Томас Виллетт: Нью-Йорк қаласының алғашқы мэрі және тері саудасы

Кіріспе

Нью-Йорк қаласының 1-ші және 3-ші мэрі (1665–66, 1667–68) «Нью-Йорк» өрт сөндіру кемесі.

Томас Уиллетт (шамамен 1607 – 29 тамыз 1674) – Плимут колониясының тері саудагері, саудагер, жер сатып алушы және құрылыс салушы, Плимут колониясы милициясының капитаны, колония судьясы және 1898 жылы бес округ Нью-Йорк қаласы болып бірігуіне дейін Нью-Йорк қаласының 1-ші және 3-ші мэрі болды.

Плимут колониясының тері саудасы

Плимут колониясының алғашқы жылдары ауыр экономикалық дағдарыстармен және қиындықтармен сипатталды. Колонистер американдықтардың жүгері мен бұршақ өсіру әдісін үйренген сайын, өсімдіктер өсіп, Англиядан ірі қара мал әкелінді, сондай-ақ уампум және басқа да тауарлар саудасы орнатылды. Дегенмен, колонияның қаржылық жағдайының тұрақтап, Лондондағы «Қаржыгерлеріне» қарызын толық төлеуіне ең басты үлес, негізінен, бас киімдер жасауға қолданылатын, әсіресе бабёр терісін экспорттау арқылы қосылды. Уиллеттің ұзақ мансабы туралы ең алғашқы жазба, 1629 жылы қазіргі Мэн штатында Плимут колониясының екінші маңызды сауда бекетін құру туралы Уильям Брэдфордтың жазбасы болуы мүмкін. Плимут колониясы Кеннебанк өзеніндегі өзінің сауда бекетін қорғау мақсатында Исаак Аллертон бастаған бұл әрекетке көңілі толмады. Уиллетт «жас және адал жігіт» ретінде танылды, ол Джон Робинсонның Лейден қауымынан келген екінші және соңғы үлкен топпен бірге келді, оған Эдвард Эшлидің басқаратын сауда бекетінің қызметін бақылау міндеті жүктелді. «Бұл жас жігіт епті болды және олар сенім арта алатын адам (Уиллетт) болғандықтан, олар Эшлиді шектен шығармау үшін оны тиісті түрде нұсқаулады». 1631 жылы шілдеде Эшли тұтқындалып, американдықтармен қару-жарақ пен оқ-дәрі саудасы жасады деген айып тағылғаннан кейін, Уиллетт басқалармен бірге сотқа тартылып, Эшли мен куәліктер Англияға сот отырысына жіберілді. 1631 жылы сауда бекеті «үй иесі» жабдықтау кемесін күтіп тұрғанда, француздықтар бар құнды заттарын тонап кетті. 1635 жылы француздықтар оны қайта тонап, ағылшыздарды қуып шығарғанда, Виллетт сауда бекетін басқарды; капитан Гирлинг басқаратын кемемен оны қайта басып алуға жасалған келесі әрекет сәтсіз аяқталды және колония Пенобскотты мүлдем тастап кетті. Пенобскоттан ағылшыздарды қуып шығару және оны қайтарып алуға жасалған тыңайсыздар туралы есеп Сиер Д’Олнидің Массачусетс губернаторы Джон Эндекоттқа жазған хатында қалдырылған. Уиллетттің тері саудасындағы ерте және үздіксіз тәжірибесі оның кейінгі мансабында қолданылатын жергілікті тілдер мен шекаралық саудадағы бағалы дағдыларды дамытуға көмектесті. Уиллетт колонияның қалған тері саудасына белсенді қатысып, 1637 жылы губернаторға сауданың төмендеуі туралы кеңес беру үшін комиссияға тағайындалды, ал 1649 және 1656 жылдары басқалармен бірге Кеннебанк өзеніндегі қалған сауда бекетін басқарды. Ол басқа іс-шараларына байланысты Кеннебанк өзеніндегі сауда бекетінде аз уақыт өткізді, бірақ Уинтроп 1639 жылы Уиллетттің кейбір американдықтардың ұрлық жасауын немесе одан да нашар әрекетін болдырмаған оқиғаны жазды.

