1644 ж. Англия азамат соғысы: Newbury шайқасы туралы мақала. Парламент әскері жеңіске жетіп, королдік әскерін талқандады, бірақ стратегиялық артықшылыққа ие болмады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1644 жылғы Бірінші ағылшын азаматтық соғысының шайқасы
1644 battle of the First English Civil War
Ньюберидің екінші шайқасы – Бірінші ағылшын азаматтық соғысының 1644 жылғы 27 қазанда Беркширдегі Ньюбериге іргелес Шпенде өткен шайқасы. Бұл шайқас өткен жылдың қыркүйек айының соңында өткен Ньюберидің бірінші шайқасы болған орынға жақын жерде болды. Парламент әскерлері бірігіп роялистерге тактикалық жеңіліс сыйлады, бірақ стратегиялық үстемдікке қол жеткізе алмады.
The Second Battle of Newbury was a battle of the First English Civil War fought on 27 October 1644, in Speen, adjoining Newbury in Berkshire. The battle was fought close to the site of the First Battle of Newbury, which took place in late September the previous year. The combined armies of Parliament inflicted a tactical defeat on the Royalists, but failed to gain any strategic advantage.
Өмірбаян
1644 жылдың алғашқы айларында парламентарийлер Англияның оңтүстігіндегі Шеритон және солтүстік-батысындағы Нантвичте жеңіске жетті. Сонымен қатар, олар шотландтық Келісімшілдердің адалдығын қамтамасыз етті, олар солтүстік-шығысқа әскер жіберді. Бұл жағдайлар корольшілдердің назарын аударып, король Чарльздың соғыс кезіндегі астанасы Оксфорд маңындағы олардың күштерін әлсіретті. Маусымның басында Эссекс графы мен сэр Уильям Уоллердің парламентарий армиялары Оксфордты қоршауға таласты. Король Чарльз Уорчестерге қашу үшін түнгі жорық жасады. Ол әлі де қауіпті жағдайда болды, бірақ 6 маусымда Эссекс пен Уоллер (бір-бірін ұнатпайтын) Стоу-он-те-Уолда кеңесіп, әскерлерін бөлуге шешім қабылдады. Уоллер корольді күзеп отырғанда, Эссекс Батыс аймаққа жорық жасап, қоршаудағы Лаймді босатуға және содан кейін Девон мен Корнуоллды бағындыруға кірісті. Бұл корольге кері қайтып Оксфордқа күш жинау үшін оралуға мүмкіндік берді. 29 маусымда ол Кропреди көпірінде Уоллерден жеңіске жетті. Уоллердің армиясының көп бөлігі Лондон мен оңтүстік-шығыстағы туған жерлерінен алыс қызмет етуге құштар болмады, соның салдарынан бірнеше апта бойы дезертирлік пен бүліктерге ұшырады. Король Эссекс армиясын қууға еркін болды. Бірақ Эссекс жақын арада Лоствитиельде қоршауға түсті. Ол парламентарий флотының көмегіне сенеді, бірақ қолайсыз желдер парламентарий кемелерінің Портсмуттан шығуына кедергі келтірді. Эссекс өзі балықшы қайығымен қашып құтылса, ал оның кавалериясы қоршаудан бұзылып шықты, бірақ армиясының қалған бөлігі 2 қыркүйекте қару-жарақтары мен жабдықтарын жоғалтып, капитуляциялауға мәжбүр болды. Әскерлер босатылды, бірақ Портсмутқа қарай жорық жасағанда ауыл тұрғындарының шабуылынан қатты зардап шекті. Олар қайта жабдықталғанмен, бастапқы 6000 сарбаздан тек 3000 жаяу әскері ғана қызметке жарамды болды.
