Кіріспе

Мельбурн Хоукс – 1996 жылғы маусым соңында Мельбурн және Хоуторн клубтарының бірігуінен құрылатын Австралия футбол лигасының (АФЛ) жоспарланған командасы еді. 1990 жылдардағы барлық ұсынылған бірігу мүмкіндіктерінің ішінде бұл ең оңтайлысы болып көрінді, себебі Хоуторнның футбол командасының жетістікке жеткені (соңғы 25 жылда 8 чемпиондық) белгілі болғанмен, олардың қаржылық жағдайы нашар болды. Ал Мельбурнға қарағанда, олардың қаржылық жағдайы тұрақты болғанмен, 30 жылдан астам уақыттан бері ешбір чемпиондыққа ие бола алмады.

Өмірбаян

1980 жылдардың ортасынан бастап, бұрынғы Виктория футбол лигасы (VFL) кең ауқымды кеңейту бағдарламасын іске қосты, нәтижесінде лига штаттық деңгейдегі (Мельбурн қаласының орталық аудандарына шоғырланған) бәсекелестіктен ұлттық деңгейдегі бәсекелестікке айналды. Бұл кеңейту шешімі басқа спорт түрлерінің элиталық ұлттық лигаларының (мысалы, Австралия регби лигасы, Ұлттық баскетбол лигасы және Ұлттық футбол лигасы) құрылуына жауап ретінде қабылданды, олар футболға деген қызығушылықты, әсіресе жасөсперімдер мен элита деңгейінде төмендету қаупін тудырды. VFL кеңейтуіне Перт, Аделаида және Брисбен қалаларынан жаңа командалар қосылды, сонымен қатар Оңтүстік Мельбурн клубы Сиднейге көшірілді, ал лига VFL атауын Австралия футбол лигасы (AFL) деп өзгертті. Бұл кеңейту нәтижесінде Виктория штаты басқа штаттарға қарағанда пропорционалды түрде көп командаға ие болды. 1990 жылдардың ортасына қарай Викторияда он бір команда болды, олардың оны Мельбурн қаласының орталық аудандарында орналасқан. Кейбір Мельбурнге негіделген клубтардың болашақтағы өміршеңдігі (ойында да, экономикалық тұрғыдан да) туралы алаңдаушылықтар туды. AFL комиссиясының (жарысты басқаратын орган) мүшелері жаңа штатаралық клубтар мен күшті Викторияға негіделген командаларға қарағанда, Мельбурнге негіделген әлсіз клубтардың жаңа ұлттық жарыста өмір сүру үшін жеткілікті жанкүйерлер базасына ие болмайтынынан уайымдады. Herald Sun сияқты газеттерде жарияланған статистика көрсеткендей, Мельбурнге негіделген бірнеше клубтардың (оның ішінде Хоторн және Мельбурн) мүшелік базасы штат аралық немесе қала ішіндегі қарсыластарының мүшелік базасынан әлдеқайда аз болды. Сол кездегі кейбір пікірлерге сәйкес, Мельбурн нарығында ең көп дегенде алтыдан сегіз команданы ұстауға болады. AFL бас директоры Росс Оукли басқаруымен, Мельбурнге негіделген кіші клубтар үшін ең қолайлы шешім басқа кіші командалармен бірігу (немесе қосылу) болады деп ұсынылды. AFL-дің осы тұстағы пікірінше, бірігулер бұрынғы командалардың дәстүрлерін және тарихын сақтайтын «суперклубтарды» құрады, бұл екі команданың да қаржылық қиындыққа тап болуынан гөрі әлдеқайда жақсы. Мельбурнге негіделген басқа клубтармен бірігу арқылы жергілікті жанкүйерлер өз командаларының ойындарына қатысуға мүмкіндік алады. Осы логикалық тұрғыдан келгенде, AFL Мельбурнге негіделген клубтар арасында бірігуді ілгерілету бағдарламасын бастады. AFL бұл саясатын жаңадан құрылған кез келген футбол командасына 6 миллион австралиялық доллары көмек беруден бастады (бұл сома 1996 жылдың ортасына қарай 8 миллион австралиялық долларға дейін өсті). Мельбурн қаласындағы әлеуетті бірігулер туралы пікірталас көбінесе күдік пен ашық наразылықпен қабылданды. Бұрынғы VFL-дің ұлттық жарысқа айналуы Австралия футбол кодексі үшін жалпы алғанда өте пайдалы болғанымен, 1980 және 1990 жылдары көптеген мельбурндықтар реформаларға қарсы болды. Бірігу туралы пікірталас лига әкімшілері спорттың жанкүйерлерінен алшақтағаны туралы кең таралған айыптауларға әкелді. Лига Мельбурнге негіделген кейбір клубтарды бірігу арқылы тарату мүмкіндігін ашық талқылағандықтан, лигаға деген ашу-ыза мен көңілі толу кеңінен тарады.