The early years of the Plymouth Colony were marked by severe economic crises and challenges. Incremental progress was made as the colonists learned the native Americans' method of raising corn and beans, cattle were imported from England and multiplied, and some trade in wampum and other goods was established. However, the major contribution to placing the colony on a firm financial basis and finally paying its debt to its financial "Adventurers" in London was made by exporting furs, primarily of beaver to be used in making hats. The first record of Willett's long career is probably that of William Bradford regarding the establishment of a second main trading post for the Plymouth Colony on the Penobscot River in what is now Maine in 1629. The Plymouth Colony was reluctantly joining in this effort, initiated by Isaac Allerton, in order to protect their established trading post on the Kennebunk River. Willett is thought to be the "honest young man" recently arrived with the second and last major group from John Robinson's Leyden congregation who was given the task of monitoring the activities of Edward Ashley, the man placed in charge of the trading post by Allerton. This "young man being discreet, and one (Willett) whom they could trust, they so instructed as kept Ashley within bounds". It is definitely known that Willett, among others, was deposed and Ashley and the depositions were transported to England for trial in July 1631 after Ashley was arrested and accused of trading arms and ammunition with native Americans. In 1631, the trading post was robbed of just about anything of value by the French while the "master of the house" was away meeting a supply ship. Willett was in charge of the trading post when the French again robbed it in 1635 and evicted the English; a subsequent effort to recapture it using a ship commanded by a Captain Girling was futile, and the colony gave up the Penobscot post permanently. An account of the expulsion of the English from Penobscot and the subsequent attempt to regain it from the French point of view exists in a letter from Sieur D'Aulney to Governor John Endecott of Massachusetts. Willett's early and continuing experiences in the fur trade provided valuable skills in native languages and frontier trade for use in his later career. Willett remained active in the colony's remaining fur trading efforts, including being appointed to a committee in 1637 to advise the governor concerning the decline in the trade, and in 1649 and again in 1656, with others, taking over the remaining trading post on the Kennebunk River. He probably spent little time at the Kennebunk River trading post given his other activities, but Winthrop recorded one incident where a potential theft or worse by some native Americans was thwarted by Willett in 1639.

Плимут қаласындағы жер иесі

1633/4 жылы Виллет "Осы қоғамның бостандығына қабылданды" (яғни, толық құқықты азамат немесе "бостандық иесі" ретінде мойындалды) және 6 шілдеде 1636 жылы Мэри Браунға үйленді. Ол 1638/9 және 1640 жылдары колониядан бірнеше жер участағын алды, сондай-ақ 1640 жылы үй салу үшін алты акр жер алды. Өткен жылдар ішінде ол колониядағы жауапкершілікті арттырды, оның ішінде 1647/8 жылы колонияның әскери жасағының қатардағы капитаны (Майлс Стэндишпен бірге) болды; Стэндиш зейнетке шыққаннан кейін және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды. 1651 жылы ол губернатордың көмекшісі болып тағайындалды және келесі жылдары осы лауазымға көп рет қайта тағайындалды.