In the early months of 1644, the Parliamentarians had won victories at Cheriton in the south of England and Nantwich in the northwest. Also, they had secured the allegiance of the Scottish Covenanters, who sent an army into the north east. These developments both distracted the Royalists and weakened their forces around Oxford, King Charles's wartime capital. Early in June, the Parliamentarian armies of the Earl of Essex and Sir William Waller threatened to surround Oxford. King Charles made a night march to escape to Worcester. He was still in danger but on 6 June, Essex and Waller (who disliked each other) conferred at Stow on the Wold and fatally decided to divide their armies. While Waller continued to shadow the King, Essex marched into the West Country, to relieve Lyme which was under siege, and then to subdue Devon and Cornwall. This allowed the King to double back and return to Oxford to collect reinforcements. On 29 June, he then won a victory over Waller at Cropredy Bridge. Waller's army, most of which was unwilling to serve far from its home areas in London and the southeast, was subsequently crippled for several weeks by desertions and threatened mutinies. The King was free to march after Essex's army. Essex was soon trapped against the coast at Lostwithiel. He relied on support from the Parliamentarian navy, but contrary winds prevented the Parliamentarian ships leaving Portsmouth. Although Essex himself escaped in a fishing boat and his cavalry broke out of encirclement, the rest of his army was forced to surrender on 2 September, losing their arms and equipment. The troops were paroled, but suffered severely from exposure and attacks by country people during their march to Portsmouth. Although they were re equipped, only 3,000 infantry (out of 6,000 who started) were fit for service.
Науқан
Жоғалған Витхиелдегі жеңістен кейін Карл патша алдымен Плимуттағы парламенттік қорғанысты сынап көрді, содан кейін Англияның оңтүстік графтықтары арқылы бірнеше гарнизондарды (Банбери, Базинг Хаус және Ньюбери маңындағы Доннингтон қамалы сияқты), олар батыстағы науқандары кезінде оқшауланған болатын, құтқару үшін қайта оралды. 2 шілдеде Англияның солтүстігіндегі Марстон-Мур шайқасында жеңілген принц Руперт қысқа мерзімге Карл патшаға қосылды. Патша Рупертке парламенттік әскерлердің бір бөлігін өздеріне тарту үшін Глостерширге жорық жасауды бұйырды. Алайда, парламентарийлер Руперттің қозғалысын ұстап алу үшін ешқандай күш жібермеді, ал оның маневрі парламенттік емес, корольдік күштерді бөліп жіберді. Карл патша әскерімен Беркширге келген кезде, Эссекс графы үш парламенттік армияны жинап, оларды Лондонға қарсы роялистердің кез келген шабуылын тоқтатуға орналастырды. 19 қазанда Уоллер Басингстокке келді, келесі күні Манчестер графы Шығыс Ассоциациясының әскерімен оған қосылды. Эссекс графы да 20 қазанда Басингстокке Лоствитиел шайқасынан аман қалған кавалерия мен жаяу әскер бөлімдерінен құралған әскермен жетті. 22 қазанда Чарльз Доннингтон қамалын босатты. Ол қамал қолбасшысы, подполковник Джон Бойсты рыцарьлық дәрежеге көтерді және оны полковникке жатты. Ол Бэзинг Хаусты де босатуға үміттенеді, бірақ біріккен парламенттік әскерлер оған шабуыл жасауға тым күшті болды. Сондықтан ол Рупертті және Банбериді босатуға жіберілген Нортгемптон графының отряды Ньюбери маңында оны күтіп алуы үшін күтті.
After the victory at Lostwithiel, King Charles first probed the Parliamentarian defences at Plymouth then marched back across the southern counties of England to relieve several garrisons (including Banbury, Basing House and Donnington Castle, near Newbury), which had been isolated while he had been campaigning in the west. King Charles was joined briefly by Prince Rupert, who had been defeated at the Battle of Marston Moor in northern England on 2 July. The King ordered Rupert to march into Gloucestershire in an attempt to draw some of the Parliamentarian armies after him. However, the Parliamentarians did not send any units to follow Rupert, and his manoeuvre divided the Royalist forces, rather than those of Parliament. By the time that King Charles arrived in Berkshire with his army, the Earl of Essex had assembled three Parliamentarian armies and positioned them to block any Royalist advance on London. By 19 October Waller was at Basingstoke where he was joined by the Earl of Manchester with the Eastern Association army the next day. The Earl of Essex also arrived at Basingstoke on 20 October with an army composed largely of elements of the cavalry and infantry that had survived the battle at Lostwithiel. On 22 October, Charles relieved Donnington Castle. He knighted Lieutenant Colonel John Boys, the commander of its garrison, and promoted him to colonel. He hoped to relieve Basing House next, but the combined Parliamentarian armies were too strong for him to risk an advance. He therefore waited around Newbury for Rupert, and another detachment under the Earl of Northampton which had been sent to relieve Banbury, to rejoin him.