Бірігу ұсыныстары

Лиганың қысымы мен ынталандыруы, сондай-ақ Мельбурнда тым көп командалардың болуының салдары туралы қайта-қайта ескертулердің күшеюінен Мельбурндағы бірнеше клубтар бірігу мүмкіндіктерін зерттеуге және оларды іске асыруға кірісті. Жергілікті баспасөз беттерінде Мельбурн, Хоторн, Сент-Килда, Футскрей, Фицрой, Солтүстік Мельбурн және Ричмонд клубтарының түрлі комбинациялары қарастырылды. 1989 жылы Фицрой мен Футскрейдің бірігуіне қарсы күрес науқанының арқасында ғана тоқтау салынды. Карлтон, Коллингвуд, Эссендон және Джилонг клубтары қаржылық сәттіліктеріне байланысты бұл ұсыныстардан тыс қалды.

Бірігу туралы іс

Бұқаралық ақпарат құралдарында талқыланған мүмкін болатын бірігулердің ішінде, Мельбурн мен Хоторн клубтарының бірігуі ең логикалық көрінді. Бірігуге бірнеше себеп болған сияқты: 1980-ші жылдар мен 1990-шы жылдардың басында Хоторн ерекше командаларды ұсынды, олар клубқа бірнеше рет финалға (тоғыз жылдың ішінде сегіз рет) және чемпионат жеңісіне (тоғыз жылдың ішінде бес рет) жеткізді. Сол кездегі бапкер Кен Джадж басшылығымен Хоторн жастарды іздеу кампаниясын жүргізіп, болашақ Браунлоу жүлдесінің иегері Шейн Кроуфордты қоса алғанда, көптеген перспективті ойыншыларды тартты. Ал Мельбурн үш онжылдықтан бері чемпионат жеңіске жете алмады және алаңдағы көрсеткіштері нашар болды. Мельбурнның қаржылық жағдайы салыстырмалы түрде жақсы болды. Керісінше, Хоторн қарыздар мен қаржылық шығындарға тап болды. Корпоративтік демеушілерді тартуда қиындықтар туындады, тіпті 1992 жылы өткен финалда жеңіске жеткеніне қарамастан, корпоративтік демеушісі болмады. Хоторнның Гленферри Овал кешенінде орталық жаттығу базасы, әкімшілік орталығы және әлеуметтік клубы (жер әлеуметтік клубқа тиесілі) орналасқан. Команданың жаттығу жағдайлары жақында жаңартылып, лигадағы ең жақсылардың қатарына енді. Мельбурнның орталық базасы болған жоқ: олар Сент-Килдадағы Джанкшн Овалда жаттықты, Жолимонтта әкімшілік кеңселері және Сандрингемде әлеуметтік клубы болды. Екі клубтың да дәстүрлі орта тап қолдаушылары бар деп есептелді; Мельбурнның Мельбурн крикет клубымен тарихи байланысы болды, ал Хоторн орта таптың, қаланың шығыс бөлігінде орналасқан Хоторн ауданында негізделген. Мельбурндағы күшті клубтарға (Коллингвуд, Карлтон немесе Эссендон сияқты) және басқа штаттардағы командаларға (Аделаида немесе Батыс жағалау сияқты) қарағанда, екі клубтың да мүшелерінің саны салыстырмалы түрде аз болды. Осы себептердің жиынтығынан туындаған нәтиже, Мельбурн мен Хоторн арасындағы келіссөздер басқа мүмкін болатын бірігу серіктестерімен қарағанда одан әрі жүрді.

Джо Гатник

Скотттың Operation Payback науқанын бастағаннан кейінгі апталарда, бұрынғы премьер-лига ойыншысы Брайан Диксон Мельбурн футбол клубы үшін ұқсас қарсы бірігу науқанын бастады, оған миллионер бизнесмен Джозеф Гатник көмектесті. Батыс Австралиядағы кен өндірісіне инвестициялар арқылы байлық жинаған (және "Алмаз" Джо Гатник деп аталған) Мельбурн жақтасы Гутник, бірігуге қатысу дауысы жеңіліске ұшыраса, Мельбурн клубына 3 миллион австралиялық доллар сыйға тартатынын уәделеді.

