Кіріспе

Жаңа Зеландия аралы

Руапуке аралы – Жаңа Зеландияның негізгі аралдар тізбегіндегі ең оңтүстік аралдардың бірі. Ол Блаффтың оңтүстік-шығысына және Стюарт аралы/Ракиурадағы Обанның солтүстік-шығысына орналасқан. 1770 жылы капитан Джеймс Кук оны ашқанда "Бенч аралы" деп атады, бірақ оның маори атауынан басқа есімдермен сирек танылды, ол "екі төбе" деген мағынаны білдіреді. Капитан Джон Кент Руапуке аралын Гульберн аралы деп атады, бұл атау Жаңа Оңтүстік Уэльстегі үкімет шенеунігі Фредерик Гульберннің құрметіне берілген, бірақ кит аулаушылар оны көбінесе Лонг-Айленд немесе Робак деп атады. Аралдың ауданы шамамен 16 шаршы километрді құрайды. Ол Фовэа бұғазының шығыс жағын қорғайды.

Тарих

Бұрын аралда 200 маори халқы тұрған. Атақты маори тұрғындарының ішінде Каи Таху басшысы Тухауики және Джон Топи Патуки болды. 1843 жылы пастор Иоган Вольерс аралда миссионерлік станция ашты, бірақ ол да қазір жоқ. XIX ғасырдың екінші жартысында арал маңында бірнеше кеме қазасы болды, бірақ көпшілігі адам өліміне әкеп соқпады. Бір ерекше жағдай – 1894 жылғы сәуірдегі дауыл кезінде "Энни" және "Деверон" кемелерінің соқтығысы салдарынан екі адам қаза болды. Аралда біраз уақыт қой шаруашылығы жүргізілді, бірақ қазір ол адам тұрмайды және Тухауики ұрпақтарының жеке меншігінде. Арал құс әлемімен ерекшеленеді, сонымен қатар сирек кездесетін сарыкөз пингвиннің көбейетін орны болып табылады. Көші-қон маусымында арал төңірегінде оңтүстік жұбы киттері сияқты теңіз сүтқоректілерін кездестіруге болады.

География

Аралдың ортасы тегіс, биіктігі 4 метр. Оның солтүстік, оңтүстік және батыс жағында төбешіктер бар. Арал көбінесе аласа бойлы ағаштармен жабылған, бірақ ашық бұталы жерлер мен көлемі шағын батпақты жерлер де кездеседі. Аралдың маңызды географиялық ерекшеліктері – үш үлкен шығанақ, олардың ең ірісі – оңтүстік-батыстағы Генриетта шығанағы, ол 1824 жылғы ақпанда мұнда қағылған «Элизабет Генриетта» бригінің құрметіне аталған. Басқа шығанақтар – Лагуна шығанағы (батыста) және Каролина шығанағы (солтүстік-батыста). Кішкентай Waitokariro лагунасы Генриетта шығанағынан ішкі жаққа қарай орналасқан. Үш шығанақты екі үлкен мүйіс бөліп тұрады, ал аралдың солтүстік және оңтүстік ұштарында тағы екі мүйіс созылып, тиісінше Солтүстік және Оңтүстік мүйістерін құрайды. Осы мүйістердің бірі – Лагуна мен Каролина шығанақтары арасындағысы – томболо болып табылады. Солтүстік мүйіс – биіктігі белгілі бір шамадағы төбешікке дейін көтерілетін тік жар. Батысқа қарай Лагуна шығанағы мен Генриетта шығанағын бөліп тұрған мүйісте арал теңіз деңгейінен жоғары орналасқан ең биік нүктесіне жетеді. Осы екі төбешік аралға оның атын берген.