Сауда және жерді дамыту

Уиллетттің саудагер ретінде алғашқы қадамы, сонымен қатар, былғары саудасына қатысуы 1641/2 жылы басталды, ол 40-50 тонналық кеме (барк) салу үшін құрылыс шығындарының он алтыншы бөлігін төледі. Уақыт өте келе ол Голландияның Нью-Амстердам (кейін Нью-Йорк) колониясымен табысты сауда жасаған ірі саудагерге айналды, онда голланд тілін және әдет-ғұрыптарын ерте білуі үлкен артықшылық берді. Оның кейінгі сауда қызметіне Вирджиниямен және Атлант мұхиты арқылы сауда жасау кірді. Уиллетттің жергілікті тілдердегі шеберлігі оны сенімді аудармашыға айналдырды және америкалықтармен, әсіресе Поканокеттердің басшыларымен – Массасойтпен және оның ұлдары Вамсутта (немесе Александр) мен Метакоммен (Принц Филипп атымен танылған) достық қарым-қатынас орнатуға көмектесті. (Поканокеттер қазіргі кезде көбінесе үлкенірек Wampanoag тайпасының мүшелері ретінде танылады.) Колонияның өсіп келе жатқан халқына көбірек жер қажеттігі және экономикалық белсенділікті арттыру ниеті, Поканокеттердің ағылшын тауарларына деген сұранысымен бірігіп, олардан, әсіресе колонияның батыс бөлігінде, бірқатар жер сатып алуға әкелді. Уиллетттің қайын атасы Джон Браун 1640 жылы Таунтон қаласын құрушылардың бірі болды, ал Браун мен Уиллетттің шығыс жағалауда және Наррагансет шығанағының солтүстік бөлігінде жер сатып алудағы қатысуы жалғасты. Уиллетт колонияның батыс аймағына көшіп, 1650 жылдардың басында Рехобот ісіне қатысты, әсіресе 1662 жылы Браун қайтыс болғаннан кейін түрлі лауазымдарда қызмет етті. Уиллетт 1662 жылы, сондай-ақ 1668 және 1669 жылдары америкалықтардан жер сатып алуға рұқсат алды; бұл сатып алулар Рехобот пен Суонсидің (Сванси, бастапқыда Ваннамисетт) кеңеюіне әкелді. Американың түпкі тұрғындары мен Браун мен Уиллетт қатысқан сатып алушылар тобы арасындағы келісімнің мысалын Суонси қаласының тарихынан табуға болады. Поканокет аймағындағы ерте жер сатып алулар туралы, соның ішінде Уиллетт қатысқандар туралы толық тарихты Бикнелл жинақтады, онда тарихи атауларды көрсететін карта да бар. Уиллетт қайын атасы және күйеу баласы Джон Саффин сияқты басқа да көрнекті адамдармен бірге үлкен консорциум – Атертон компаниясының бір бөлігіне айналды, бұл Жаңа Англияның көптеген қалаларындағы мүлікке иелік етуге мүмкіндік берді. Уиллетт 1658/9 жылы Плимут және Род-Айленд колониялары арасындағы Наррагансет шығанағындағы Хог аралына иелік ету туралы дауды шешу үшін басқалармен бірге тағайындалды. Уиллетттің Жаңа Нидерландпен саудасы осы колониямен одан әрі байланысқа түсуіне әкелді. 1650 жылы ол Питер Стьювесанттың ағылшын хатшысымен бірге Жаңа Нидерландының Коннектикут ағылшын колониясымен шекарасын белгілеуде өкілдік етуге сеніп тапсырылды (бұл сілтеме 1650 жылы белгіленген шекараны, кейінгі зерттеулермен бірге, сондай-ақ Нью-Хейвен колониясын қараңыз).

Willett's initial beginning as a merchant in addition to the continuing involvement in the fur trade may have come in 1641/2 when he furnished a sixteenth portion of the construction cost to build a 40–50 ton bark (ship). In time he became the major merchant in the lucrative trade with the Dutch colony of New Amsterdam (later New York) where his early knowledge of the Dutch language and customs was of great advantage. His later merchant activities included at least some trade with Virginia and across the Atlantic. Willett's abilities in the native languages led to his becoming a trusted translator and to establishing friendships among the native Americans, particularly with the principal leaders of the Pokanokets, who were led successively by Massasoit, and his sons Wamsutta (or Alexander) and Metacom (known as Prince Phillip). (The Pokanokets today are usually referred to as members of a larger group of native Americans, the Wampanoag.) The colony's desire for more land to accommodate its growing population and the desire for more economic activity, combined with the Pokanokets' desire for English goods, led to a series of land purchases from them, notably in the western part of the colony. Willett's father in law, John Browne, was among the founders of Taunton in 1640, and Browne's and Willett's involvement continued in further purchases along and near the eastern coast and northern reaches of Narragansett Bay. Willett had moved to this western area of the colony and became involved in the affairs of Rehoboth by the early 1650s, serving in numerous capacities, particularly after the death of Browne in 1662. Willett was authorized to purchase further land from the native Americans in 1662 and again in 1668 and 1669; these purchases led enlargement of Rehoboth and Swansey (Swansea, originally Wannamoisett). An example of a deed between the native Americans and a group of purchasers involving Browne and Willett can be found in a history of the town of Swansea. An extensive history of the early land purchases in Pokanoket area, including those involving Willett, has been compiled by Bicknell including a map showing historical names. Willett became a part owner with other prominent men, including his father in law and a son in law, John Saffin, of a large development consortium, the Atherton Company, leading to interests in properties in a number of the early New England towns. Willett was appointed with others to settle a dispute between the colonies of Plymouth and Rhode Island over ownership of Hog Island in Narragansett Bay in 1658/9. Willett's trade with New Nederland led to further involvement with that colony. In 1650 he was entrusted, along with the English secretary to Peter Stuyvesant, to represent New Nederland in settling its border with the English colony of Connecticut (this link shows the 1650 boundary established, along with those of later surveys, see also New Haven Colony).

