың «мұрагерлері», олар феодтық болмаса да, континенттік барондық үйлердің басшыларымен тең) және джентльмендер (көрінетінідей, барлық басқа қарулы адамдар)». Баронеттер мен рыцарьлар мұнда «джентльмендер» ретінде жіктеледі және барондардан төмен дәрежеде. Шотландиядағы ағылшын баронына баламасы – Парламент лорды.
Жолдау стилі
Шотланд барондары өз тегін клан басшыларына ұқсас етіп жасайды, олардың есімінен кейін барондық атауы келеді, мысалы, Джон Смит Эдинбургтен немесе Джон Смит, Эдинбург бароны. Ең ресми және жазбаша түрде олар «Эдинбургтің өте құрметті бароны» деп аталады. Олардың әйелдері «Леди Эдинбург» немесе «Эдинбург баронессасы» деп аталады. Егер әйелдің өзінің шотланд барондығы болмаса, «Эдинбург ледиі» деген сөз дұрыс емес. Ауызша шотланд барондарына барондық атауымен, Эдинбургтей, немесе жай ғана «Барон» деп тіл қатуға болады, егер басқа атау қосылса, ол барондық атауды білдіреді. Бұл ресми емес жағдайда, шотланд феодал бароны туралы үшінші тұлғада сөйлегенде, «[X] бароны» немесе жай ғана «[X]» деп айтылады. Шотландия феодал барондары өздерінің паспортындағы тегі жолына «[тегі] [аумақтық атауынан]» деп жаза алады, ал ресми түсіндірмеде «Иесі – [аты-жөні] [тегі] Барон [аумақтық атауынан]» деп көрсетіледі. Өтініш берушілер Лорд Лионның олардың феодал барондығын мойындағанын растайтын құжаттарды ұсынуы керек, әйтпесе олар Беркстің әулетіне енгізіледі.
Франция
Көне тәртіп дәуірінде француз барондықтары шотланд барондықтарына өте ұқсас болды. Баронияға ие болған феодалдық жер иелері, егер олар дворян болса, өздерін барон деп атауға құқылы болды; ротуриер (қарапайым адам) тек баронияның иесі (барон) бола алатын. Француз барондықтары 1789 жылға дейін, Конституциялық ассамблея феодалдық заңды жойғанға дейін еркін сатылуы мүмкін еді. Барон атағын көптеген дворяндар – киімді дворяндардың мүшелері немесе өз атақтары жоқ семсер дворяндарының кіші ұлдары – әдептілік атағы ретінде алды. Император Наполеон жаңа императорлық дворяндық жүйесін құрды, онда барон 1808 жылдан бастап екінші ең төменгі атақ ретінде пайда болды. Атақтар тек еркек желісі бойынша мұрагерлікпен беріліп, сатып алуға болмайтын. 1815 жылы король Людовик XVIII британдық үлгідегі жаңа теңдік жүйесі мен Теңдер палатасын құрды. Барон теңдігі ең төменгі атақ болды, бірақ 1789 жылға дейінгі баронның мұрагерлері барон болып қала берді, сондай-ақ виконт теңдерінің үлкен ұлдары мен граф теңдерінің кіші ұлдары да барон бола алатын. Бұл теңдік жүйесі 1848 жылы жойылды.
Германия
Республикаға дейінгі Германияда Киелі Рим империясының барлық рыцарлық отбасылары (кейде von немесе ақсүйектік префиксімен ерекшеленеді) ақырында барондық дәрежеде мойындалды, бірақ Ritter сөзі "рыцарь" дегеннің сөздік мағынасы болса, ал осы атақты иеленген адамдар Германия дворяндығында бароннан (Freiherren) ерекше, бірақ төмен дәрежеде болды. Фрайердің (баронның) әйелі Фрайфрау немесе кейде Баронин, ал оның қызы Фрайен немесе кейде Баронес деп аталады. Осы мәртебеге ие болған отбасылар Uradel («алғашқы/ежелгі/түпнұсқа ақсүйектер») деп аталды және геральдикалық үш ұшты тәжді тағуға құқылы болды. Белгілі бір уақытта ақсүйектік атақ алған отбасылар (Briefadel немесе «патент бойынша ақсүйектер») тәждерінде жеті ұшы болды. Бұл отбасылар өз феодалдық иеліктерін жоғары тұрған билеушіге бағынышты болды. Аллодиалдық (яғни, жоғары тұрған билеушіге бағынышты емес) барондық иеленушіге еркін иелер немесе Фрайхерр деп аталатын. Кейін Германия билеушілері Freiherr атағын дворяндық дәрежесі ретінде берді, ол аллодиалдық немесе феодалдық мәртебеге ие екенін білдірмейді. 