Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Roundway Down шайқасы 1643 жылғы 13 шілдеде Уилтширде, Девизге жақын Roundway Down төбесінде Бірінші ағылшын азаматтық соғысы барысында болды. Оксфордтан түнгі сапардан кейін сандар жағынан кем және шаршаған болса да, лорд Уилмот басқаратын роялист кавалериясы сэр Уильям Уоллер басқаратын Батыс парламенттік армиясын күйрете жеңді. Бұл соғыстағы ең шешуші жеңіс саналды, роялисттер 1645 жылдың соңына дейін Оңтүстік-Батыс Англияны бақылауда ұстады. Екі аптадан кейін олар Бристоль портын жаулап алып, Ирландиядағы қолдаушыларымен байланыс орнатуға мүмкіндік алды.
1643 battle of the First English Civil War
The Battle of Roundway Down was fought on 13 July 1643 at Roundway Down near Devizes, in Wiltshire during the First English Civil War. Despite being outnumbered and exhausted after riding overnight from Oxford, a Royalist cavalry force under Lord Wilmot won a crushing victory over the Parliamentarian Army of the West under Sir William Waller. Viewed as their most decisive victory of the war, the Royalists secured control of South West England which they held until late 1645. Two weeks later they captured the port of Bristol, allowing them to establish links with supporters in Ireland.
Кіріспе
Лансдаун шайқасынан кейін роялистер Лансдауннан Маршфилдке шегінді, соғыс астанасы Оксфордтан күш-жабдықтар мен жабдықтау алуды үміттене отырып. Олар 7 шілдеде Чиппенхэмге келді. Осы уақытта, шегінуге қарамастан, Уоллер армиясы шайқастан кейін көбінесе толық қалпында болды және Бристольдегі парламенттік гарнизон жоғалғандарды жылдам толықтырды. Хоптонның қиын жағдайы Уоллерге, егер ол жедел әрекет етсе, оны жеңуге мүмкіндік берді. Уоллер 5000 әскермен Баттан шығып, 9 шілдеде Чиппенхэмге жетті. Парламенттік әскерлер жақындағанда Хоптон оңтүстікке қарай Девизге жол тартты, ал Уоллер оның ізінен Roundway Down-ді басып алды, бұл қаланың солтүстігінде шамамен 2 километр жердегі биік жер еді. Жабдықтау жетіспей және қарсыластардан кем болғандықтан, роялистер принц Морис пен 300 атты әскердің күш-жабдықтар алу үшін Оксфордқа тез жолға шығуына келісті, Хоптон мен 3000 Корнуолл жаяу әскерін Девизде қалдырды. 10 шілдеде түнгі сағат 12-де аттанған Морис келесі күні таңертең Оксфордқа жетті; роялистердің дала армиясының көп бөлігі болмады, бірақ лорд Уилмот 1500 атты әскер жинады, содан кейін Морис пен оның әскерімен бірге Девизге бет алды.
After the hard fought Battle of Lansdown, the Royalists withdrew from Lansdown to Marshfield, hoping to obtain reinforcements and supplies from their wartime capital of Oxford. They arrived in Chippenham on 7 July. Meanwhile, despite his retreat, Waller's army was largely intact after the battle and losses were quickly replaced by the Parliamentarian garrison in Bristol. Hopton's precarious position provided Waller an opportunity to crush him if he moved fast enough and Waller set out from Bath with 5,000 troops, reaching Chippenham on 9 July. As the Parliamentarians approached, Hopton marched south to Devizes, followed by Waller who occupied Roundway Down, high ground approximately 2 kilometres north of the town. Short of materials and outnumbered, the Royalists agreed that Prince Maurice and 300 cavalry would break out and race to Oxford for reinforcements, leaving Hopton and the 3,000 Cornish foot to hold Devizes. Departing at midnight on 10 July, Maurice reached Oxford next morning; most of the Royalist field army was absent but Lord Wilmot assembled 1,500 cavalry, then set out for Devizes with Maurice and his men.
