Кіріспе

Ацуги әскери-теңіз базасы (厚木海軍飛行場) – Жапонияның Канадгава префектурасындағы Ямато және Аясе қалаларында орналасқан бірлескен Жапония-АҚШ әскери-теңіз әуе базасы. Бұл Тынық мұхитындағы АҚШ Әскери-теңіз флотының (USN) ең ірі әуе базасы және бір кездері американдық авианосец «Рональд Рейганмен» бірге орналасатын Carrier Air Wing Five (CVW 5) эскадрильясының базасы болған. 2017 және 2018 жылдары CVW 5 ұшақтары Батыс Жапониядағы Ивакуни әскери-теңіз флотының әуе станциясына көшірілді. CVW 5 базаны Әуе күштері штабымен және Жапония теңіздік өзін-өзі қорғау күштерінің (JMSDF) 4-ші әуе қанатымен бөліседі. Ацугиде 51-ші теңіз шабуыл жасағы (HSM 51) орналасқан, ол MH 60R тікұшақтарымен АҚШ-тың теңіз күштері бағытталатын зымыран крейсерлерін, бағытталатын зымыран жойғыштарын және жақын маңдағы Йокосука әскери-теңіз базасында орналасқан фрегаттарды қамтамасыз етеді. Ацугиде орналасқан әскерилер бұрынғы Камисея әскери-теңіз радиоқабылдау қондырғысымен бірлесіп жұмыс істейді. Жапонияның берілуінен кейін Ацугидің көптеген ұшқыштары император Хирохитоның қаруларын түсіру туралы бұйрығын орындаудан бас тартты және Токио мен Йокогамаға жергілікті тұрғындарды американдықтарға қарсы тұруды шақыратын листовкалар тастау үшін аспанға ұшты. Ақырында, бұл ұшқыштар Ацугиден бас тартып, кетіп қалды. Генерал Дуглас Макартур Жапонияның берілуін қабылдау үшін 30 тамызда Ацугиге келді. Көп ұзамай, 8 қыркүйекте АҚШ Әскери-әуе күштері 3-ші бомбалау тобының элементтері көшірілді, оларды 15 қыркүйекте АҚШ Әскери-әуе күштері 49-шы ұрыс тобы алмастырды, олар қатты зақымдалған әуеайлақты 1539-шы армияның әуе күштері базалық бөлімшесімен бірге станцияның құрылғыларын қамтамасыз ету үшін бастапқы тазарту жұмыстарын жүргізді. Қазан айына дейін ұшу операциялары қалпына келтірілді, бұл P 61 Black Widow жабдықталған 418-ші түнгі ұрыс эскадрильясына 49-шы FG-нің P 38 Lightnings-пен бірге аймақты әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін әуеайлақтан жұмыс істеуге мүмкіндік берді. 49-шы 1946 жылдың ақпан айының ортасында Хоккайдодағы Читосе әуеайлағына көшірілді, 418-ші NFS маусымда Окинаваға, ал 1946 жылдың 31 желтоқсанында 1539-шы AAFBU Ханеда әуеайлағына көшірілді. Оккупация кезінде базаға жақын маңдағы Зама лагерінен ағып кеткендер орналасты; ол Корея соғысына дейін әскери әуе қозғалысын басқару үшін қайта жаңартылмаған. 1950 жылы базаға теңізшілер (теңіз құрылысының батальондары) келіп, оны сол жылдың желтоқсан айында Әскери-теңіз станциясы Ацуги ретінде қайта ашуға дайындады. NAF Atsugi Корея соғысы мен Вьетнам соғысы кезінде ұшақтарды, бомбалаушыларды және көлік ұшақтарын қызмет ететін ірі әскери-теңіз әуе базасы болды. 1957 жылдан бастап Ацугиде орналасқан ұшақтардың бірі U 2 тыңшы ұшағы болды. Ұшақ жапондықтардың басынан шығады, себебі отын бітіп, планералар клубының ұшу жолына апатты түрде қонды. Сол ұшақты Гари Пауэрс ұштырған, ол Совет Одағының үстінен түсіріліп, халықаралық жанжал туғызған. Ли Харви Освальд АҚШ-тың теңіз жаяу әскерінде болған кезінде Ацугиде болған. Ол 1-ші әуе бақылау эскадрильясына тағайындалған радар операторы болды. Ол 1957 жылдың қыркүйегінен 1958 жылдың қарашасына дейін сол жерде болды. 1964 жылы АҚШ-тың Ф8У 2 Крузері әуеайлақта орналасқан, жақын маңдағы Мачида, Токиода апатқа ұшырады. Ұшқыш ұшып шығып, ауыр жарақат алған жоқ, бірақ апат төрт адамды өлтірді, 32 адамды жарақаттады және жеті үйді қиратты. 