Кіріспе
Неміс зоологы Карл Вильгельм Хан (лат. Carolus Guilielmus Hahn, 16 желтоқсан 1786 – 7 қараша 1835) – неміс зоологы және өрмекшілер туралы алғашқы неміс монографиясының авторы. К. В. Хан – сол кездегі көптеген ғалымдар сияқты, жан-жақты табиғаттанушы болған. Көңілдісі, ол дерлік ұмытылып кеткен. Тіпті, екіншілік әдебиеттерде жарияланған кейбір өмірбаяндық мәліметтердің де П. Сахердің "Өмірбаянға талпыныс" еңбегінде көрсетілгендей, дұрыс еместігі анықталды.
Carl Wilhelm Hahn (Lat. Carolus Guilielmus Hahn, 16 December 1786 – 7 November 1835) was a German zoologist and author of the first German monograph on spiders. C. W. Hahn was an all round natural scientist – not at all unusual for his time. Surprisingly, he seems to have been almost forgotten. Even the few biographical dates that have been published in secondary literature are not always correct as clarified by P. Sacher in his "attempt at a Biography".
Өмір және еңбек
Карл Вильгельм Кристиан Хан Верхняя Франконияның Вейгартсгреут қаласында Иоганн Михаэль Ханның (1734–1824) тұңғыш ұлы ретінде дүниеге келді. Ол барон фон Секкендорфтың иелігінде сарай және бақша сақтаушысы болды, кейіннен граф Фридрих фон Пюклерге бақша сақтаушысы болып қызмет етті. 1813 жылы жалпы әскер шақыруға жауап беріп, төртінші сардар болып қызмет етті және 1816 жылы құрметті түрде отставкаға шықты. Содан кейін ол Фюрт қаласында ата-анасымен бірге тұрып, Ханның өзінің айтуынша, өмірін табиғаттануға арнауға шешім қабылдады – ол бала кезінен бері қызығушылық танытқан және Эрлангендегі оқуы кезінде күшейген құмарлық. Ол өзінің алғашқы орнитологиялық еңбегін – «Азия, Африка, Америка және Жаңа Голландия құстары» жұмысын бастады. «Көптен уәде етілген және лайықты» лауазым орындалмағанда, Хан сол кездегі өз саласындағы өте ерекше қадамға барып, жеке жұмыс істеуге кірісті. Осыдан бастап ол өзін табиғаттанушы, кейде ғалым деп атады. 1820 жылдың 24 ақпанында Эрланген университетінде философия докторы (Dr. Phil.) дәрежесін алғаннан кейін Виктория Франсиска Кальтдорфқа, тумасы Шеферге үйленді. Оның әйелі, дәрігердің жесірі, одан бес жас үлкен болды және бұрынғы некесінен үш баласы болды. Ол сол кезде мүліктік жағдайы жақсы болмаса да, анасының ағасынан жақын арада үлкен мұра күтіп отырды. Олардың Анна Фридерикке атты қызы 1820 немесе 1821 жылдың соңында дүниеге келді. Ханның жалпыға белгілі ғалым Якоб Штурммен және оның екі ұлымен тығыз байланыста болғаны болжанады. Ол жәндік түріне Якобтың есімін берді: Araneus Sturmii, қазір Atea sturmi (Hahn, 1831). Оның Иоганн Георг Ваглермен де осындай жақын қарым-қатынасы болған болуы мүмкін. Ол сондай-ақ бір жәндік түріне оның атын берді: Lÿcosa Waglerii, қазір Pardosa wagleri (Hahn, 1822). Нюрнберг зоологтарының өте өнімді жұмысы туралы басқа да байланыстар туралы сенімді мәліметтер жоқ, сондай-ақ Ханның Франц фон Паула (вон) Шранкты жеке танығанына ешқандай дәлел жоқ – ол өте құрметті ғалым және оған «Жақар жәндіктер туралы монографияны» арнаған. Ханның табиғаттанудағы өмірлік еңбектерінің ғылыми құндылығы әртүрлі. Мысалы, оның орнитологиялық еңбегі бұл салаға ешқандай айқын әсер етпеді. Бірақ Ханның нағыз жәндіктер (Heteroptera) туралы жұмысы оның жәндіктер (Araneae) туралы еңбектерімен бірдей маңызға ие. Тіпті бір жәндік түрі оның атын алып жүр: Lopus hahni Stål, 1860. Ол арахнология саласында да осы құрметке ие болды: Ханның өлімінен кейін «Die Arachniden» еңбегін жалғастырған Карл Людвиг Кох 1841 жылы оның есімімен бір туысты атады (Hahnia), кейіннен бүкіл отбасы атауы осы туысқа негізделді – Hahniidae Bertkau, 1878. Хан 1835 жылдың 7 қарашасында Нюрнбергте «өмірінің гүлденген шағында өкпе ауруынан» қайтыс болды.
Арахидтер
XVIII ғасырдың соңына дейін сарышаяндар, шұжықшалар және оларға жақын түрлерді зерттеу жәндіктерді зерттеудің бір бөлігі ретінде қарастырылды, себебі олар қанаттары жоқ жәндіктер ретінде сипатталды және Линнейдің Aranea тұқымдастығына, шамамен 500 түрден тұратын бір топқа біріктірілді. Валькенаердің "Париж фаунасы" (1802) еңбегіне сүйене отырып, Латрейль өз жұмысында сарышаяндар үшін алғашқы тұқымдық топтамасын жасады, бұл арахнологиялық жүйеліліктің нағыз басталуын белгіледі, және Валькенаер бұл жұмысты маңызды "Histoire naturelle des Insectes Aptères" (1837–1847) еңбегімен кеңейтті. XIX ғасырдың ортасында зерттеу орталығы Франциядан Германияға көшті. Бұл көшудің маңызды себебі Хан мен К. Л. Кохтың "Арахинидендер" (1831–1848) атты 14 томдық еңбегі болды. Француз қолжазбаларынан айырмашылығы, олардағы қысқаша сипаттамалар мен сирек суреттерге қарағанда, бұл еңбектегі 2000-нан астам беттік әдемі түсті суреттер зоологтардың барлығының назарын аударды. Француз арахнологы Симон Германиядағы "Die Arachniden" кітабында сипатталған көптеген түрлерге қызығушылық танытты, ал оның туған Франциясынан осы салада ештеңе жасалмаған еді. Атап айтқанда, "Арахнидендер" арахнологияға белсенді қызығушылық танытатын неміс мектебін қалыптастыруға үлкен әсер етті, ол шамамен бір ғасыр бойы дамыды. Кейіннен анықталғандай, оның басты кемшілігі – жіктеудің табиғи жүйесінің болмауы, әсіресе отбасы деңгейінен жоғары.
С. В. Хан туралы
Бұл адам шынымен өте ақымақ, бірақ сонымен қатар сыпайы, керемет жақсы сурет салады, қолы әдемі, табиғат тарихы мен ботаника саласында көп білімді және құстарды салып толтыруда шебер. Дегенмен, ақымақтығының кесірінен оған қатаң бақылау қажет. Оның басқа да таланттары мен қабілеттері оны назарға алуға лайық етеді. 1805 жылы граф Пюклер бұл хатты жаяу әскер полкінің полковнигі Эрбах фон Хеннебергке жолдаған.