Жаңа Амстердамды голландиялықтардан ағылшындықтар сатып алу

Уильетт ағылшын командирі Ричард Николспен бірге 1664 жылдың 7 қыркүйегінде Жаңа Амстердамды ағылшындарға бейбіт түрде тапсыруға көмектесті. Виллетт голландтарға ағылшын экспедициясы жоспарланғанын хабарлаған және ол 2 қыркүйекте губернатор Стювесант пен голландтарды бейбіт түрде бас беруге көндіру үшін келісім байрағы астында Жаңа Амстердамға кірген ағылшын тобының мүшесі болды. Осылай болды. Көптеп, туған тілдерді білуінің арқасында, Виллетт жақын арада ирокездермен жақсы қарым-қатынас орнату үшін ирокездерге сәтті келіссөздер жүргізген топты солтүстікке алып барды. Голландиядан ағылшын басқаруына ауысуды басқаруға тағайындалған полковник Ричард Николс, Плимут колониясының губернаторы Томас Пренске Виллеттті колониядағы міндеттерінен босатуды және оған көмектесуді сұрады. Оның хатында: «Мырза Виллетт елдегі кез келген ағылшыннан голландтардың мінез-құлқы мен әдет-ғұрыптарын жақсы біледі, және оның сөйлеуі оларға өте ұнайды» делінген. Бұл өтініш қабылданды және Виллетт Плимутпен ресми міндеттерінен бас тартты. Колония Нью-Йорк деп қайта ұйымдастырылғанда, Виллетт ағылшын және голландтардың келісімімен қаланың тұңғыш мэрі болып тағайындалды (1665 жылдың маусымы); ол ұзақ жылдар бойы сауда байланыстарын орнатумен қатар, бірнеше жыл бойы Нью-Амстердамда тұрған. Келесі жылы ол кенттік кеңес мүшесі болып сайланды және 1667 жылдың ортасында тағы бір жылға мэр болды. Ол 1665 жылдан 1672 жылға дейін Фрэнсис Лавлейс кезінде Нью-Йорк губернаторының атқарушы кеңесінің мүшесі болды.