1919 жылдан бері Германияда мұрагерлік атақтар заңдық күшіне ие емес. Қазіргі республикалық Германияда Фрайхерр мен Барон тек заңды тегінің бір бөлігі ретінде мұрагерлік болып қалады (осылайша, олар күйеулерге, әйелдерге және балаларға ақсүйек екенін білдірмей берілуі мүмкін). Австрияда мұрагерлік атақтарға толығымен тыйым салынды. Осылайша, бұрын билік еткен Габсбург әулетінің мүшелері немесе бұрынғы дворяндар көбінесе ресми/қоғамдық жағдайда, мысалы, БАҚ-та Herr/Frau (Habsburg) деп аталады. Дегенмен, екі елде де «Оның/Оның (Императорлық/Корольдік) Биіктігі», «Тәжім» және т.б. сияқты құрметті атаулар әлеуметтік қарым-қатынаста сыпайылықтың белгісі ретінде сақталған. Люксембург пен Лихтенштейнде (неміс тілі ресми тіл болып табылады) барондар танылған дворяндық құрамына кіреді, ал билеушілер атақ беру құқығын сақтайды (княздық әулеттің морганаттық ұлдары Ланскрон бароны атағын алды, бұл тармақтың әртүрлі мүшелері үшін Фрайхерр мен Барон атауларын қолданды). Неміс барондық отбасының барлық заңды еркек мүшелері туғаннан бастап Фрайхерр немесе Барон атағын мұраға алады, ал барлық заңды қыздары Фрайен немесе Баронес атағын мұраға алады. Осының салдарынан неміс барондары Франция мен Ұлыбритания сияқты титул мұрагерлігінде тұңғыш балаға басымдық берілген елдерге қарағанда көптеп кездеседі.
Италия
Италияда барон феодалдық дворяндықтың ең төменгі дәрежесі болды, бірақ синьор немесе вассал (манор иесі) дәрежесінен басқа. Барон атағы ең көп тараған түрде 11 ғасырда Нормандармен Оңтүстік Италияға (Сицилияны қоса) енгізілді. Алғашқыда барондық екі немесе одан көп манордан тұрса, 1700 жылға қарай бұрынғыда жеке манор болғандары барондықтарға, графтықтарға немесе тіпті маркиздіктерге айналдырылды. 1800 жылдардың басында Италияның әртүрлі мемлекеттерінде феодализм жойылғаннан бері, ол көбінесе аумақтық белгісі немесе предикатосы жоқ қарапайым мұрагерлік атақ ретінде беріледі. Баронның ұлы, атағы жоқ кіші ұлы – nobile dei baroni деп аталады және бейресми жағдайда барон деп аталуы мүмкін, ал кейбір барондықтар жалпы еркек мұрагерлеріне беріледі. 1948 жылдан бері Италия мемлекеті дворяндық атақтарын мойындамайды. Италияда дворяндық және геральдикалық орган болмағандықтан, өздерін барон немесе граф деп таластайтын көптеген адамдар бар, бірақ мұндай талаптардың негізі жоқ. Барон және дворян (nobile) – мұрагерлік атақтар және оларды тек Италия патшалары немесе (1860 жылға дейін) Екі Сицилия, Тоскана, Парма немесе Модена сияқты біртілдік Италия мемлекеттері, немесе Киелі Тақ (Ватикан) немесе Сан-Марино Республикасы ғана құра алатын немесе мойындайтын. 1800 жылдардың шамасында бірқатар синьорлар (манор иелері) өздерін барон деп атай бастады, бірақ көп жағдайда бұл заңмен декрет арқылы бекітілмеді, ал кез келген ірі (феодалдық емес) жер иесінің өзін барон деп атауына одан да аз негіз болды. Дегенмен, екеуі де кең таралған практика болды. Италияның көп бөлігінде ортағасырлық атақтың кең таралуы лонгобардтық болды, ал Сицилия мен Сардинияда ол бірнеше ғасырдан кейін Норман билігімен бірге келді, ал жалпы жер иелері туралы сөз болғанда барондыққа сілтеме жасалды. Италиялық баронның геральдикалық тәжі – алтыннан жасалған зергерлік жиек, тікелей жиекке немесе сабақтарына орнатылған жеті көрінетін інжумен әшекейленген; немесе француз стиліндегі тәж (кішкентай інжулермен тоқылған, жиекке орнатылған төрт үлкен көрінетін інжулермен немесе онсыз) қолданылады.