Қалыптастыру және жоспарлар
Чарльз әскері үш бекінілген нүктеге ие болды: Ньюберидің солтүстігіндегі Доннингтон қамалы, қаланың солтүстік-шығысындағы Шоу үйі және батысындағы Спен ауылы. Кеннет өзені парламенттік әскерлердің оңтүстікке қарай шабуыл жасауына кедері келтірді, бірақ кішкентай Лэмбурн өзені Спен мен Ньюберидегі роялистерді Шоу мен Доннингтон қамалындағылардан бөліп тұрды. Шоу үйі және оның аумағы, соның ішінде қорғанысқа енгізілген темір дәуірінің қоршаулары, Лорд Астлидің басшылығымен қорғалды, оның ұлы сэр Бернард Астли, полковник Томас Блэдж және полковник Джордж Лизл басқаратын үш «терция» немесе жаяу әскер бригадасы болды. Спенді Руперттің інісі, Морис ханзада, батыс аймақтарынан келген роялистік күштердің аралас отрядымен ұстады. Джордж, Лорд Горинг басқаратын Чарльздің атты әскері резервте болды. Олар Горингтің өзі, Лорд Вентворт, Кливленд графы және сэр Хамфри Беннетт басқаратын төрт бригадаға бөлінді. Брентфорд графы генерал-лорд болды, ал Чарльздың орынбасары лорд Хоптон артиллерияға қолбасшылық етті. 26 қазанның таңында парламенттік әскерлер Ньюбериден шамамен бірнеше шақырым шығысқа қарай орналасқан Клей Хиллге жол тартты, онда артиллериялық батареяны орнатты. Күн бойы үзіліспен артиллериялық оқтар атылды. Эссекс ауырып қалғандықтан, Уоллер мен Манчестер Доннингтон қамалы мен Шоу үйіне тікелей шабуыл жасау тым қымбатқа түсетініне келісті. Олар күштерін бөлуді жөн көрді. Манчестер Шоу үйіне қарсы 7000 жаяу әскермен демонстрация жасағанда, Уоллер 12000 адамды (Эссекс графының әскерінен жаяу әскер, Лондондық жаттықтырылған отрядтардың бригадасы және атты әскердің көп бөлігі) алып, роялистердің позициясын айналып, 21 километрлік (13 миль) қашықтыққа батыстан Спенге шабуыл жасады. Уоллердің артиллериясының оқ атысын естігеннен кейін Манчестер Шоу үйіне толыққанды шабуыл жасауға кірісуі жоспарланған.
Charles' army held three strong points: Donnington Castle north of Newbury, Shaw House northeast of the town and the village of Speen to the west. The River Kennet prevented the Parliamentarians making any outflanking move to the south, but the small River Lambourn divided the Royalists at Speen and Newbury from those at Shaw and Donnington Castle. Shaw House and its grounds including some Iron Age embankments incorporated into the defences, were defended by Lord Astley, with three "tertias" or brigades of infantry under his son, Sir Bernard Astley, Colonel Thomas Blagge and Colonel George Lisle. Speen was held by Rupert's brother Prince Maurice, with a mixed detachment from the Royalist forces from the west country. Charles's cavalry under George, Lord Goring were in reserve. They were divided into four brigades under Goring himself, Lord Wentworth, the Earl of Cleveland and Sir Humphrey Bennett. The Earl of Brentford was the Lord General, and Charles's deputy Lord Hopton commanded the artillery. Early on 26 October, the combined Parliamentarian armies advanced to Clay Hill, a few miles east of Newbury, where they set up an artillery battery. Intermittent exchanges of cannon fire took place throughout the day. Essex had been taken ill, and Waller and Manchester decided that a frontal attack on Donnington Castle and Shaw House would be too costly. They opted instead to divide their forces. While Manchester demonstrated with 7,000 infantry against Shaw House, Waller took 12,000 men (including the infantry from the Earl of Essex's army, a brigade of the London Trained Bands and most of the cavalry) on a long march of 13 mile (21 km) around the Royalist position to fall on Speen from the west. It was intended that on hearing the opening cannonade from Waller's guns, Manchester would then put in a full scale attack on Shaw House.