Плимутқа оралу және мұра

Уиллетт колонияға көптеген жылдар бойы көрсеткен ең үлкен қызметтерінің бірі – әйелінің әкесі Джон Браунмен бірге Поканокет тайпасымен жақсы қарым-қатынас орнату болды. Олардың негізгі ауылы Рехоботқа жақын, Хоуп тауының маңында орналасқан еді. Уиллетттің Нью-Йоркке жиі сапарлары мен оның саудалық іс-әрекеттері колониямен қарым-қатынасты нашарлатты, тіпті оның қайтысынан кейін жағдай одан да ушықты. Колонияның әскери істерін Жосия Уинслоу өз қолына алды, ол одан да агрессивті саясат ұстанды. Массасойттің үлкен ұлы, Поканокет тайпасының басшысы Александр 1662 жылы Уинслоудың күзетінде қайтыс болды. Одан кейін Поканокет тайпасын Филипп, Массасойттің келесі үлкен ұлы басқарды. Қарым-қатынас ушығып, 1675 жылы ағылшын отарлары мен Жаңа Англия тайпалары арасында ашық соғыс басталды. Бұл соғыс Филипп патша соғысы деп танылды. Нью-Йорк мэрі лауазымынан кейін Уиллетт 1667 жылдың басында Рехоботқа барып, қала милициясының капитаны болып тағайындалды және Суонси қалашығын құруға белсенді қатысты. Суонси бастапқыда Рехоботтың бір бөлігі болған, бірақ Обадия Холмс, кейін Джон Майлс басқарған баптист қауымы құрылып, қаладағы ескі қауыммен келіспеушіліктер туғаннан кейін бөлініп шықты. Баптист қауымының мүшелері өз қауымын құрғаны және шіркеу қызметтеріне қатыспағаны үшін ауыр айып төледі. Суонси ресми түрде танылғаннан кейін, Уиллетт басқарыған шағын топ жаңа қалаға кімдердің қоныстануына бақылау жасады. Уиллетттің жеңістігі Джеймс Браун баптист қауымының ең белгілі мүшесі болса да, Уиллетт оны жеке және танылған қауым ретінде құруға белсенді қатысты, бірақ ол өзі қауымға мүше болмаған болуы мүмкін. Мұндай шектеулі діни төзімділік квакерлерге қатысты болмады. 1658 жылы екі квакерді қатты жазалауға рұқсат берген судьялардың арасында Уиллетт те болды. Бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Уиллетт 1671 жылдың қыркүйегінде Джоанна Бойске үйленді. 1673 жылдың желтоқсанында Голландияға қарсы жорық жоспарланған кезде Уиллеттке "хальберт" (хальберд) берілді. Голландиялықтар қысқа уақытқа Нью-Йоркті басып алып, оның атын Нью-Оранж деп өзгерткен (голландиялықтар 1674 жылдың ақпанында бейбітшілік шарты жасасқаннан кейін атауі қайта Нью-Йорк болып өзгерді). Бұл Уиллетттің колониядағы соңғы іс-әрекеті туралы мәлімет. Уиллетт мұрагерлік үшін құрастырылған тізімде көрсетілгендей, үлкен мүлік қалдырды. Голландиялықтар 1673 жылы Нью-Йоркті қайта басып алғанда, Уиллетттің және басқа ағылшын жер иелерінің мүлкі тәркіленді. Ол көп ұзамай қайтыс болды және оның мүлкі қайтарылмады. Осы шығындарға қарамастан, Уиллетт колониядағы ең бай адамдардың бірі ретінде қайтыс болды, бұл ұзақ тізімнен көрінеді. Уиллетт құл саудасына қатысқаны туралы мәлімет болмаса да, оның мүлкінің тізімінде ол қайтыс болған кезде сегіз негр құлы болғаны көрсетілген. Плимут соты кейіннен Виллетттің құлының біріне екі жыл қосымша қызметтен кейін азаттық беру туралы шешім қабылдады. Уиллетттің өсиеті бойынша оның мүлкінің басым бөлігі ұлдарына (соның ішінде қызы Мэриге үйленген Сэмюэлл Хукерге) бөлінді, сондай-ақ тұрмысқа шықпаған қыздарына, немерелеріне, ескі қызметшісіне, мектептерге, шіркеулерге және пастор Джон Майлске де үлестер берілді. Уиллетттің өсиеті 1971 жылдың сәуір айында, екінші некеге тұрмас бұрын жасалды.