Төменгі елдер
Орта ғасырларда кейбір аллодиалдық және феодалдық жерлер, ақсүйектерге тиесілі болған, Киелі Рим императорлары тарапынан барондықтар ретінде құрылды немесе мойындалды, оның құрамында Төменгі елдердің көп бөлігі орналасқан. Кейіннен Габсбургтар Оңтүстік Нидерландыда барондық атағын беруді жалғастырды, бірінші Испания патшалары ретінде, содан кейін Киелі Рим империясы жойылғанға дейін императорлар ретінде, бірақ бұл жаңа аумақтар берудің орнына, тек атақ көтеруге айналды. 1815 жылдан кейін Нидерландта бұрынғы монархтар (Наполеондық Голландия Корольдігінен басқа) бекіткен барондық атақтар, әдетте голланд патшалары тарапынан мойындалды. Бірақ мұндай мойындау автоматты болған жоқ, ол Жоғарғы Абырой Кеңесімен расталып, содан кейін билеушінің бекітуін қажет етті. 1983 жылы Нидерланд конституциясы қайта қаралып, бұл мүмкін болмады. Жүзден астам голланд барондық отбасы мойындалған. Атақ әдетте атақтың алғашқы иесінен тараған барлық еркектерге мұра болып өтеді, бірақ кейбір ақсүйек отбасыларында барон атағы кіші ұлдарының атағы болып табылады, ал басқаларында тұңғыш балаға мұра болады. 1830 жылы Бельгия бөлініп шыққаннан кейін, Бельгияның абыройына 1815 жылдан бері Нидерланд мойындаған бельгиялық азаматтардың баррондық атақтары енгізілді. Сонымен қатар, оның монархтары басқа барондық атақтарды құрды немесе мойындады, ал егемен барондық және басқа да абырой атақтарын беру құқығын сақтап қалды. Барон – дворяндық жүйедегі үшінші төменгі атақ, ол рыцарьдан (,) жоғары және виконттан төмен. Бельгияда әлі де барон атағын иеленген бірнеше отбасы бар. Люксембург монархы барондық атақты беру құқығын сақтайды. Ұлы Герцогстықтың екі премьер-министрі барондық атақтарды мұра етті, олар өз қызметтерінің кезінде қолданылды: Виктор де Торнако және Феликс де Блохаузен.
Солтүстік елдер
Норвегияда король Магнус VI (1238–1280) Лендманн атағын баронға ауыстырды, бірақ 1308 жылы Хакон V бұл атақты жойды. Қазіргі кездегі сәйкес атақ – Дания және Норвегия дворяндығында барон, Швеция дворяндығында friherre (барон ауызша қолданылады, ал friherre деп жазылады), ал Финляндия дворяндығында vapaaherra. Бастапқыда фин дворяндарының ешқайсысының құрметті титулы болған жоқ, олар жай ғана лордтар деп танылатын. Орта ғасырлардан бері, әрбір дворян отбасының басшысы Финляндияның провинциялық диеталарында, сондай-ақ Риксдагтың дворяндар палатасында дауыс беру құқығына ие болды. 1561 жылы Швеция королі Эрик XIV олардың кейбіреулеріне граф және vapaaherra титулдарын мұрагерлік ретімен берді, бірақ барлығына емес. Олардың отбасы мүшелері Риксдагта дауыс беруге немесе отыруға құқылы болмаса да, заң бойынша отбасы басшысымен бірдей атаққа ие болды, бірақ күнделікті қарым-қатынаста Paroni немесе Paronitar деп аталатын. Теориялық тұрғыдан алғанда, 16 және 17 ғасырларда vapaaherra мәртебесіне көтерілген отбасыларға феодалдық барондық берілді, олар салық салу және сот билігі саласында белгілі бір құқықтарға ие болды. Кейіннен «барондық» титулдық сипатқа ие болды, көбінесе отбасылық меншікке тіркелді, кейде ол мұрагерлік болып табылды. Жерге салынатын салықтан олардың босатылуы 20 ғасырға дейін сақталды, бірақ 19 ғасырғы салық реформалары бұл жеңілдікті шектеді. Дворяндық титулдары 1917 жылға дейін, Финляндияның ұлы герцогтық монархиясының аяқталуына дейін жасала берді.
Ресей
Мәскеулік Ресейдің өзінде дәстүрлі барондық атақтары болған жоқ; оларды Петр I-нің ерте Императорлық Ресейде енгізген. Петр I енгізген дворяндық иерархиясында барондар (барон) атағы, атағы жоқ дворяндардан жоғары, ал графтардан (граф, граф) төмен болды. Орыс баронына қаралында "Сіздің жақсы туған кісіңіз" (Ваше благородие, Vashe blagorodiye) және "Барон ағасы" (Господин барон, Gospodin baron) тілдесу формалары қолданылды. Барондық атақты алған екі негізгі дворяндық топ болды. Бірі – Балтық неміс дворяндығы, Ресей олардың бұрынғы атақтарын ғана мойындады; екіншісі – Ресей императорлары 1721 жылдан кейін жаңадан тағайындаған барондар. Көптеген елдердегідей, жаңа барондық атақтар көбінесе бай буржуазияны дворяндыққа көтеру арқылы жасалды. Барондық атақ, дворяндық иерархиясының қалған бөлігімен бірге, 1917 жылдың желтоқсанында большевик революциясынан кейін жойылды; алайда, Ақ қозғалыстың жетекшілері, барон Петр Врангель және Роман фон Унгерн-Штернберг, Ресей азамат соғысының соңына дейін бұл атақты пайдалануын тоқтатпады.