Шайқас
Уоллер 26 қазан күні кеш сапарға шығып, түнде солтүстікке қарай лагерь құрды. Оның әскері лагерьді талқандап, 27 қазанда қоршауға алу амалын жалғастырды, ал Манчестер Шоу Хаусқа шабуыл жасап, жақтан алғандыққа тың сергелдеңге салды. Донингтон қамалындағы роялистер Уоллердің қимылын байқап, тіпті оның артынан қуалау үшін шағын атты әскер бөлімін жіберді, бірақ Спендегі әскерлерге қауіп туралы ескерту жоқ болды. Уоллердің әскері Лэмбурнның оңтүстік жағалауына Боксфордтан өтіп, сағат 15:00-де шабуылға көшті, сол жақ қанатында Оливер Кромвель басқаратын атты әскер, орталықта Филип Скиппон басқаратын жаяу әскер және оң жақта сэр Уильям Балфур басқаратын атты әскер орналасты. Морис әскері азық-түлік іздеуге таратылып, дайындықсыз ұсталды. Олар Спенге жасалған алғашқы шабуылды тойтарғанмен, парламенттік жаяу әскер қайта жиналып, ауылға шабуыл жасап, бірнеше зеңбіректерді (соның ішінде роялистер Лоссвитиелде тартып алғандарын) басып алды. Балфур Морис атты әскерін талқандап, Кливленд графының бригадасын жеңді, бірақ кейін Спеннің шығысындағы шұңқырларды қорғап тұрған, сэр Томас Блэдж басқаратын Королеваның жаңадан құрылған атты және мушкеттер полкі тоқтатты. Кромвель әдеттен тыс баяу қимылдады, Горингтің өзі басқаратын қалған атты әскерінің шабуылынан кейін оның қанаты кері шегінді. Манчестер графы өзінің шабуылын кешіктірді, Уоллердің қаруларының шуы Шоу-хаустағы артиллериялық атыстан естілмеді деп мәлімдеді. Қараңғы түскенге дейін ол Шоу-хаусқа қарқынды шабуыл жасады, бірақ қайтарылды. Күндізгі шайқастағы қазалар көп болды, бірақ екі тараптың да шығыны шамамен тең болды.
Waller set off late on 26 October and camped overnight far to the north. His force broke camp and resumed its outflanking move on 27 October while Manchester launched a diversionary attack on Shaw House. Although the Royalists at Donnington Castle observed Waller's movement, and even sent a small detachment of cavalry to harry his rearguard, the troops at Speen were not warned of the danger. Waller's force crossed to the south bank of the Lambourn at Boxford, and formed up and attacked at 3 o'clock in the afternoon, with cavalry under Oliver Cromwell on the left flank, infantry under Philip Skippon in the centre and cavalry under Sir William Balfour on the right. Maurice's forces had been dispersed to forage, and were caught unprepared. Although they repelled the first attack on Speen, the Parliamentarian infantry rallied and stormed the village, capturing several cannon (including some which the Royalists had captured at Lostwithiel). Balfour routed Maurice's cavalry and also defeated the Earl of Cleveland's brigade, but was then checked by the fresh Queen's Regiment of horse and musketeers under Sir Thomas Blagge lining hedges east of Speen. Cromwell was uncharacteristically slow in coming into action and his wing was thrown back by a charge by Goring's remaining cavalry under Goring himself. The Earl of Manchester was slow to throw in his own attack, pleading that the noise of Waller's guns had not been heard over the exchanges of artillery fire at Shaw House. Just before dark, he made a determined attack on Shaw House, but was beaten back. Casualties in the day's fighting were heavy, but roughly even on both sides.