One of the greatest services Willett provided to the colony for many years, along with his father in law John Browne, was maintenance of good relations with the Pokanokets whose main village was near Rehoboth, close to Mt. Hope. The relations with the colony soured with Willett's absences to New York and for his other merchant activities, and even more so after his death. The military affairs of the colony were increasingly assumed by Josiah Winslow, who pursued a much more aggressive approach. Alexander, Massasoit's eldest son who had become the leader of the Pokanokets, died while in the custody of Winslow in 1662. Philip, the next eldest son, then became the Pokanoket's leader; relations eventually deteriorated to the point of open warfare between the English colonies and most of the New England tribes in 1675. This became known as King Philip's War. After his first term as New York mayor, Willett apparently spent time in Rehoboth in early 1667 where he was appointed Captain of the town's militia and was the principal in the establishment of the Township of Swansea. Swansea was originally part of Rehoboth; they divided after a Baptist congregation originally led by Obadiah Holmes, and subsequently by John Myles, arose and had differences with the existing congregation of the town. Among other things, the members of the Baptist congregation were heavily fined for setting up their own congregation and not attending services at the established church. After Swansea was officially recognized, a small group led by Willett was given control over who was allowed to set up residence in the new town. Although Willett's brother in law, James Browne, was probably the most prominent lay member of the Baptist congregation, and Willett was deeply involved in establishing it as a separate and recognized congregation, Willett actually may not have been a member of the congregation. Such limited religious tolerance evidently was not extended to Quakers; Willett reportedly was among a group of magistrates condoning a severe whipping of two Quakers in 1658. After having lost his first wife, Willett married Joanna Boyse in September 1671. Willett was a given a "halbert" (halberd) in December 1673 when an expedition against the Dutch in New Orange was contemplated. The Dutch had briefly conquered New York and changed the name to New Orange (the name reverted to New York after the Dutch signed a peace treaty in February 1674). This is the last record of Willett's activity in the colony. Willett left a large estate as evidenced by the inventory compiled for probate. When the Dutch recaptured New York in 1673, Willet's holdings along with those of the other English landowners there were confiscated; he died shortly thereafter and these holdings were never restored. Even with these losses, Willett died one of the wealthiest men in the colony as can be seen from the lengthy inventory. Although no record appears to exist indicating that Willett participated in the slave trade, the inventory of his estate indicates ownership of eight negro slaves when he died. The Plymouth court later decided to grant freedom after two years additional service to one of Willett's slaves who had been taken prisoner during King Philip's war and later returned to Willett's heirs. Willett's will left the bulk of his estate to be divided among his sons (including Samuel Hooker, married to his daughter, Mary), along with more minor bequests to his unmarried daughters, grandchildren, an old servant, schools, churches, and the pastor, John Myles. Willett's will was made in April of 1671, prior to his second marriage.

Түп ата-бабалары мен көлік

Томас Виллеттің тегі нақты белгілі емес және пікірталас тудырады. Ұлттық биография сөздігінде оның ерте өмірі туралы ең көп кездесетін сипаттама, оны ағылшын дін қызметкері Эндрю Виллеттің төртінші ұлы деп көрсетеді. Мүмкін, осы сипаттаманың бастауы 1848 жылы жарияланған Виллеттің ұрпақтарының шежіресінен туындаған, ол Томас Эндрю Виллеттен тараған болуы мүмкін деген теорияны ұсынады, себебі Виллет тегі сирек кездеседі. Декстердің «Англия мен Голландияның паломниктері» еңбегінің қосымшасындағы Лейден қауымы туралы жинағында басқа пікірлер де бар. Бұл Виллеттің Лейден қауымындағы Томас пен Элис Виллеттің ұлы екенін көрсетеді. Осы пікірлердің маңыздылығын Берджесс талқылайды. Жалпы, Виллет 1629 жылы Лейден қауымының екінші толқынымен Плимут колониясына келгеніне келісім бар. Бірақ, ол көп ұзамай Англияға, аборигендерге қару-жарақ пен оқ-дәрі сатқан деген айыппен сотталуға барған-бармағаны туралы дау бар. Бұл болжамға негіз – 1632 жылғы 22 маусымда Лондоннан шыққан «Лион» кемесінің жолаушылар тізімі. Бұл тізімде Томас Виллет және оның болашақ қайын атасы Джон Браунның отбасы, соның ішінде Виллеттің болашақ әйелі Мэри де бар. Алайда, Сэмюэл Гарднер Дрейктің 1860 жылы жариялаған түпнұсқа деректерді зерттеуі көрсеткендей, сол күні Англияға барган кеме туралы түпкілікті жазбада жолаушылардың тек бірнеше есімі ғана тіркелген, олардың ішінде «Тоби» Виллет және «Джо:» Браун (басқа Браундар жоқ). Бұл және Виллет пен басқалардың куәліктері ғана Эшлиді сотқа Англияға ертіп келгені туралы мәліметтер Банкс тізімімен қайшы келеді.