Бірігу туралы ұсынысқа халықтың наразылығы

Operation Payback іске қосылғаннан кейін және Гутниктің Мельбурндағы науқанынан соң, екі клубтың жанкүйерлері арасында бірігу ұсынысына қарсы күшті наразылық туды. "Бірігуге жоқ" және "Operation Payback" деген ұрандары бар баннерлер Хоторнның жаттығуларында, Хоторнның ойындарында және Гленферри Роудта кеңінен таралды. Басқа да шапалар пайда болды, оның ішінде наразылыққа қарсы жиналысқа қатыса алмайтын мүшелер үшін "өкілеттік дауыс беру" жүйесін сынағандары болды (бірігу ұсынысына қарсы болғандардың кейбіреулері өкілеттік дауыстар бірігуді қолдаушыларға көмектеседі деп күмәнданды). Дегенмен, бұл қарсылықтың барлығына бірдей емес екенін атап өту қажет: бірнеше мың мүше (бұрын айтылғандай) бірігу ұсынысын қолдады, оның ішінде Мельбурн жанкүйерлерінің көп бөлігі. Кейбір жағдайларда бірігуді қолдағандар оған қарсылармен бірдей ынтамен болды.

Бірігу ойыны

1996 жылғы маусымның соңында Мельбурн және Хоторн сол маусымның соңғы турында кездесті. Бұл ойын "бірігу ойыны" деп аталды, себебі бұл Хоторн мен Мельбурн арасындағы соңғы матч болуы мүмкін еді. Мельбурн финалға өте алмайтындықтан, ал Хоторн 1996 жылғы финалдық турнирге қатысу үшін кез келген есеппен жеңуге тиіс болғандықтан, көптеген жанкүйерлер үшін бұл өз командасының футбол ойнағанын көрудің соңғы мүмкіндігі болды.

Команда 1 2 3 Финал
Хоторн 3.5 10.6 12.10 15.12 (102)
Мельбурн 5.4 7.6 12.8 15.11 (101)

63,196 көрермен Мельбурн крикет алаңына Джейсон Дансталдың 10 гол соққандығын көру үшін келді, нәтижесінде Хоторн бір ұпаймен жеңіске жетті. Лигаға және өз командасының басшылығына наразылық білдіретін танымал сәтте, Хоторнның қорғаушысы Крис Лэнгфорд Хоторнның жейдесін шешіп, алаңнан шыға бара жатқанда оны мақтанышпен көтеріп ұстады. Ойынға дейін, Скотт басшылығымен Хоторнның сол кездегі жаттығу алаңы Гленферри Овалында "бірігуге қарсы" митинг өтті. Турдың келесі ойынында Ричмонд Солтүстік Мельбурннан үлкен есеппен жеңіліске ұшырады. Бұл жеңіліс Хоторнның финалға қатысуын қамтамасыз етті. Сол кездегі финал жүйесі бойынша, сегізінші орындағы Хоторн бірінші орындағы Сидней Суонспен Сиднейде ойнауға тиіс болды. Хоторн 6 ұпаймен жеңіліп, бірігу дауысынан кейін бір апта өткен соң 1996 жылғы финалдың бірінші аптасында турнирден шығарылды.

Командалар

Сол түні Хоуторнның болашақ төрт дүркін чемпион жаттықтырушысы Алястер Кларксон, сондай-ақ оның үш көмекшісі – Дэвид Найтц, Тодд Вайни және Адем Йзе қатысты.

