Жаңа Зеландияның оңтүстік аймағындағы Д'Урвиль аралы – Мальборо шығанақтарындағы ең ірі арал. Халқы 52 адам, ауданы 150 км². Тарихы, маори есімі Rangitoto.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік мұхитында, Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралынан тысқары орналасқан арал. Антарктидадағы арал.
Landmass off South Island in the South Pacific
the island in Antarctica
Д'Урвилл аралы (/dɜːr/'/v//ɪ//l/), маори тілінде Rangitoto ki te Tonga, Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының солтүстік жағалауындағы Марлбороу бұғазындағы ең ірі арал. Ол француз саяхатшысы Жюль Дюмон д'Урвиллдің құрметіне аталған. Шамамен 58 шаршы миль (150 км²) аумақты алып жатқан бұл арал Жаңа Зеландияның аумағы бойынша сегізінші орында тұр және шамамен 52 тұрақты тұрғыны бар. Жергілікті басқару органы – Марлбороу аудандық кеңесі.
D'Urville Island (/d//ɜːr/'/v//ɪ//l/), Māori name Rangitoto ki te Tonga, is the largest island in the Marlborough Sounds, on the northern coast of the South Island of New Zealand. It was named after the French explorer Jules Dumont d'Urville. With an area of approximately 58 square miles (150 km2), it is the eighth largest island of New Zealand, and has around 52 permanent residents. The local authority is the Marlborough District Council.
Тарих
Маори тілінде аралдың түпнұсқа атауы - "қан қызыл аспан" деген мағынаны білдіретін "Rangitoto" (ранги - аспан, toto - қан). Бұл Тынық мұхитындағы маорилердің ата-бабаларының отаны – Хаваикиден әкелінген ежелгі атау. Кейіннен атау "оңтүстік" деген мағынаны білдіретін жұрнақпен "Rangitoto ki te Tonga" деп ұзартылды, Солтүстік Аралдағы "Rangitoto" деп аталатын жерлерден ажырату үшін. Аралдың ресми атауы – Рангитото-ки-те-Тонга / Д'Урвилл аралы. Маори үшін арал дәстүрлі түрде аргиллит (пакохе) көзі болды, ол Архаикалық кезеңде (1300–1500) балта сияқты тас құралдар жасау үшін қолданылды. 1600 жылдардан бастап 1800 жылдардың басына дейін арал Нгати Туматакокири руының аймағына кірді. Қазіргі уақытта арал Нгати Коата және Нгати Куиа руларының аймағында орналасқан.
The original Māori name of the island is Rangitoto, meaning "blood red sky" (rangi means sky; toto means blood). It is an ancient name brought from Hawaiki, the ancestral homeland of the Māori in the Pacific. The name was later lengthened to Rangitoto ki te Tonga, the suffix meaning "of the south", to distinguish it from places in the North Island called Rangitoto. The official name of the island is Rangitoto ki te Tonga / D'Urville Island. The island was a traditional source of argillite (pakohe) for Māori, used in the production of stone tools such as adzes during the Archaic period (1300–1500). From the 1600s until the early 1800s, the island was a part of the rohe of Ngāti Tūmatakōkiri. In the present day, the island is within the rohe of Ngāti Koata and Ngāti Kuia.
География
Аралдың жағалауы қиылысқан, мұндай құрылым теңіз суына батқан аңғарлар арасындағы биік шыңдардан пайда болған аралдарда жиі кездеседі. Ол солтүстік-шығыс/оңтүстік-батыс бағытында созылып, ең кең жерінде шамамен кеңдігіне жетеді. Аралдың шығыс жағалауы салыстырмалы түрде тегіс, көбінесе ұзындығының жартысына жуық орналасқан шағын Д'Урвилл түбегімен ерекшеленеді. Ал батыс жағалауы үш ірі шығанақпен сипатталады: солтүстікте Порт Харди, ортасында Гревилл порты және оңтүстікте Манухакапакапа. Жағалауға жақын көптеген кіші аралдар бар, олардың ішінде Д'Урвиллдің ең солтүстік нүктесі – Стивенс мысығына жақын орналасқан Стивенс аралы ерекше аталады. Аралдың ең биік нүктесі – Такапотака / Аттаппт Хилл, Гревилл портынан шығысқа қарай, аралдың орталық бөлігіне жақын орналасқан. Арал тұрғындарының көп бөлігі қорғалған шығыс жағалауына жақын тұрады, Патуки және Мукаханга елді мекендері аралдың солтүстік ұшына жақын орналасқан. Арал материктен қауіпті French Pass (маори тілінде Te Aumiti) арқылы бөлінеді, одан әр толқында су шамамен жылдамдықпен өтеді. Бұл жолдың жанында бірнеше маңайлар пайда болады. Д'Урвилл 1827 жылы бірнеше күн бойы бұл жолды зерттеген, одан өте келіп кемесін зақымдаған. Д'Урвилл аралында опоссум, жабайы ешкілер, кеме егеуқырлары, норвегия егеуқырлары және еліктер жоқ, бұл оны экологиялық тұрғыдан маңызды етеді. Аралда қызыл бұғы және жабайы шошқалар бар, ал Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаментінен қоғамдық жерлерде аң аулауға рұқсат алуға болады. Аралдағы тұяқтардың болуы кішкентай дақшы киви, Оңтүстік аралдың какасы және сары тәжді какарикидің жергілікті түрлердің жойылуына себеп болды. Д'Урвилл аралындағы тұяқтарды жою жөніндегі қайырымдылық қоры 2003 жылы аралдан тұяқтарды жою мақсатымен құрылды. Арал үшін ірі ауқымды тұяқтарды жою бағдарламасы қаржыландырылды, бірақ жерге қол жеткізу мәселелері туындағаннан кейін қаржыландыру тоқтатылды. Аралда Оңтүстік аралға тән сирек кездесетін ұзын құйрықты жартарғанаттың популяциясы бар.
