Кіріспе

Нильсон алаңы (Люзон, Филиппин) Қиыр Шығыс Әуе күштерінің штаб-пәтері орналасқан жер болды. FEAF-қа қарасты ұшақтардың көп бөлігі Кларк немесе Николс алаңында базаланды. Бұл мәдени орын 2001 жылғы ЮНЕСКО Азия-Тынық мұхиты аймағының мұрасы сыйлығында «Құрметті айрықша белгі» аталымын алды.

Лори Рубен Нильсон

Лори Рубен Нильсон Филиппиндегі бизнес мүмкіндіктеріне қызығушылық танытқан және Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын елге көшіп келген көптеген шетелдіктердің бірі болды. Жаңа Зеландияда туған Нильсон және оның американдық әйелі Аннет 1930 жылдардың басында және ортасында Манилаға келді. Ол жергілікті бизнесте өзін орнықтырып, өзінің жеке фирмасын L. R. Nielson & Company құрды, бағалы қағаздар мен акциялық брокерлік бизнесіне, импортқа және кен өндірісіне қатысты. Нильсон сондай-ақ Маниладагы Гонконг және Шанхай банктік корпорациясының басқармасында қызмет етті. Нильсон авиацияға әуес болғандықтан, Манила қаласында авиация мектебі мен әуежай салу жобасына қатысты. Бұл жобаны іске асыруға өте қолайлы уақыт болды, себебі елдегі экономикалық белсенділікті, әсіресе кен өнеркәсібін қолдау үшін әуежайға шын қажеттілік болды, сонымен қатар Кесон үкіметі инфрақұрылымдық жобаларды ынталандырып отырды. Нильсон Манила қаласындағы бірнеше шетелдік инвесторларды жобаға қосылуға көндірді және әуежай құрылысы Аяла и Компаниядан Макатидегі жерді жалға алғаннан кейін басталды. 1937 жылдың шілдесінде ашылған Нильсон әуежайы Азиядағы ең ірі және жабдықталған әуежай деп жарияланды. Соғыс басталғаннан кейін, 1942 жылы Манилаға жапон әскерлерінің басып кіруі кезінде Нильсон мен оның отбасы жапон билігімен ұсталды. Нильсонның әйелі мен екі ұлы Санто-Томас университетіндегі тұтқын лагеріне жеткізілді. Нильсон британдық болғандықтан, Британдық Гонконгқа (қазіргі Гонконг) интернментке жіберілді. Нильсон қайтадан көрінбеді және одан хабар алынбады. Филиппин жапондықтардан азат болған кезде Нильсонның бизнесі мен мүлкінің көп бөлігі жойылды. Оның әйелі мен екі ұлы Филиппинді тастап, АҚШ-қа қайтып келгеннен кейін, Нильсон Филиппинге салған әуежайын ғана мұра етіп қалдырды.