Девиз қоршауы
11 шілдеде Уоллер әскерін Раундвей Даунынан төменге әкеліп, Девиздің шығыс жағына жайғастырды. Шабуылға көмектесу үшін ол Койтфилд төбесінде қаланың ішкі қатарында артиллериялық батареяны орнатты. Уақытты кешіктіру үшін Хоптон келіссөздерге уақыт беру мақсатында бітім туралы өтініш жасады және ол қабылданды. Түнде парламентшілер Хоптонның жауабын күтіп отырғанда, олардың кавалериясы Лансдаун шайқасынан кейін Хоптонды қайта жабдықтау үшін жіберілген роялистердің оқ-дәрі және қару-жарақ конвойын тоқтатты және қолға түсірді. Конвойды сүйемелдегендердің көп бөлігі қашып кетті, бірақ 200-дейі арбаларымен бірге тұтқындалды. 12 шілде күні таңында Уоллер келіссөздерді тоқтатып, шабуылға көшті, бірінші кезекте артиллериямен қалаға оқ жаудырды, содан кейін оның жаяу әскері қаланың сыртқы бекіністеріне шабуыл жасады. Сағаттаған қаһарлы шайқасқа қарамастан, күнінің соңында роялистер Девизді бақылауда ұстады. Ертесіне таңертең Уилмоттың көмекші күштері Раундвей Даунына жақындады, және олар Хоптонды олардың жақындауы туралы ескерту үшін бірнеше зеңбірек оғын атып жіберді. Уоллер қоршаудан бас тартып, оларды тоқтату үшін солтүстікке қарай жорыққа шықты; биікке жеткенде, жаяу әскер мен артиллерия орталыққа орналастырылды, Уоллер сол жақтағы кавалерияға, ал сэр Артур Хаселриг оң жақтағы кавалерияға басшылық етті.
On 11 July, Waller brought his army down from Roundway Down and deployed them on the east side of Devizes. To support an attack, he set up an artillery battery within range of the town on Coatefield Hill. Stalling for time, Hopton asked for and received a truce to allow time for negotiations. Overnight as the Parliamentarians waited for Hopton’s response, their cavalry intercepted and captured a Royalist convoy of gunpowder and ammunition that had previously been dispatched to resupply Hopton after the Battle at Lansdowne. Many of their escort escaped but 200 were captured along with the wagons. On the morning of 12 July, Waller ended talks and began an assault, first bombarding the town with artillery before his infantry attacked the outworks and fortifications. Despite hours of fierce hand to hand combat, at the end of the day the Royalists remained in control of Devizes. Early next morning, Wilmot's relief force neared Roundway Down, and as they did so fired several cannon to warn Hopton of their approach. Waller now abandoned the siege and marched his force north to intercept them; reaching the high ground, the infantry and artillery were placed in the centre, with Waller commanding the cavalry on the left and Sir Arthur Haselrig the right.
Шайқас
Роялистердің ат әскері үш бригадаға бөлінді; Вилмот жалпы басқарумен қатар сол жақтанғы бригадаға, сэр Джон Байрон оң жақтанғы бригадаға, ал Кроуфорд графы резервке жетекшілік етті. Түн бойы атпен жүргеніне қарамастан, Вилмот дереу шабуыл жасап, Уоллерді күтпеген жерден шаңқайтып алды, Хазельриг пен оның "Лондон омарталары" деп аталған полкі әлсіз жағдайда алдыңғы қатарда болды. Хазельриг әскерін қайта жинауға тырысты, бірақ Байрон шабуылға дайындалып жатқанын көрген соң, шегініп, Уоллердің қалған атты әскеріне қосылды. Уоллер төбеден төмен қарай жылжығанда, Байрон Вилмот пен Кроуфордтың басқаруындағы роялистердің резервінің қолдауымен шабуылын жалғастырды; өз әскерлеріне тиюден қорқып, парламентариялық жаяу әскері от аша алмады, нәтижесінде парламенттік атты әскер шайқас алаңынан ығыстырылды. Роялистердің қуып жететініне, олардың бір бөлігі тік құламадан құлап, "Қанды Арық" деп аталған аймаққа түсті. Енді оқшауланған және Девизден 3000 роялистер арттан шабуылдап жатқанда, Уоллер өз жаяу әскерін қорғанысқа орналастырып, солтүстік-батысқа қарай шегінуге бұйрық берді. Шамамен бір сағаттан кейін Байронның атты әскері қуып жететінін аяқтап, парламентшілердің артиллериясын басып алып, оны шегініп бара жатқан жауға бұрды, олардың тез тарап кетуіне себеп болды. Барлық бағытта қашқан көптегендер Вилмоттың әскерінен қаза тапты; Уоллер мен оның атты әскерінің қалдықтары Бристольге қарай қашып кетті, ал қалғандары тұтқынға берілді.