Испания
Испанияда атақ [[асылдық иерархиясындағы виконттан]] кейін келеді және [[мырза бароннан]] жоғары тұрады. Барьонша – баронның әйеліне немесе өз құқығымен атақ алған әйелге берілетін әйелдік формасы. Жалпы, 19 ғасырға дейін жасалған барондық атақтар Арагон Тажынан бастау алады. Барондар 19 ғасырдың ортасында аумақтық билігін жоғалтты, содан кейін атақ тек құрметтік сипатқа ие болды. Көптеген барондар [[гранди]] дәрежесіне де ие болмағанмен, атақ грандезамен бірге берілді. Егеменді билік барондық атақтарды беруді жалғастыруда.
Басқа
Батыстың басқа да маңызды ақсүйек атақтары сияқты, барон атағы кейде өз дәстүріне ие батыстық емес тілдердегі белгілі бір атақтарды білдіру үшін қолданылады. Бұл атақтар міндетті түрде тарихи жағынан байланысты емес және салыстыру қиын болғанымен, олардың мәртебесі салыстырмалы түрде "тең" деп есептеледі. Мұндай мысал – Қытайдың наньцзюэ (nan chueh) атағы, бұл бесінші дәрежелі мұрагерлік ақсүйек атағы, сондай-ақ оның туындылары мен бейімделулері.
In some republics of continental Europe, the unofficial title of "Baron" retains a purely social prestige, with no particular political privileges. In Armenian, the word "Baron" should not be confused with the similar word "Paron" (Armenian: Պարոն), which is a title given to ordinary men, equivalent to 'Sir' or 'Mr'. In the Polynesian island monarchy of Tonga, as opposed to the situation in Europe, barons are granted this imported title (in English), alongside traditional chiefly styles, and continue to hold and exercise some political power.
Ел немесе аймақ | Баронға тең атақ
---|---
Қытай | Наньцзюэ (男爵)
Үндістан | Рао
Жапония | Даншаку (хирагана: だんしゃく, кандзи: 男爵)
Корея | Намджак (корей: 남작, 男爵)
Ливан | Рейс
Манчжурия | Ашан и хафан
Вьетнам | Нам тыок (Chữ Hán: 男爵)
Мажарстан | Баро, Секели (тарихи түрде Трансильваниядағы мажар халқының арасында қолданылған)
Хорватия | Барун
Португалия | Баро (әйел: баронеса)
Румыния | Барон (әйел: баронеса)
Сербия | Бояр немесе Боярин
Грузия | Тахтис Азнаури
Таиланд | Хун
In some republics of continental Europe, the unofficial title of "Baron" retains a purely social prestige, with no particular political privileges. In Armenian, the word "Baron" should not be confused with the similar word "Paron" (Armenian: Պարոն), which is a title given to ordinary men, equivalent to 'Sir' or 'Mr'. In the Polynesian island monarchy of Tonga, as opposed to the situation in Europe, barons are granted this imported title (in English), alongside traditional chiefly styles, and continue to hold and exercise some political power.
Еуропаның кейбір республикаларында "Барон" бейресми атағы саяси жеңілдіктерсіз тек әлеуметтік беделді сақтайды. Армян тілінде "Барон" сөзін "Парон" (армян: Պարոն) сөзімен шатастырмау керек, себебі ол қарапайым ер адамдарға берілетін атақ, "Мырза" немесе "Жақсы кісі" деген мағынаны білдіреді. Полинезиядағы Тонга аралдық монархиясында, Еуропадан айырмашылығы, баронға бұл импортталған атақ (ағылшын тілінде) дәстүрлі басшылық атақтарымен бірге беріледі және олар белгілі бір саяси билікті сақтап, жүзеге асырады.
In some republics of continental Europe, the unofficial title of "Baron" retains a purely social prestige, with no particular political privileges. In Armenian, the word "Baron" should not be confused with the similar word "Paron" (Armenian: Պարոն), which is a title given to ordinary men, equivalent to 'Sir' or 'Mr'. In the Polynesian island monarchy of Tonga, as opposed to the situation in Europe, barons are granted this imported title (in English), alongside traditional chiefly styles, and continue to hold and exercise some political power.
Көркем шығармаларда
Барондар мен баронессалар түрлі көркем әдебиеттерде кездеседі. Барондар мен бароншалардың көркемдегі мысалдары үшін, «Құбылмалы дворяндықтар тізімі»#Барондар мен бароншалар бөлімін қараңыз.