1969 жылы Солтүстік Кореяға жақын жерде барлау миссиясы үшін Ацугиден ұшып шыққан EC 121 ұшағын Солтүстік Кореяның МиГ-21 ұшағы атып түсірді. Никсонға жауап берудің бірнеше нұсқасы ұсынылды, бірақ ақыр соңында ешқандай іс-қимыл жасалмады. Бір аптадан кейін барлау ұшулары қайта басталды. 1972 жылы АҚШ пен Жапония үкіметтері базаның меншік құқығын бөлісуге келісті, содан кейін Жапонияның теңіз өзін-өзі қорғау күштері сол жерден жұмыс істей бастады. 1973 жылы Йокосука «Мидуэй» әуе кемесі үшін бас портқа айналды. Нәтижесінде CVW 5 авиакомпаниясының әуе қанаты Ацугиде орналасқан. 1976 жылы 2 қарашада Лейтенант Лори К. Бэкмен ұшқан АҚШ әскери-теңіз флотының Grumman C 1 Trader ұшағы 01-ұшу жолына қонуға маневрлер жасағанда аэрон жүйесінің механикалық ақаулығынан зардап шекті. Барлығы алты адам қаза тапты. 1977 жылы, McDonnell Douglas F 4 Phantom II құралы механикалық ақауға ұшырап, жақын маңдағы Йокогамадағы тұрғын үй маңындағы ауданда ұшақ құлады. Екіпаж құлап, аман қалды, бірақ 1 және 3 жастағы екі жас бала қаза тауып, тағы 7 адам жарақат алды. Қазір Мисава әуе базасында орналасқан Әскери-теңіз қауіпсіздік тобының элементтері мен EP 3 Aries ротациялық эскадрильялары бұрын 1990 жылға дейін Ацугиде орналастырылған. 1999 жылдың 9 ақпанында терминалда өрт шыққан, зардап шеккендер жоқ. 2003 жылдың 3 сәуірінде солшыл топтың бір бөлігі Какуро-кё базаға импровизациялық минометтен шабуыл жасады. Сол кезде осы топ Йокота әуе базасы мен Ұлттық қорғаныс агенттігіне де шабуыл жасады. 2004 жылы Aero Asahi компаниясына тиесілі McDonnell Douglas MD 900 Explorer ұшағы Әскери-теңіз әуе базасы Ацугиде апаттық қонды жасады. Қаза болғандар жоқ. 2009 жылдың 14 қарашасында базадағы 183-ші ангарда өрт шықты, үш жапон қызметкері Obayashi Corporation компаниясынан жарақат алды. Өрт сағат 11:55-те хабарланды және сағат 12:45-ке дейін сөндірілді. Ангар орташа деңгейде зақымдалды. 2009 жылдың желтоқсанында Ацугиге тағы шабуыл жасалды, бұл жолы Какуро-кё мүшелері импровизациялық минометтік оқтармен. Базаданғы персонал мен ұшақтар 2011 жылдың наурыз айындағы Тохоку жер сілкінісі мен цунамисі және Фукусима I атом электр станциясының апаттарынан кейін және осы кезеңде «Томодачи» операциясына көмектесті. Дағдарыс кезінде шамамен 2000 американдық отбасы мүшесі Жапониядан тыс жерлерге ерікті түрде кетіп қалды. 2013 жылдың 16 желтоқсанында CVW 5-ке тиесілі MH 60S Knighthawk Миура қаласында құйрық бөлігінің істенуінен апатқа ұшырады. Ұшақ жарамсыз деп жарияланды және төрт адамның екеуі жарақат алды. 2014 жылдың 15 ақпанында үш АҚШ Әскери-теңіз флотының P 3 Orion ұшағы қатты қардың салдарынан ангары қирағаннан кейін «жөндеуге келмейтіндей» қирады. 2016 жылдың желтоқсанында полиция сол жылдың шілдесінде JMSDF ұшақтарына лазерлік нұсқау көрсеткені үшін Кавасаки тұрғынын қамауға алды. 2016 жылы жапондық және американдық ұшақтарға бағытталған лазерлік нұсқаулар туралы шамамен 30 хабарлама болды деген хабарлама тарады. 2017 жылдың 22 қарашасында USS Ronald Reagan кемесіндегі VRC 30 эскадрильясына тиесілі Grumman C 2A Greyhound теңізде апатқа ұшырады. Борттағы үш адам қаза тапты. Осыдан кейін 4-6 АҚШ теңіз жаяу әскерінің Bell Boeing V 22 Osprey тікұшағы «Рональд Рейганға» жабдықтар жеткізу үшін бір аптаға Ацугиге жөнелтілді.