Дауыс беру

Хоторн және Мельбурн футбол клубтары кезектен тыс жалпы жиналыстар шақырды. Хоторн өз жиналысын Камбервелл азаматтық орталығында, ал Мельбурн – Даллас Брукс залында өткізді. Кездесу залдары толып, әр команданың мүшелері мен жақтастары сырттағы үлкен мониторларда оқиғаны бақылап отырды. Кәсіпкерлер кезекке тұрғандарға тауар сататын шағын дүкендер ашты. «Хоторн» жиналысын бұрынғы Премьер-лига ойыншысы және заңгер Ричард Ловеридж жүргізді. Бірігу туралы пікірталас қызу болды. Үш мәрте Премьер-лига чемпионы, жаттықтырушы Аллан Джинс бірігуді қолдай сөйлегенде, көпшілік оны ысырып тастады. Бір сәтте бірігуге қарсы координатор Дон Скотт (қазіргі танымал оқиғада) «Мельбурн Хоукс» формасының макетін көрсетіп, Velcro арқасында бекітілген шұбар мен сары мойынтығын жыртып, астынан «Мельбурн» формасын шығарды. Жиналыстар басталғанға дейін бірігуге қарсы жақтастар командалық әндер мен бірігуге қарсы ұрандар айтты. Мельбурн мүшелері (көптеген сенім білдіру дауыстарының және барлық мүдделі тараптардың залға кіріп дауыс бере алмауының арқасында) бірігуге 4679 дауысқа қарсы 4229 дауыспен қолдау көрсетті, ал «Хоторн» мүшелері 5241 дауысқа қарсы 2841 дауыспен қарсылық білдірді, нәтижесінде ұсыныс қабылданбады. Екі клубтың басшылығында да кең ауқымды отставкалар болды, бірігуді қолдағандар өздерінің орнынан бас тартты; бірігуге қарсы науқандардың бірнеше көрнекті өкілдері (Дикер, Скотт, Бреретон және Гатник) бірігуден кейін екі клубтың да жоғары лауазымдарына тағайындалды. Екі команда бүгінге дейін өздерінің бастапқы нысанында ойынды жалғастыруда.

Салдары

Мельбурн мен Хоторн клубтарының 1996 жылғы 4 шілдедегі бірігу әрекеті сәтсіз аяқталғанға дейін, Фицрой және Брисбен клубтары АФЛ комиссиясының директивасымен біріктіріліп, 1996 жылғы 1 қарашада «Брисбен Лайонз» клубы ретінде құрылған болатын. Футскрей және Солтүстік Мельбурн да соңғы екі онжылдық бойы бірігу мүмкіндігі қарастырылған, жанкүйерлерді көбейту үшін сәйкесінше «Батыс Булдогс» және «Кенгуруз» деп аттарын өзгертіп алды. Маусым аяқталғаннан және Мельбурн-Хоторн бірігуінің сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, бұрынғы он жылдықты басқарған АФЛ бас директоры Росс Окли қызметтен босатылып, оның орнына Уэйн Джексон тағайындалды. Жаңа бас директормен лиганың сыртқы саясаты өзгерді, ал 1996 жылғы қазан айында Виктория штатының клубтарын біріктіруге арналған 6 миллион долларлық көтермелеуден бас тартылды. Сол сияқты, банкроттық жағдайдағы клубтарға қатысты күшейтілген және ертерек шаралар, сондай-ақ жеке меншік құқығына шектеулер енгізген жаңа құрылым ұсынылды. Бірақ, ондаған жылдар өткен соң да, Виктория штатының нашар клубтары арасында бірігу және орналасу туралы келіссөздер жалғасуда.

