Кіріспе
Жаңа Зеландияның екі негізгі аралының бірі – Жаңа Зеландиядағы арал. Солтүстік арал, сондай-ақ ресми түрде Те Ика а Мауи деп аталады, Жаңа Зеландияның екі негізгі аралының бірі болып табылады және үлкен, бірақ халық азырақ Оңтүстік аралдан Кук бұғазымен бөлінеді. Жер ауданы 1 млн км² құрайды, бұл оны әлемдегі 14-ші ең үлкен аралға айналдырады және Жаңа Зеландияның жер ауданының 43% құрайды. Аралдағы халық саны Жаңа Зеландияның тұрғындарының пайызын құрайды, бұл оны Полинезиядағы ең көп халқы бар арал және әлемдегі 28-ші ең көп халқы бар арал етеді. Солтүстік аралда он екі ірі қалалық аймақ (олардың жартысы ресми қалалар) орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай: Вангарей, Окленд, Гамильтон, Тауранга, Роторуа, Гисборн, Нью-Плимут, Нейпир, Гастингс, Уангануи, Палмерстон-Норт және Жаңа Зеландияның астанасы Веллингтон, ол аралдың оңтүстік-батыс ұшында орналасқан.
the island in New Zealand
The North Island, also officially named Te Ika a Māui, is one of the two main islands of New Zealand, separated from the larger but less populous South Island by Cook Strait. With an area of , it is the world's 14th largest island, constituting 43% of New Zealand's land area. It has a population of which is % of New Zealand's residents, making it the most populous island in Polynesia and the 28th most populous island in the world. Twelve main urban areas (half of them officially cities) are in the North Island. From north to south, they are Whangārei, Auckland, Hamilton, Tauranga, Rotorua, Gisborne, New Plymouth, Napier, Hastings, Whanganui, Palmerston North, and New Zealand's capital city Wellington, which is located at the south west tip of the island.
Атау және қолдану
Көп жылдар бойы арал Солтүстік арал деп аталғанымен, маори тілінде оны Те Ика а Мауи дейді. 19 ғасырдың кейбір карталарында Солтүстік арал Жаңа Ольстер деп көрсетілген, бұл сонымен қатар Солтүстік аралды қамтитын Жаңа Зеландияның провинциясы болған. 2009 жылы Жаңа Зеландияның Географиялық кеңесі Оңтүстік аралмен бірге Солтүстік аралдың да ресми атауы жоқ екенін анықтады. 2013 жылдың қазан айында халықпен кеңескеннен кейін, кеңес оны ресми түрде Солтүстік арал, немесе аталған Те Ика а Мауи деп атады. Әдебиетте Жаңа Зеландияның екі негізгі аралы анықталған түрде Солтүстік арал және Оңтүстік арал деп аталады. Сондай-ақ, "on" емес, "in" предлогын қолдану да қалыпты, мысалы, "Гамильтон Солтүстік аралда", "анамы Солтүстік аралда тұрады". Карталарда, тақырыптарда, кестелерде және сөздерді анықтау үшін қолданылатын тіркестерде Солтүстік арал "the" артығымен қолданылмайды.
Маори мифологиясы
Маори мифологиясына сәйкес, Жаңа Зеландияның Солтүстік және Оңтүстік аралдары Мауи жартылай құдайының әрекеттері арқылы пайда болған. Мауи және оның бауырлары каноэмен (Оңтүстік арал) балық аулап жүргенде, ол өте үлкен балықты ұстап, теңізден шығарып алды. Ол бақытсыздыққа ұшырағанда, оның бауырлары балық үшін таласып, оны кесіп-кесіп жіберді. Осы үлкен балық Солтүстік аралға айналды, сондықтан Солтүстік аралдың маориша атауы – Те Ика а Мауи ("Мауидің балығы"). Таулар мен аңғарлар Мауидің бауырларының балықты кесуінен пайда болды деп есептеледі. 1769-1770 жылдар аралығында капитан Джеймс Кук сапарында Таити навигаторы Тупая Жаңа Зеландияны айналып өтуге қатысты. Карталарда Солтүстік арал "Эа Хейном Ауве" және "Аэхеиномове" деп көрсетілген, бұл "Мауидің балығы" атауын еске түсіреді. Солтүстік аралға берілген, бірақ қазір сирек қолданылатын тағы бір маориша атауы – Аотеароа. Аотеароа сөзінің Солтүстік аралды сипаттау үшін қолданылуы 20 ғасырдың басында тоқтатылды, ал қазір ол бүкіл Жаңа Зеландияны білдіретін маориша атау ретінде қолданылады.
География
Соңғы мұздық кезеңде теңіз деңгейі қазіргі деңгейден 100 метрден астам төмен болған кезде Солтүстік және Оңтүстік аралдар Оңтүстік Таранаки шығанағында пайда болған кең жағалау жазығы арқылы байланысты болды. Осы кезеңде Солтүстік аралдың көп бөлігі тікенді бұталы жерлер мен орманмен жабылған, ал қазіргі Нортленд түбегі субтропикалық жаңбырлы орман болды. Теңіз деңгейі 7000 жыл бұрын көтеріле бастады, нәтижесінде аралдар бөлініп, Кук бұғазы Тасман теңізімен қосылды. 2020 жылдың маусым айына дейін Солтүстік аралда табиғи жолмен 21 950 адам көбейді, халықаралық көші-қон арқылы 62 710 адам келді, ал ішкі көші-қон салдарынан 3 570 адам кетті.
Мәдениет және жеке тұлға
2018 жылғы Жаңа Зеландия халық санағында Солтүстік арал тұрғындарының 65,7%-ы еуропалық, 18,5%-ы маори, 17,0%-ы азиялық, 9,7%-ы Пасифика, 1,6%-ы Орта Шығыс/Латын Америкасы/Африкалық және 1,2%-ы басқа этникалық топқа (көбінесе «Жаңа Зеландиялық») жатқандығы анықталды. Адамдар бірнеше этникалық топқа жатуы мүмкін болғандықтан, көрсеткіштердің қосындысы 100%-дан асып түседі. Солтүстік аралда туғандардың 29,3%-ы шетелде дүниеге келген. Шетелде туғандардың ең көп кездесетін елдері: Англия (шетелде туған тұрғындардың 15,4%), Қытай (11,3%), Үндістан (10,1%), Оңтүстік Африка (5,9%), Австралия (5,5%) және Самоа (5,3%).
Экономика
Солтүстік аралдың аймақтық жалпы ішкі өнімі 2021 жылы 282,355 млрд NZ$ (Жаңа Зеландияның ұлттық жалпы ішкі өнімінің 78%) деп бағаланды.