Базаның атауы

Ацуги қаласы Ацугиде орналаспаса да, жақын орналасқан Ацуги қаласының атымен аталады (оны Ацугиден екі басқа қала бөліп тұрады). Атау 1950 жылы Ацуги аймақтағы жалғыз ірі қала болғандықтан таңдалған. Сол кезде базаның төңірегіндегі үш шаруашылық ауылы – Ямато ауылы, Аясе ауылы және Шибуя ауылы – Жапонияның басқа аймақтарындағы белгілі аудандармен бірдей атауға ие болды. Ямато – Нара аймағының тағы бір атауы, Аясе көбінесе Токионың солтүстік-шығысындағы Аясе станциясы маңымен, ал Шибуя – Токионың орталық бөлігіндегі Шибуя ауданымен байланысты.

Цзиньканпо өрт сөндіру зауыты

NAF Atsugi және ондағы адамдар 1990-шы жылдары (Тынық мұхиты жұлдыздары мен жолақтары газетіндегі күнделікті жарияланымдардың нәтижесінде) Жинканпо Ацуги қоқыс өртеу зауытына жақын орналасқандықтан әйгілі болды, ол зауыттан шыққан улы және қатерлі газдар көршілес биік ғимараттардың үстінен тарады. Салықтан қашу айыбымен тұтқындалып, түрмеге қамалған қоқыс өртеу зауытының иелері зауытты дұрыс күтпеді. Ластану тұрғындардың денсаулығы үшін үлкен мәселеге айналды, сондықтан денсаулығына кері әсер ететін белгілер байқалған жағдайда база оларға мерзімінен бұрын кетуге рұқсат берді (әдетте әскери қызметшілер базада үш жылдық мерзімге орналасады). Көптеген әскерилер ауруға шалдықты, ал кейбіреулері АҚШ-қа оралғаннан кейін қысқа уақыттан соң қатерлі ісіктен қайтыс болды. Бір кезде база әскерилерді базаға орналастыру алдында медициналық тексеруден өтуді талап етті, осылайша олардың денсаулығы нашар ауа сапасына төтеп бере алатынына көз жеткізді. Бұл шараларға қарамастан, әскерилерде әлі де денсаулық проблемалары пайда болды, мысалы, жедел астма. АҚШ Әділет министрлігі қоқыс өртеу зауытының операторларын сотқа берді. 2001 жылдың мамыр айында, сот шешімін шығаруға азық қалғанда, Жапония үкіметі зауытты шамамен 40 миллион долларға сатып алып, жапты. Зауытты бөлшектеу сол жылдың соңына дейін аяқталды.

