Кіріспе
Жаңа Зеландия алты жүзден астам аралдан тұрады, олардың көпшілігі теңіз астында қалған үлкен құрлықтың қалдықтары. Жаңа Зеландия – ең ірі арал мемлекеттерінің алтыншысы және Оңтүстік жарты шардың үшінші ең ірі мемлекеті. Төменде Жаңа Зеландия аралдарының тізімі келтірілген. Халықтың көп бөлігі тұратын екі ірі аралдың атаулары ағылшын және маори тілдерінде бар. Олар – Солтүстік арал немесе Те Ика-а-Мауи және Оңтүстік арал немесе Те Вайпоунаму. Әртүрлі маори іуілері кейде басқа атауларды қолданады, ал кейбіреулері Оңтүстік аралды Те Вака-о-Аораки деп атауды ұнатады. Екі аралды Кук бұғазы бөліп жатыр. Көбінесе «материк» термині Солтүстік және Оңтүстік аралдарды білдіреді. Дегенмен, Оңтүстік аралды кейде, әсіресе оның тұрғындары, лақап аты ретінде «материк» деп атайды, себебі ол екі негізгі аралдың үлкені. Оңтүстік аралдың оңтүстігінде Стюарт аралы / Ракиура – кіші аралдардың ең үлкені, ал Окленд аймағындағы Вайхеке аралы – кіші аралдардың ең көп халқы бар аралы.
New Zealand consists of more than six hundred islands, mainly remnants of a larger land mass now beneath the sea. New Zealand is the sixth largest island country, and the third largest located entirely in the Southern Hemisphere. The following is a list of islands of New Zealand. The two largest islands – where most of the population lives – have names in both English and in the Māori language. They are the North Island or Te Ika a Māui and the South Island or Te Waipounamu. Various Māori iwi sometimes use other names, with some preferring to call the South Island Te Waka o Aoraki. The two islands are separated by the Cook Strait. In general practice, the term mainland refers to the North Island and South Island. However, the South Island alone is sometimes called "the mainland" – especially by its residents, as a nickname – because it is the larger of the two main islands. To the south of the South Island, Stewart Island / Rakiura is the largest of the smaller islands, and Waiheke Island in the urban Auckland Region has the largest population of the smaller islands.
Өлшемі бойынша тізімделген
Келесі кестеде Жаңа Зеландияның аумағы бойынша ең үлкен аралдары тізімделген. Ракаия аралы, Фердей аралы, Рангитата аралы және Инч Клута (сәйкесінше шамамен , , және ) сияқты өзен дельталарындағы аралдар, сондай-ақ тоқылған өзен арналарындағы уақытша аралдар мен таяз су аралдары, мысалы, Қоян аралы, Нельсон, тізімге енбеді. Еліміздегі ең үлкен көл аралы – Помона аралы, оның ауданы шамамен құрайды.
Rank Name of island Indigenous name Area (km2) Area (sq mi) % of NZ area Population1South Island or Te Waipounamu Te Wahi Pounamu, Te Waka a Māui, Te Waka o Aoraki56.2%2North Island or Te Ika a Māui Aotearoa42.3%3Stewart Island / RakiuraTe Punga o Te Waka a Māui0.6%4004Chatham IslandRekohu (Moriori); Wharekauri (Māori)0.3%6005Auckland IslandMauka Huka0.2%06Great Barrier Island (Aotea Island)0.1%8507Resolution IslandMauīkatau, Tau Moana0.1%08Rangitoto ki te Tonga / D'Urville Island<0.1%About 529Campbell Island / Motu Ihupuku<0.1%010Adams Island <0.1%011Waiheke Island<0.1%12Secretary IslandKā Tū waewae o Tū<0.1%013Arapaoa Island<0.1% 5014Pitt Island (Rangiauria)Rangiaotea (Moriori)<0.1%3815Matakana Island<0.1%22516Raoul IslandRangitahua<0.1%017Te Hauturu o Toi / Little Barrier IslandHauturu~0.0%018Rangitoto Island~0.0%019Antipodes Island~0.0%020Kapiti Island~0.0%021Kawau Island~0.0%8122Long IslandMotu Roa~0.0%023Cooper IslandAo ata te pō~0.0%024 Ponui Island / Chamberlins IslandTe Pounui o Peretū~0.0%025Great Mercury Island (Ahuahu)~0.0%026Ruapuke Island~0.0%027Motutapu Island~0.0%028Codfish Island / Whenua Hou~0.0%029Mayor Island / Tūhua~0.0%030Coal IslandTe Puka Hereka~0.0%031Anchor IslandPukenui~0.0%032Mōtītī Island~0.0%2733Taukihepa / Big South Cape Island~0.0%0