Нильсон әуежайы

Әуежай орналасқан жер сол кезде Ризал провинциясындағы Зобель де Аяла отбасына тиесілі Сан-Педро-де-Макати иелігінің бөлігі болды. Бұл иелік қазіргі Макати қаласының басым бөлігін қамтыды. Ayala y Compañía (қазіргі Ayala Corporation) компаниясының аға басқарушы серіктесі және президент Мануэль Л. Кесонның арнайы көмекшісі Энрике Зобель де Аяла Нильсон тобының үкіметке әуежай салу туралы ұсынысын білген кезде, ол дереу осы нысанды салуға болатын жер ретінде иеліктің бір бөлігін ұсынды. Бұл әуежай үшін өте қолайлы орын болды, себебі Макати Манилаға жақын, сирек қоныстанған қала еді. Жер күріш далаларынан көтерілген, әуеден анық көрінетін, барлық бағыттан қауіпсіз қонуға мүмкіндік беретін қатты топырақты учаскеде орналасқан. Нильсон әуежайы Американың Қиыр Шығыс авиация мектебінің базасына айналды. Ең бастысы, әуежайда коммерциялық рейстердің басталуымен, ол Манила мен елдің қалған бөлігі, содан кейін Филиппин мен әлем арасындағы маңызды қақпаға айналды. Филиппин әуе такси компаниясы (PATCO), Филиппиндегі алғашқы әуе компаниясы, және Илоило Негрос Эйр Экспресс компаниясы, Филиппинге тиесілі алғашқы коммерциялық жолаушылар тасымалдаушысы, Нильсон әуежайынан жұмысын бастады. Филиппин әуе желісі құрылғанда, оның алғашқы рейсі 1941 жылдың наурыз айында Нильсон әуежайынан Багиоға бағытталды. Жапонияның экспансиялық саясатына жауап ретінде Филиппин билігі Нильсон әуежайында Қиыр Шығыс әуе күштерінің (FEAF) штабын құрды. 1941 жылдың қазан айында әуежайдағы коммерциялық рейстер тоқтатылды және жеке тасымалдаушылардан АҚШ әуе күштеріне орын беру үшін қызметтерін көшіру сұралды. 1941 жылдың 8 желтоқсанында жапондық ұшақтар Филиппинге шабуыл жасағанда, олар Солтүстік Лусондағы радар станциясымен анықталды, ол дереу Нильсондағы FEAF штабын ескертті. Алайда, FEAF офицерлері Пампангадағы Кларк әуе базасына хабарласуға келгенде, жапондық бомбалар Кларкқа түсіріліп үлгерген еді. 9 желтоқсанда Нильсон әуежайы да қоршауға алынды. Америкалықтар мен филиппиндіктер Филиппиннен шегінуге мәжбүр болғаннан кейін, жапондық оккупациялық күштер Нильсонды басып алып, әуежайдың радио мұнарасын және жолаушылар терминалын штаб-пәтерге айналдырды. Манила азат етілгеннен кейін, американдықтар мен филиппиндіктер әуежайды жапондықтардан қайта тартып алды. Бөлек зақымдалған әуежай мен оның құрылыстары толығымен қалпына келтіріліп, 1946 жылы коммерциялық рейстер, соның ішінде халықаралық рейстер қайта басталды. 1948 жылы әуежай Макатидегі қызметін тоқтатып, Пасайдағы Николс Филдке (қазіргі Вилламор әуе базасы) жақын орналасқан жаңа орнына көшкенде, әуежайдың тұрақты құрылыстарының меншік құқығы жер иесі Ayala y Compañía-ға қайтарылды. Ұшу-қону жолақтары ақырында жолдарға айналды – екінші ұшу-қону жолағы (07/25) Paseo de Roxas, ал негізгі ұшу-қону жолағы (12/30) Ayala Avenue атанды. Макатидің бизнес және коммерциялық ауданының дамуына орын беру үшін басқа әуежай құрылыстары бұзылды, бірақ иелері әуежайдың жолаушылар терминалын және бақылау мұнарасын сақтап қалды, ол Нильсон мұнарасы деп белгілі болды.

Нильсон мұнарасы

Кейінгі жылдары Нильсон мұнарасының түрлі қолданыстары табылды – екі қабатты бетон құрылыс, жоғарыдан қарағанда ұшаққа ұқсау үшін арнайы салынған. Бір кезде ол полиция бөлімшесінің бас кеңсесі ретінде пайдаланылды. Сонымен қатар, бірнеше жыл бойы Аяла компаниясына тиесілі "Интегралды мүлікті басқару корпорациясының" кеңселері орындалған. 1970 жылдардың соңынан 1994 жылдың сәуіріне дейін филиппин инвесторларының тобы мұнараны жартылай жеке, жоғары деңгейдегі клуб пен мейрамхана ретінде жалға алды, себебі ол "The Peninsula Manila" қонақ үйінің қарама-қарсы жағында орналасқан. 1996 жылы, шамамен екі жылдық жөндеу жұмыстарынан кейін, Нильсон мұнарасы "Филиппин мұра кітапханасына" үй болды, бірақ кейіннен ол Аяла мұражайына көшірілді. 2014 жылы Нильсон мұнарасы "Blackbird" деп аталған сәнді мейрамхана мен барға жай орналасты, ол бұрынғы басқару бөлмесін жоғарғы асхана ретінде пайдаланады.