Шу туралы сот іс-әрекеттері

1976 жылдан бері жергілікті тұрғындар базадағы шуға байланысты Жапония үкіметін сотқа шақырды, ал 2002 жылдың қазан айында Йокохама аудандық соты үкіметке 2,75 миллиард иен өтемақы төлеуді бұйырды. 2006 жылы Токио Жоғарғы соты үкіметке база маңында тұратын 4865 адамға 4,04 миллиард иен төлеуді тапсырды. Төртінші сот процесі 2007 жылы Йокохама аудандық сотына түсті. 2014 жылдың мамыр айында сот Қарулы күштерге (SDF) кешкі сағат 10-нан таңғы 6-ға дейін ұшақтарын пайдалануға тыйым салып, үкіметке 7 миллиард иен зиян өтеуді талап етті. Бұл АҚШ әскери ұшақтарын тоқтатуды сұраған алғашқы сот ісі болды. Бірақ сот бұл талапты қабылдамады. 2015 жылдың шілдесінде Токио Жоғарғы соты сегіз қаланың 6900 тұрғынына 9,4 миллиард иен төледі, Йокохама аудандық сотының 7 миллиард иен шешімін күшінде қалдырды. Токио соты АҚШ ұшақтарының түнгі рейстерін тоқтату туралы талаптарды да қабылдамады, себебі Жапония-АҚШ қауіпсіздік шарты үкіметтің құзырына кірмейді деп сарптады. Бұл 1976 жылғы Жоғарғы сот шешіміне сәйкес келеді, онда Жапония үкіметі елдегі АҚШ күштерінің қызметін реттеуге құқылы емес деп шешілді. Іс Жоғарғы сотқа шағымданылды және 2016 жылдың желтоқсанында Жапония Жоғарғы соты Қарулы күштердің (SDF) түнгі рейстеріне тыйым салуды жоққа шығарды. Токио Жоғарғы сотының шешімін қолдады. Арыз берушілер 2017 жылдың ақпанында бесінші сот ісін бастауды жоспарлады. Тұрғындар ұйымдастыру жұмыстарын жалғастырды және 2017 жылдың шілдесінде 6000-ға жуық жергілікті тұрғын базадағы шуға байланысты үкіметке қарсы бесінші сот ісін қозғауды жоспарлап отырғаны хабарланды. Арыз берушілердің жетекшісі Шуджи Онами: "Біздің өміріміз бұзылып, тіпті жоғарыдан келетін ұшақтардың қатты шуынан қауіпті жағдайға түсеміз. Ацуги базасымен байланысты рейстердің жай-күйін қабылдамаймыз" деді. Сондай-ақ, кейінірек тағы 2-3 мың тұрғын да іске қосылуы мүмкін екені хабарланды. 2017 жылдың тамызында 6063 жақын маңдағы тұрғын сотқа қосылды.

Қарсылық білдіру және шағымдар

Дауысқа байланысты сот процестерінен басқа, базаға қатысты бірнеше наразылық акциялары да болды. 1988 жылдың шілдесінде 20 000 адам базаның айналасында тізбек құрып, базаға түндегі шулы қонуларға қарсылық білдірді. 2005 жылы Ямато қаласының шенеуніктері F/A 18 Hornet ұшақтарының шулы түнгі жаттығуларына наразылық танытты. 2007 жылы Жапон Коммунистік партиясы (ЖКП) базадағы F-16 және F/A 18 жаттығуларына қарсы шығып, оларды тоқтатуды сұрады. 2013 жылы ЖКП Ацугиден ұшқан USN MH-60S Seahawk тікұшағы Миура қаласында құлағаннан кейін наразылық білдіріп, Bell Boeing V-22 Osprey тікұшақтарының Ацугиге орналастырылмауын талап етті. Осы тікұшақтар жаттығу үшін базаға жіберілген кезде де жергілікті халықтың наразылығын тудырды. 2017 жылы Ацугиде мамыр айында өткен «Ашық есіктер» күнінде балаларға американ тікұшақтарындағы автоматтарына қол тигізуге рұқсат берілгеніне байланысты шағымдар түсті. Айасе және Ямато қалаларының әкімдіктері наразылық білдіргеннен кейін, автоматтары дереу алынып тасталды.