Мельбурн

1996 жылғы бірігуге дауыс бергеннен кейінгі айларда танымал кәсіпкер Джозеф Гатник Мельбурн футбол клубының президенті болды. Ол клубқа өз ақшасынан 3 миллион доллар салды, ал клуб келесі бірнеше жылда алаңда тұрақсыз ойын көрсетті, 1998 және 2004 жылдар аралығында кезекпен финалға жетіп, жетпеді. 2000 жылы Ұлы финалға, ал 2002 жылы финалға шыққанмен, Гатник мүшелер тарапынан қызметтен алынды. Клуб 19 жыл бойы қаржылық қиындықтарды бастан өткерді және тұрақты түрде финалға қатысуға күресті. Дегенмен, 2018 жылы олар 2006 жылдан бері алғаш рет финалдық турнирге қатысты. 2003 жылы Мельбурн жаңа дағдарысқа тап болды, жыл бойы тек бес ойын жеңіп, 1 миллион долларлық зиянға ұшырады. Президент Габриэль Зонди отставкаға кетті және Даниердің бас жаттықтырушы лауазымына қауіп төнді. Бірақ, соңғы үрдіс жалғасып, 2004 жылы Мельбурн қайтадан көтеріліп, жетінші орынға ие болды. Олар 2005 және 2006 жылдары да финалға өтті, бірақ 2007 жыл Мельбурн үшін сәтсіз болды; Даниер клуб алғашқы он үш ойында тек екі жеңіске қол жеткізгеннен кейін отставкаға кетті, ал Мельбурн 16 клубтың арасында 14-орынды иеленді. Клуб алаңнан тыс жағдайда да қиындыққа тап болды. 2008 жылдың ақпан айындағы алғашқы қиындық белгісі ретінде, бас директор Стив Харрис отставкаға кетті. Пол Гарднер клуб аудиторларының клуб үшін апатты жағдайды болжайтыны туралы пікірлеріне жауап ретінде баспасөз мәслихатын өткізді. Гарднер 2007 жылдың соңында клубтың 97 000 доллар пайда тапқанын мәлімдеді. Клубтың туған күнін маусым ортасындағы ресми шарамен атап өткеніне қарамастан, көп ұзамай төраға Пол Гарднер отставкаға кетіп, президенттікке бұрынғы клуб чемпионы Джим Стайнске тапсырды, ол 4,5 миллион долларлық қарызды мұра етті. Стайнс клубтың бағытын өзгертуге және қарызды жоюға дереу кірісіп, "Қарызды жою" атты акцияны ұсынды, ол мүшелерді тіркелуге шақырумен басталды. 5 тамызда өткен қайырымдастық шарасы 1,3 миллион доллар жинады, ал клуб барлығы 3 миллионнан астам доллар жинады. Қарыз азайғанына қарамастан, қараша айында жаңа клубтың бас директоры Камерон Шваб клубтың арнайы жылдық үлестіріміне қосымша қаржы сұрап, AFL-дің шұғыл көмегіне мұқтаж екенін мәлімдеді. AFL 2009 жылы клубқа 1 миллион доллар бөлді, ал MCC AFL-дің үлесіне сәйкес қаржылады. 2009 жылғы маусымның ортасына қарай Мельбурн үшін алаңнан тыс жағдай жақсарды. Олар рекордтық мүшелік санын жинап, MCC-мен қайта бірікті және қарызын азайтты. Алайда, алаңдағы жағдай нашарлап, маусымның соңында клубтың ойынды әдейі жеңіліске ұшыратуы туралы айыптаулар оның беделін түсірді. 2010 жылғы маусымның ортасында Мельбурн төрағасы Джим Стайнс Мельбурнның барлық қарызын төлегенін жариялады, бұл клубтың рекордтық мүшелігімен бірге оның дербес клуб ретіндегі қысқа мерзімді болашағын қамтамасыз етті. 2021 жылы Мельбурн сәтсіз бірігуден кейін екінші рет Ұлы финалға жетті, онда олар 57 жылдық чемпиондық құрғақшылығын аяқтап, қарсыласын жеңді.

Қалқанша

"Хоторн" біріккеннен бері алаңда да, одан тыс жерде де нығайып келеді. 1997 жылы клуб мүшелерінің саны 12 484-тен 27 000-ға дейін өсті және жыл сайын артып келеді. Бірігудің ұсынылған артықшылықтарының бірі – MCG стадионында ойнау еді, ал "Хоторн" 2000 жылы AFL Waverley Park стадионын жапқаннан кейін өз үй ойындарын сол жерге көшірді. "Қырандар" Гленферридегі негізгі базасынан көшіп кетті. Олар ескі Уэверли паркіне орналасты, оны Mirvac жылжымайтын мүлікке айналдырып жатқан болатын. Келісімшарт талаптарына сәйкес, стадион мен оның төңірегі спорттық мақсаттар үшін сақталды. Mirvac стадионды пайдалану үшін клуб қажет болды. "Хоторн" 1 доллар төледі, ал орнына бүкіл стадион мен қазіргі әкімшілік ғимараттардың бір бөлігіне толық құқық алды. Клуб 2001 жылы Лансестонда жыл сайын бірнеше үй ойындарын өткізе бастады, көбінесе Виктория штатынан тыс клубтарға қарсы, бұл оларға Тасмания үкіметінен айтарлықтай қаржылық қолдау әкелді. 2015 жылы "Хоторн" Тасмания штатының үкіметімен бес жылдық, 19 миллион долларлық келісімге келді, ол 2021 жылдың соңына дейін Лансестонда төрт үй және қонақ ойынын, сондай-ақ маусым алдындағы ойынды өткізуге мүмкіндік берді. Бұл келісім кейіннен 2022 жылға дейін бір жылға ұзартылды. Қазіргі таңда, клуб Виктория штатындағы клубтар арасында ең көп мүшесі бар клубтардың бірі және 21-ші ғасырдың басында 2008 мен 2015 жылдар аралығында төрт чемпиондық титул жеңіп, алаңда үстемдік құрған клубқа айналды.