The Royalist cavalry was divided into three brigades; as well as being in overall command, Wilmot led the brigade on the left, with Sir John Byron on the right, and the Earl of Crawford in reserve. Despite having ridden all night, Wilmot attacked immediately and caught Waller out of position, with Haselrig and his regiment of "London lobsters" in an exposed forward position. Haselrig tried to rally his men but withdrew when he saw Byron preparing to attack, and rejoined the rest of Waller's cavalry. As Waller advanced down the hill, Byron continued his attack supported by Wilmot and the Royalist reserve under Crawford; with their infantry unable to fire for fear of hitting their own men, the Parliamentarian cavalry were swept from the field. Pursued by the Royalists, some of them rode over the edge of a steep precipice and into an area that became known as "the Bloody Ditch". Now isolated and with 3,000 Royalists from Devizes advancing against their rear, Waller ordered his infantry into defensive squares and began withdrawing towards the northwest. After approximately an hour, Byron’s cavalry returned from their pursuit and captured the Parliamentarian artillery which they turned on the retreating enemy, quickly causing them to break apart. Fleeing in all directions, many were cut down by Wilmot's men; Waller and the remnants of his cavalry escaped toward Bristol, leaving the remainder to surrender.
Салдары
Батыстағы Парламент әскері дерлік толығымен жойылды, шамамен 600 адам қаза тауып, 1200 адам тұтқынға алынды, олардың артиллериясы, арбалары, ұңғысы, оқ-дәрілері мен жабдықтарымен бірге. Жеңісті баяндаған хатында Байрон роялистердің жоғалтуларын "өте аз қаза тапқан, бірақ көп жарақат алған" деп көрсетеді, бірақ бұл тек офицерлер мен басқа да "джентльмендерге" қатысты. Бұл соғыстағы роялистердің ең маңызды жеңісі болды, ол оңтүстік-батысты бақылауға алды және екі аптадан кейін маңызды Бристоль портын басып алды, бұл оларға Ирландиядағы қолдаушыларымен байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Бұл шайқас роялистер үшін керемет жеңіс болды; тікелей шайқас алаңына 60 шақырымнан астам сапар шеккен 1800 атты әскер 5000-нан астам күшті, оның ішінде атты әскер, жаяу әскер және артиллериядан тұратын күшті жеңді. Оларға Вилмоттың жоғары сапалы әскері көмектесті, онда роялистік армиядағы ең тәжірибелі бөлімдер болды, сондай-ақ Хазельригтің "нашар тактикасы" да көмектесті, ол Вилмоттың шабуылын күтіп, олардың карабин атуы оларды кері шегіндіретініне үміттенеді. Бұл Парламенттік атты әскер командирлері соғыстың басында жиі жасайтын қателік еді. Керісінше, Уоллердің әскери жетекші ретіндегі беделі жоғалтудан зардап шекті, бірақ тарихшылар оның Лансдаундегі және Раундвей Даундағы басшылығында ешқандай кінә жоқ екенін айтады. Раундвей ауылы бүгінде Девизден солтүстікке қарай 2 шақырым жерде орналасқан кішкентай ауыл, онда шамамен 25 тұрғын бар. Бүгінде шайқаста қаза тапқандарды мәңгілік жерлеу орындары туралы мәселелер қарастырылуда.
The Parliamentarian army in the west was virtually wiped out, with losses estimated to be as many as 600 killed and 1,200 captured, along with their artillery, wagons, gunpowder, ammunition, and supplies. In his letter reporting the victory, Byron lists Royalist losses as "very few killed, but many hurt", although this applies only to officers and other "gentlemen". Arguably the most comprehensive Royalist victory of the war, it secured the south west and less than two weeks later they captured the vital port of Bristol, allowing them to establish links with their supporters in Ireland. The battle was an outstanding victory for the Royalists; despite travelling over 60 kilometres directly onto the battlefield, 1,800 cavalry defeated a superior force of 5,000 including cavalry, infantry, and artillery. They were helped by the high quality of Wilmot's force, which contained some of the most experienced units in the Royalist army, and the "deplorable tactics" employed by Haselrig, who awaited Wilmot's charge at the halt, hoping their carbine fire would drive them off. This was a mistake commonly made by Parliamentarian cavalry leaders in the early stages of the war. Conversely, Waller’s reputation as a military leader suffered because of the loss, even though historians claim that his leadership at both Lansdowne and Roundway Down was without fault. The village of Roundway is today a small hamlet 2 kilometres north of Devizes with a population of approximately 25 residents. Discussions regarding permanent burial sites for those who lost their lives in the battle are under consideration today.