Сегіздік түйін және арқандарды жалғау тәсілдері

Кіріспе

Екі арқанның жартылай тұрақты қосылысы. Арқан тоқу – екі арқанның немесе бір арқанның екі бөлігінің жартылай тұрақты қосылысын, олардың жіптерін ішінара бұрап, содан кейін өзара тоқу арқылы жасау процесі. Арқан тоқу арқылы арқанның ұшында тоқпан жасауға, арқанда ілмек немесе көз жасауға, немесе екі арқанды біріктіруге болады. Түйілген арқанға қарағанда арқан тоқу артық, себебі түйін әдетте күшін 20-40%-ға төмендетсе, арқан тоқу арқанның толық күшіне жете алады. Дегенмен, арқан тоқу көбінесе арқанның қалыңдауына әкеледі және егер кейін алынса, арқанның пішіні бұрмаланады. Арқан тоқудың көп бөлігі үш жіпті арқанмен жасалады, бірақ кейбіреулерін 12 және одан көп жіпті, сондай-ақ көптеген қос өрімді арқандармен де жасауға болады. Үш жіпті арқанның жіптері тоқу үшін бір-біріне өріледі, ал өрімді арқанды тоқу үшін оны жамылғысына тарту жеткілікті.

Тіркелу түрлері

Арқа тігісі (немесе ұш тігісі) – арқан ұшындағы жіптерді тікелей арқан ұшына қосып тігу арқылы жасалатын тігіс, шеңбер құрамай. Арқан ұшының бүлінуін болдырмау үшін қолданылады. Тігілген арқан ұшының қалыңдығы арқанның қалған бөлігінен шамамен екі есе көп болады. Найлон және басқа пластик материалдар үшін арқа тігісі жиі қолданылмайды; арқан жіптері қыздыру арқылы біріктіріліп, бүлінуіне жол берілмейді. Кесу тігісі (бұрынғы атауы – жастық тігісі) – көз тігісіне ұқсас тігіс. Әдетте, жиі суға түсетін жеңіл арқандарда (мысалы, лог арқаны) қолданылады, себебі бір тігіс оңай шешіліп кетуі мүмкін. Бұл өте берік түйін. Кесу тігісі – екі арқанды біріктірудің бір жолы, арқандардың ұштарын сәл бөліп тігу арқылы жасалады, арқан тартылғанда жабылатын көз құрылады. Оның бастапқы атауы өзгертілген. Көз тігісі – жұмысшы ұшын арқанның негізгі бөлігіне қосып, шеңбер жасау арқылы тігіледі. Сақина тігісі – арқанның жұмысшы ұшын сақинаға немесе ілмекке бекіту. Тізбек тігісі – арқанның жұмысшы ұшын тізбекке бекіту. Сегіздік түйін ("тігіс") – екі арқанды біріктіруге қолданылатын түйін, иірім түйініне ұқсас. Аттың жалағымен тігілген тігіс – екі жағының ұзындығы әртүрлі келетін кесу тігісі. Ұзын тігіс – екі арқанды біріктіріп, жалпы ұзындығы екі арқанның ұзындығына тең болатын бір арқан жасауға арналған тігіс. Ұзын тігіс, көптеген тігіс түрлерінен айырмашылығы, тігілген жері арқаннан сәл ғана қалың болады, бірақ қысқа тігістің беріктігінен кемшілік көреді. Бұл арқанның әр екі ұшынан жіптерді алмастыру және артық жіптерді кесіп тастау арқылы жүзеге асырылады. Ұзын тігіс тігілген арқанның шкивтер арқылы өтуіне мүмкіндік береді, бұл кейбір жағдайларда қажет. Қысқа тігіс – екі арқанның ұштарын біріктіруге қолданылатын тағы бір тігіс, бірақ қысқа тігіс басқа тігістерде қолданылатын техникаға көбірек ұқсас, тігілген бөлігі тігілмеген бөлігінен екі есе қалың болады және ұзын тігістен берік. Қысқа тігіс арқанның күшін түйіндерге қарағанда жақсы сақтайды. Тігілген жерінің қалыңдығын азайту үшін, тігістер жиі тегістеледі. Тегістеудің екі негізгі түрі бар: стандартты және "Батыс жағалау тегістеуі". Стандартты тегістеу әрбір қалған жіптен бір бөлігін бірте-бірте алып тастайды – әдетте үштен бір бөлігі, нәтижесінде тігістен кейін екі қосымша жіп өтетін тегістеу пайда болады. Бұл тек қатар орналасқан көптеген жіптерден тұратын арқандар үшін ғана тиімді. Батыс жағалау тегістеуі (немесе балықшының тегістеуі) барлық жіптердің қосымша жіптерін пайдалану арқылы жүзеге асырылады, сондықтан екінші жіп біріншісінен бір рет, ал үшіншісі екіншісінен бір рет тоқылады.