The island has a convoluted coastline, as is frequently found with islands formed from peaks between sea drowned valleys. It extends for some northeast/southwest, and is a little over wide at its widest point. The eastern coast of the island is relatively smooth, marked mainly by the small D'Urville Peninsula, some halfway along its length. In contrast, the west coast is marked by three large inlets: Port Hardy in the north, Greville Harbour in the centre, and Manuhakapakapa in the south. Numerous smaller islands lie off the coast, notably Stephens Island, which lies off D'Urville's northernmost point, Cape Stephens. The island's highest point, Takapōtaka / Attempt Hill lies close to the centre of the island, due east of Greville Harbour. Most of the island's residents live close to the more sheltered east coast, with the localities of Patuki and Mukahanga being close to the northern tip of the island. The island is separated from the mainland by the dangerous French Pass, known to Māori as Te Aumiti, through which water passes at up to at each tide. Several vortices occur near this passage. d'Urville investigated the passage for several days in 1827, and damaged his ship passing through it. D'Urville Island is free of possums, feral goats, ship rats, Norway rats and, weasels making it important ecologically. Red deer and feral pigs are present on the Island and a permit can be obtained from the New Zealand Department of Conservation to hunt on the public conservation land. Stoats on the island have caused the local extinction of the little spotted kiwi, South Island kākā and yellow crowned kākāriki. D'Urville Island Stoat Eradication Charitable Trust started in 2003 to attempt remove stoats from the island. A large scale stoat eradication programme was funded for the Island but after issues with land access the funding was withdrawn. There is a population of the rare South Island long tailed bat on the island.
Көлік
Моавитуде, Гревилл шығанағында Қорғау департаменті күтіп ұстайтын шағын әуежай бар. Pelorus Air компаниясы Пиктон, Веллингтон және Парапарауму қалаларынан Д'Урвилл аралына рейстер ұсынады. French Pass ауылы мен Каповай елді мекені арасында D'Urville Island Crossings кемесі жүзеді. Сонымен қатар, Кэтрин Ковтағы Д'Урвилл аралының жабайы табиғат курорты мен Френч Пасс арасында су таксисі қызмет көрсетеді. Driftwood Eco Tours кішкентай топтарды аралға саяхатқа алып шығып, оның тарихы мен экологиясына назар аударады және аралдың ерекшеліктері туралы білу үшін жергілікті тұрғындарымен кездеседі. Driftwood Eco Tours жыл сайын "DISECT" (D'Urville Island Stoat Eradication Trust) қорына қаржылай көмек көрсетеді. 2016 жылы Мотуэкадағы Abel Tasman Sea Shuttles компаниясы Мотуэка Ротари клубымен бірлесіп, Д'Урвилл аралы төңірегінде бірнеше қайырымдылық круиздер ұйымдастырды.
There is a small airstrip at Moawhitu, Greville Harbour, that is maintained by the Department of Conservation. Pelorus Air has flights to D'Urville Island from Picton, Wellington and Paraparaumu. A barge service is operated by D'Urville Island Crossings between French Pass village and the settlement of Kapowai. There is also a water taxi operating between the D’Urville Island Wilderness Resort at Catherine Cove and French Pass. Driftwood Eco Tours take small group tours to the island, focusing on its heritage and ecology and meeting with residents to learn about its unique features. Driftwood Eco Tours donate each year to 'DISECT' (D'Urville Island Stoat Eradication Trust). In 2016, Motueka based Abel Tasman Sea Shuttles hosted a number of charity cruises around D'Urville Island in conjunction with the Rotary Club of Motueka.