| Ранг | Аралдың атауы | Ұлттық атауы | Аудан (км²) | Аудан (шаршы миль) | Жаңа Зеландия ауданының % | Халқы¹ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Оңтүстік арал / Те Ваипоуному | Те Вахи Поуному, Те Вака а Мауи, Те Вака о Аораки | 150,437 | 58,084 | 56.2% | |
| 2 | Солтүстік арал / Те Ика а Мауи | Аотеароа | 111,583 | 43,086 | 42.3% | |
| 3 | Стюарт аралы / Ракиура | Те Пунга о Те Вака а Мауи | 1,746 | 674 | 0.6% | 400 |
| 4 | Чатэм аралы | Рекоху (Мориори); Варекаури (Маори) | 1,620 | 625 | 0.3% | 600 |
| 5 | Окленд аралы | Маука Хука | 725 | 280 | 0.2% | |
| 6 | Үлкен Барьер аралы (Аотеа аралы) | | 285 | 110 | 0.1% | 850 |
| 7 | Резолюшн аралы | Мауикатау, Тау Моана | 200 | 77 | 0.1% | |
| 8 | Рангитото ки те Тонга / Д’Урвилл аралы | | <0.1% | | | 529 |
| 9 | Кэмпбелл аралы / Моту Ихупуку | | <0.1% | | | |
| 10 | Адамс аралы | | <0.1% | | | |
| 11 | Вайхеке аралы | | <0.1% | | | |
| 12 | Секретари аралы | Ка Ту ваевае о Ту | <0.1% | | | |
| 13 | Арапаоа аралы | | <0.1% | | 50 |
| 14 | Питт аралы (Рангиаурия) | Рангиаотеа (Мориори) | <0.1% | | 38 |
| 15 | Матакана аралы | | <0.1% | | 225 |
| 16 | Рауль аралы | Рангитахуа | <0.1% | | |
| 17 | Те Хаутуру о Той / Кішкентай Барьер аралы | Хаутуру | ~0.0% | | | |
| 18 | Рангитото аралы | | ~0.0% | | | |
| 19 | Антиподес аралы | | ~0.0% | | | |
| 20 | Капити аралы | | ~0.0% | | | |
| 21 | Кавау аралы | | ~0.0% | | 8 |
| 22 | Лонг аралы | Моту Роа | ~0.0% | | |
| 23 | Купер аралы | Ао ата те по | ~0.0% | | |
| 24 | Понуи аралы / Чемберлинс аралы | Те Поунуи о Перету | ~0.0% | | |
| 25 | Үлкен Меркурий аралы (Ахуаху) | | ~0.0% | | |
| 26 | Руапуке аралы | | ~0.0% | | |
| 27 | Мотутапу аралы | | ~0.0% | | |
| 28 | Кодфиш аралы / Whenua Hou | | ~0.0% | | |
| 29 | Мэёр аралы / Тухуа | | ~0.0% | | |
| 30 | Коул аралы | Те Пука Херека | ~0.0% | | |
| 31 | Анкор аралы | Пукенуи | ~0.0% | | |
| 32 | Мотитии аралы | | ~0.0% | | 27 |
| 33 | Таукихепа / Big South Cape Island | | ~0.0% | | |
Rank Name of island Indigenous name Area (km2) Area (sq mi) % of NZ area Population1South Island or Te Waipounamu Te Wahi Pounamu, Te Waka a Māui, Te Waka o Aoraki56.2%2North Island or Te Ika a Māui Aotearoa42.3%3Stewart Island / RakiuraTe Punga o Te Waka a Māui0.6%4004Chatham IslandRekohu (Moriori); Wharekauri (Māori)0.3%6005Auckland IslandMauka Huka0.2%06Great Barrier Island (Aotea Island)0.1%8507Resolution IslandMauīkatau, Tau Moana0.1%08Rangitoto ki te Tonga / D'Urville Island<0.1%About 529Campbell Island / Motu Ihupuku<0.1%010Adams Island <0.1%011Waiheke Island<0.1%12Secretary IslandKā Tū waewae o Tū<0.1%013Arapaoa Island<0.1% 5014Pitt Island (Rangiauria)Rangiaotea (Moriori)<0.1%3815Matakana Island<0.1%22516Raoul IslandRangitahua<0.1%017Te Hauturu o Toi / Little Barrier IslandHauturu~0.0%018Rangitoto Island~0.0%019Antipodes Island~0.0%020Kapiti Island~0.0%021Kawau Island~0.0%8122Long IslandMotu Roa~0.0%023Cooper IslandAo ata te pō~0.0%024 Ponui Island / Chamberlins IslandTe Pounui o Peretū~0.0%025Great Mercury Island (Ahuahu)~0.0%026Ruapuke Island~0.0%027Motutapu Island~0.0%028Codfish Island / Whenua Hou~0.0%029Mayor Island / Tūhua~0.0%030Coal IslandTe Puka Hereka~0.0%031Anchor IslandPukenui~0.0%032Mōtītī Island~0.0%2733Taukihepa / Big South Cape Island~0.0%0