Достық мерекесі

Көктемде Ацугиде ашық есік күні өткізіледі. Қауіпсіздік себептерімен жапондық емес келушілер қақпадан кері қайтарылуы мүмкін. Жапондық немесе американдық емес келушілер жеке куәлігін алып келіп, үшінші ел азаматтары тізімін қарап, базаға кіру үшін арнайы рұқсат қажеттігін тексеруі керек. 2000 жылға дейін "Ацуги WINGS" әуе шоуы өткізілді, онда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақтарынан жасалған "алмастардың алмасы" атты әсем көрсетілім болды. Бұл шоу соңғы рет 2000 жылы өтті. Ұшақ шуы мен төмен қанатынан ұшуларға байланысты көп шағым түсті, сондықтан 2001 жылдан бастап ашық есік күнінде толыққанды ұшу көрсетілімдері өткізілмейді. Қазіргі уақытта АҚШ Әскери-теңіз күштері мен JMSDF ұшақтарының жердегі көрмесі, сондай-ақ түрлі ұшақтардың ұшып-қонулары мен қонулары, оның ішінде жаттығу ретінде қону және ұшу практикасы жүргізіледі.

Бесінші әуе кемесі

Ацугиде USS Ronald Reagan авианосецінің әуе құрауының бір бөлігі болып табылатын Carrier Air Wing Five орналасқан. Бұл қанатқа шамамен 70 ұшақ және 2000 әскери қызметкер кіреді, олар авианосец Йокосука портында тұрғанда Ацугиде дислокацияланады. 2008 жылдың 9 мамырында қанат командирі капитан Майкл П. Макнеллис, 70-ші жедел әскер тобының командирі контр-адмирал Ричард Б. Реннің бұйрығымен қызметтен алынды, себебі адмирал Макнеллистің басқару қабілетіне сенімін жоғалтқанын мәлімдеді. Макнеллистің орнына капитан Майкл С. Уайт тағайындалды. 2012 жылы CVW 5 эскадрильялары Super Hornet/Growler түрлеріне көшуді аяқтады, осылайша бұрынғы Hornets ұшақтары жоқ алғашқы әуе қанаты атанды.

Ивакуниге көшіру

Кем дегенде 2005 жылдан бері «Карьер» әуе қанатының 5-ші қанатының шамамен 60 тұрақты қанатты ұшағын Ацугиден Ямагучи префектурасындағы Ивакуни теңізшілер корпусының әуе станциясына көшіру жоспарланған. Ямагучи губернаторы Секинари Нии Ямагучи префектурасының мұндай қадамға «мүмкін емес» екенін айтты. 2006 жылы Ивакуни сайлаушылары референдумда жоспарды қабылдамады, ал Ивакуни қаласының әкімі Кацусуке Игара Токиодан жоспардан бас тартуды сұрады. 2007 жылы Жапония үкіметі АҚШ әскерін Жапонияға көшіруге дайындық жасау үшін заң қабылдады, соның ішінде жергілікті жерлерге зиян келген аймақтарға субсидиялар берілді. Көшіру 2014 жылы жасалуы тиіс болған, бірақ құрылыс жұмыстарының кешігуіне байланысты үш жылға кейінге шегеріліп, 2017 жылға ауыстырылды. Бұл көшіруге қанатқа кіретін шамамен 20 тікұшақ кірмеді. Көшіру 2017 жылдың тамызында VAW 125 эскадрильясының бес E-2D Hawkeye ұшағы USS Ronald Reagan кемесінің 2017 жылғы жазғы патрулінен кейін Ивакуниге көшірілуімен басталды. Шамамен 3800 адамның Ивакуниге көшірілуі күтілуде. 28 қарашаға дейін Ronald Reagan кемесінің 2017 жылғы екінші патрулінен кейін тағы үш эскадрилья көшірілді. Жаңа эскадрильялар – F/A 18E Super Hornet ұшақтарымен жабдықталған VFA 115 және VFA 195, сондай-ақ EA 18G Growler ұшақтарымен жабдықталған VAQ 141. 2017 жылдың желтоқсанына дейін флоттың логистикалық қолдау эскадрильясы VRC 30 да MCASI-ге көшірілді. 2018 жылдың наурыз айында F/A 18E Super Hornet ұшақтарымен жабдықталған шабуылдаушы эскадрилья VFA 27 және F/A 18F Super Hornet ұшақтарымен жабдықталған VFA 102 MCAS Iwakuni-ге келді, осылайша CVW 5 әуе қанатының тұрақты қанатты ұшақ эскадрильяларын көшіру аяқталды.