Кіріспе

Scophthalmidae тұқымдасына жататын жалпақ балық түрі.

Түрбот (ағылш. /tɜːrbət/, фр. tyʁbo; Scophthalmus maximus) – Scophthalmidae тұқымдасына жататын салыстырмалы түрде ірі жалпақ балық. Ол Солтүстік-Шығыс Атлантика, Балтық теңізі және Жерорта теңізінің теңіздік немесе тұзды-ащы суларында табиғи түрде тіршілік ететін, теңіз түбінде жүретін балық. Бұл маңызды тағамдық балық. Қара теңіздегі түрботтар көбінесе осы түрге жатқызылған, бірақ қазір олар қара теңіз түрботы немесе калькан (S. maeoticus) деп бөлек қарастырылады. Нағыз түрботтар Солтүстік-Батыс Атлантикада табылмайды; сол аймақтағы "түрбот", Канада мен Испания арасындағы "Түрбот соғысы" деп аталған оқиғаға қатысқан, Гренландия палтусы немесе Гренландия түрботы (Reinhardtius hippoglossoides) болып табылады.

Этимология

Бұл сөз көне француз тіліндегі турбуттен шыққан, ол латын тіліндегі турбо ("айырбас") сөзінің туындысы болуы мүмкін, бұл оның пішініне сілтеме болуы мүмкін. Көне француз сөзінің тағы бір мүмкін шығу тегі – ескі швед тіліндегі törnbut, онда törn – "тікен", ал but – "тамыр, соқпақ, тік балық", бұл да оның пішініне сілтеме болуы мүмкін (ағылшын тіліндегі halibut балығымен салыстырыңыз). Турбутқа ең алғашқы сілтемелерді біздің заманымыздың I ғасыры мен II ғасырының басында өмір сүрген римдік ақын Ювеналдың "Императордың балығы" атты сатирикалық өлеңінде кездестіруге болады, бұл осы балықтың Рим империясында деликатес саналғанын көрсетеді.

Сипаттама

Турбот – негізінен Жерорта, Балтық, Қара және Солтүстік Атлантика теңіздеріндегі құмды, ағыс сулы жағалауға жақын жерлерде кездесетін ірі, сол жақ көзі бар жалпақ балық. Еуропалық турботтың денесі асимметриялық дискі тәрізді болып келеді және оның ұзындығы мен салмағы тиісінше өсе алады.

Балық шаруашылығы

Аңқа балығы нәзік дәмі үшін тағамдық балық ретінде жоғары бағаланады және оны балабақша, брит, көкбақша немесе құм деп те атайды. Бұл аквакультура және трал аулау арқылы алынатын құнды коммерциялық түр. Аңқа балығы Болгария, Канада, Франция, Испания, Португалия, Румыния, Түркия, Чили, Норвегия және Қытайда өсіріледі. Аңқа балығының ақ еті пісіргенде де ақ түсін сақтайды. Барлық жалпақ балықтар сияқты, аңқа балығынан да төрт филе алынады, олардың үстіңгі бөлігі көбірек етті болып келеді және оны пісіруге, қайнатуға, буға немесе табада қуыруға болады.