Салдары
Патшалық жақтастар парламенттік күштерді ұстап тұрды, бірақ Карл өзінің әскерінің тағы бір күндік шайқасқа дайын емес екенін білді. Ол қарсыластарынан аз болды және Шпенді жоғалтқаннан кейін, оның күштері келесі күні таңертең тағы бір шабуылға ұшырауы мүмкін еді. Ол солтүстікке асығып, жараланғандарын және көптеген қару-жарақтарын, жүктерін Доннингтон қамалында қалдырды. Роялистер әскерінің көп бөлігі Ламбурн өзені арқылы көпірден шегінді, бұл шегінудің айқын бағыты болды, бірақ парламенттік әскерлер олардың жолын кеспеді, сондықтан роялистер еркін шегінді. Келесі күні парламенттік қолбасшылар Шпенде соғыс кеңесін өткізді. Кромвель, Бальфур және сэр Артур Хесилридж король әскерін қуып жету үшін кавалерияны алуға рұқсат алды, бірақ көп ұзамай роялистер Уолингфордта Темза өзенін кесіп өтіп, Оксфорд маңындағы қауіпсіз аймаққа жеткенін анықтады. Парламентшілер қуып жете беруді тоқтатып, оның орнына Доннингтон қамалына асығыс шабуыл жасады. Шабуыл ауыр шығындармен жеңілді. 1 қарашада Карл Руперт, Нортгемптон және басқа күштермен күшейіп, 15 000 адамға жетті және 9 қарашада Доннингтон қамалын қайтадан босата алды. Парламентарийлер Доннингтонды екінші рет босатуға қарсылық көрсетпеді, ал роялистер 19 қарашада Басинг Хаус қоршауын да көтергенін анықтады. Осылайша Карл жорық маусымын айқын табыспен аяқтады. Парламент әскерлерінің кеңесі екіге бөлінді. 9 қарашада король шайқасқа шақырғанда, Манчестер өзінің танымал сөзін айтты: "Король қанша рет шайқасқаны маңызды емес. Егер біз жүз рет шайқасып, оны тоқсан тоғыз рет жеңсек, ол әлі де король болады, бірақ егер ол бізді бір рет немесе соңғы рет жеңсе, біз асылып, мүлкімізді жоғалтамыз және біздің ұрпағымыз құрылысқа шалынады". Кромвель, оның генерал-лейтенанты, оған дәл осындай танымал жауап берді: "Егер бұл осылай болса, неге біз бастапқыда қару қолға алдық? Бұл енді ешқашан соғысқа түсуге қарсы. Егер солай болса, онда бейбітшілікке келісейік, ол қаншалықты төмен болса да". Шарльзды шайқастан кейін тұзаққа түсіре алмауы және одан кейінгі жартылай шараларға наразылық білдірген Кромвель және басқа парламентшілердің наразылығы нәтижесінде Эссекс, Уоллер және Манчестерді олардың лауазымдарынан айырған Өзін-өзі шектеу туралы жарлық қабылданды және келесі жылы парламент жеңіске жеткен Жаңа үлгідегі армия құрылды. Ньюбери Англия азамат соғысындағы әскердің кең ауқымды шабуылға тырысқан сирек шайқастардың бірі болды. Уоллер мен Манчестер әскерін бөлуге тәуекел етті, бірақ олар өздерінің саны басым екенін білді.
The Royalists had held off the Parliamentarian forces but Charles knew his army was not up to another day's fighting. He was outnumbered and with the loss of Speen, his forces were vulnerable to another attack the next morning. He hastily retreated to the north, leaving his wounded and most of his guns and baggage in Donnington Castle. Much of the Royalist army withdrew over a bridge over the River Lambourne which was an obvious line of retreat, but no Parliamentarian troops blocked their path, and the Royalists were free to withdraw. The following day, the Parliamentarian commanders held a council of war at Speen. Cromwell, Balfour and Sir Arthur Hesilrige eventually were allowed to take cavalry in pursuit of the King's army, but soon found that the Royalists had already crossed the River Thames at Wallingford and had reached the safety of the neighbourhood of Oxford. The Parliamentarians called off the pursuit and instead made a hasty attack on Donnington Castle. The attack was defeated with heavy casualties. By 1 November, Charles had been reinforced by Rupert, Northampton and other forces to a strength of 15,000 men, and was able to relieve Donnington Castle again on 9 November. The Parliamentarians declined to contest the second relief of Donnington, and the Royalists found on 19 November that they had also raised the siege of Basing House. Charles thus ended the campaigning season with a notable success. The Parliamentarian armies' unwieldy council of war was divided. When the King offered battle on 9 November, Manchester made his famous remark that "The King need not care how oft he fights If we fight 100 times and beat him 99 he will be King still, but if he beats us but once, or the last time, we shall be hanged, we shall lose our estates, and our posterities be undone." Cromwell, his lieutenant general, made the equally famous rejoinder, "If this be so, why did we take up arms at first? This is against fighting ever hereafter. If so, let us make peace, be it never so base". The dissatisfaction expressed by Cromwell and other Parliamentarians over the failure to trap Charles after the battle and the subsequent half hearted operations, eventually resulted in the passing of the Self denying Ordinance, which deprived Essex, Waller and Manchester of their commands, and the formation of the New Model Army, with which Parliament gained victory the next year. Newbury was one of the few battles of the English Civil War in which an army attempted a wide outflanking move. Waller and Manchester took a risk in dividing their army, but were aware that they enjoyed superiority of numbers.