Кіріспе

Ұлы Енд – Англияның көлді аймағындағы Скафелл тізбегіндегі ең солтүстік тау. Оңтүстіктен қарағанда, ол осы тізбекті жалғастыратын қарапайым дөңгелек ғана. Бірақ солтүстіктен қарағанда, ол зор тау болып көрінеді, оның әсерлі солтүстік беті Спринклинг Тарн (көл) үстінен биікке көтеріледі. Бұл жабайы кемпингке танымал орын, ал солтүстік беті көптеген альпинистерді қызықтырады. Альфред Уэйнрайт өзінің "Лейкленд феллдарына суретті нұсқаулық" кітабында Грейт-Энд туралы былай деп жазды: "Бұл – фелл-вакердің нағыз Лейкленді, оны қайта-қайта шақыратын, ұзақ қысқы уақытта есіне түсіретін жер. Оны төсегінде мазасыз қылатыны – Грасмирдің гүлді жолдары немесе Дервентуотердің орманды шығанақтары сияқты әдемі орындар емес, керемет орындар. Грейт-Энд сияқты жерлер."

Топография

Қабақты солтүстік-шығыс жартастары, шатқалармен тілген, Еск Хаузе жолынан шамамен 600 фут (183 м) биіктікке көтеріледі. Олардың орналасуы күннің оларға сирек жететінін қамтамасыз етеді, ал шатқалар көбінесе көктемге дейін қарды сақтайды. Төменнен қарағанда сол жақтағы негізгі жарықтар – Оңтүстік-Шығыс шатқасы, Орталық шатқасы және Каст шатқасы (төменде қараңыз). Жартастың батысындағы жота Стай-Хедке қарай жалпы бағытта бірте-бірте төмендейді. Бұл "Бенд" деп аталады, және оның да бетінде терең жара бар. Бендтың батыс жағында Уасдейлге құятын Лингмелл Бек өзенінің саласы – Ску Гиллдің терең шатқасы орналасқан. Бендтың төменгі жағында жота көптеген шағын көлдері бар Seathwaite Fell күрделі жотасы ретінде жалғасады. Оңтүстікке қарай Скафелл тауларына баратын жота жайпақ қыраттан өтеді, содан кейін Ілл Крэг пен Броуд Крэгке көтеріледі, тасты жерлер арқылы Scafell Pike шыңына дейін жақсы белгіленген жол салады. Бірінші төмендіктен шығысқа қарай Calf Cove орналасқан, оның көлбеу еңістері Esk Hause-қа түседі. Шыңында шамамен бірдей биіктіктегі екі тас үйінді бар, солтүстік-батыстағысы жардың жиегіне жақын және жақсы көрініс ашылады. Солтүстікке қарай Бороудейл бойымен ашылатын көрініс теңдессіз, бірақ панораманың барлығы да керемет. Сондай-ақ, шатқалардың басына жақындап, беткейге қарайғы көріністерді де тамашалауға болады.

Көтерілу

Грейт-Эндке Стай-Хед-Тарннан Банд арқылы (Боуфеллдегі әйгілі Бандпен шатастырмау керек), Лингмелл Гилл және Споутхед Гилл бойымен Уасдейл-Хедтен, Борроудейлден Грэйнс Гилл арқылы, Грейт-Лэнгдейлден Россет Гилл және Эск-Хаусе арқылы немесе Эскдейлден шығуға болады. Аралық мақсат ретінде Грейт-Энд Эск-Хаузе мен Скафелл Пайк арасындағы басты жолдан оңай шабуға болады, мұнда тек шамалы ауытқу қажет.

Каст бұрышы

Касттың шатқалы – Грейт-Энд жартастарының батыс бөлігінде орналасқан. Ол 19 ғасырдағы пионер альпинист және суретші Артур Касттың құрметіне аталған, ол Йоркширден шыққан классикалық ғылымдарды зерттеуші, сонымен қатар Маттерхорн мен Монбланның акварель суреттерімен де танымал. Касттың шатқалы – 1-санатты тауға көтерілу, бірақ Спринклинг Тарннан жоғала көтерілушілер үшін қиын кедергі. Касттың бұл шатқаға қыста алғашқы көтерілуі 1880 жылы тіркелген, дегенмен ол одан бұрын да көтерілген болуы мүмкін.