Back splice (or end splice) – A splice where the strands of the end of the rope are spliced directly back into the end without forming a loop. It is used to finish off the end of the rope to keep it from fraying. The end of the rope with the splice is about twice the thickness of the rest of the rope. With nylon and other plastic materials, the back splice is often no longer used; the rope strands are simply fused together with heat to prevent fraying. Cut splice (originally cunt splice) – A splice similar to the eye splice. It is typically used for light lines (e. g. the log line) where a single splice would tend to come undone, the rope being frequently wet. It makes a very strong knot. A cut splice is a join between two ropes, made by side splicing the ends slightly apart, to make an eye in the joined rope which lies shut when the rope is taut. Its original name was bowdlerised to "cut splice". Eye splice – A splice where the working end is spliced into the working part forming a loop. Ring splice – Attached the working end of a rope to a ring or clew. Chain splice – Attached the working end of a rope to a chain. Figure eight "splice" knot – A splice like bend knot used for joining two ropes. Horseshoe splice – A cut splice where the two sides of the loop are of unequal length. Long splice – A splice used to join two rope ends forming one rope the length of the total of the two ropes. The long splice, unlike most splice types, results in a splice that is only very slightly thicker than the rope without the splice, but sacrifices some of the strength of the short splice. It does this by replacing two of the strands of each rope end with those from the other, and cutting off some of the extra strands that result. The long splice allows the spliced rope to still fit through the same pulleys, which is necessary in some applications. Short splice – Also a splice used to join the ends of two ropes, but the short splice is more similar to the technique used in other splices and results in the spliced part being about twice as thick as the non spliced part, and has greater strength than the long splice. The short splice retains more of the rope strength than any knots that join rope ends. Splices are often tapered to make the thicker splice blend into the rest of the line. There are two main types of tapering, the standard and the "West Coast Taper". Standard tapers progressively remove a portion of each remaining strand – one third at a time is typical, resulting in a taper of two additional tucks beyond the splice – thus making each successive tuck produce a narrower splice. This is only practical with laid lines – those made up of numerous strands laid side by side. West Coast taper (or Fisherman's taper) is effected by extra tucks of entire strands, such that the second strand is woven one more time than the first and the third is woven an additional time after the second.

Қалқалау құралдары

Фид – ағаш, пластик немесе сүйектен жасалған қол құралы. Арқанның қалыңдығына қарай фидтің әртүрлі диаметрлері болады. Фид дизайнының түрлері: швед фиді – біршама ұзын конус тәрізді құрал. Құбырлы фидтер екі есті арқанды тігіп біріктіруге көмектеседі. Жоғарғы фидтер швед фидімен арқан жіптерін бөліп, арқанды керіп тартуға қолданылады. Параллель өзекті өруді тігіп біріктіру үшін уни фидтер қажет. Марлинспик – әдетте болаттан жасалған және көбінесе теңізшінің қалта пышағының бөлігі болатын, арқан жіптерін бір-бірінен ажыратуға арналған құрал. Олардың ұзындығы кез келген мөлшерде, ұшы дөңгелек немесе жалпақ болуы мүмкін. Тарту фиді көбінесе кішкентай диаметрлі тоқылған арқандар үшін қолданылады. Сондай-ақ, Softfid – тығыз тоқылған арқанмен жұмыс істегенде өте пайдалы құрал.