Кіріспе
Флоренциядағы өкілсіз жұмысшылардың көтерілісі, Италия, 1378–1382 жылдар аралығында. Чиомпи көтерілісі – 1378–1382 жылдар аралығында Флоренция Республикасында болған, өкілдігі жоқ жұмысшылардың көтерілісі. Көтерілісшілердің құрамына кез келген гильдияға мүше болмаған шеберлер, жұмысшылар және қолөнершілер кірді, сондықтан олар Флоренция үкіметіне қатыса алмады. Бұл жұмысшылар биліктегі патрицийлік олигархияға наразылықтарын күшейте түсті. Оларға қоса, олар төлей алмайтын ауыр салықтар төлеуге міндетті болды, бұл кейбіреулерін үйлерінен кетуге мәжбүр етті. Осы шиеленістердің нәтижесінде жүн жұмысшылары мен басқа да құқықтары шектеулі жұмысшылардан құралған үкімет құрылды, ол үш жарым жылға созылды. Бұл жұмысшылардың жеткіліксіз өкілдігі олардың қанауға ұшырауына, жалақының төмен болуына және саяси бейқұмарлыққа әкелді. 1378 жылдың маусым айында қаланың он төрт кіші гильдиясы элиталардан – Синьориядан азаматтық лауазымдарда көбірек өкілдік беруді талап етті. Бұл гильдиялар әлі де гильдиялық өкілдігі жоқ, аз жалақы алатын тоқыма жұмысшылары Sotto posti-ге өз гильдияларын құруға және саяси билікті арттыруға мүмкіндік бермеуді қалаған. Осыған жол бермеу үшін Синьория жүйеге қабылдау ақысын төрт есеге арттырды. Бұл әрекет наразылық тудырып, Sotto posti-ді Синьорияның қарсыласына айналдырды, оларды төменгі таптың Чиомпи өкілдерімен біріктірді. Чиомпи көтерілісі қысқа болғанымен, ол болашақ ұрпақтарға әсер етті. Үш жарым жылдық көтеріліс тек 15 ғасырда ғана емес, Флоренция қоғамына әсер етті, сонымен қатар Флоренция тарихындағы маңызды оқиға болып саналды, ол тарихшыларды осы күнгейінше қызықтырады. Оқиғаға қатысты түсіндірулер ғасырлар бойы өзгеріп келді.
The Ciompi Revolt was a rebellion among unrepresented labourers which occurred in the Republic of Florence, from 1378 to 1382. Those who revolted consisted of artisans, labourers, and craftsmen who did not belong to any guilds and were therefore unable to participate in the Florentine government. These labourers had grown increasingly resentful over the established patrician oligarchy. In addition, they were expected to pay heavy taxes which they could not afford, forcing some to abandon their homes. The resulting insurrection over such tensions led to the creation of a government composed of wool workers and other disenfranchised workers which lasted for three and a half years. These workers' underrepresentation led to their exploitation, low wages, and political impotence. In June 1378 the city's fourteen minor guilds demanded greater representation in civic office from elites – the Signoria. These guildsmen still wanted to keep the Sotto posti, who were low wage textile workers with no guild representation, from forming their own guilds and being able to gain increased political power. To prevent this, the Signoria quadrupled the fee for admittance to the system. This action sparked indignation and turned the Sotto posti into opponents of the Signoria, aligning them with the lower class Ciompi. Although the Ciompi Revolt was brief, it left an impact on future generations. The three and a half year revolt not only affected Florentine society throughout the 15th century, but was a flashpoint in Florentine history, which continued to intrigue historians. Interpretations of the events evolved across the centuries.
Тұрақсыз үкімет
1378 жылғы көтеріліске дейінгі жылдары флоренциялық қоғамның белгілі бір ерекшеліктері көтеріліске дайындық жасады. Олигархия ішіндегі шиеленістер көтеріліс басталар алдында ондаған жылдар бұрын туған еді. Олигархия тұрақсыз болды, себебі көптеген адамдар обадан қайтыс болды немесе қауіпсіз жерлерге қашты. Бұл Флоренцияның билеуші элиталары, флоренциялық қолөнершілердің беделді гильдиялары және Ciompi-ді қамтитын, гильдияға мүше емес Sotto posti арасындағы билік күресінің нәтижесі болды; негізінен Флоренцияның гүлденген жүн өнеркәсібінде еңбек еткен, аз жалақы алатын тоқыма жұмысшыларының тобы. Өркендеген шағында бұл сауда Италияның барлық аймақтарында және шетелде мата сату арқылы Флоренция халқының үштен біріне жұмыс берді. Дегенмен, Sotto posti жақын арада өз талаптарын ұсынды және олардың орындалуына үміттенді. Алайда, Синьория гильдияға мүше емес Sotto posti-ге осы еркіндіктерді беруге ниеттенбеді, керісінше, қорқыныш сезініп, лауазымға түсуді қиындатты және тіркеу алымын төрт есеге арттырды. Бұл әрекет наразылық тудырып, бұрын жақсы құқықтар мен әлеуметтік/кәсіби өркендеуге үміттенген жоғары топтағы Sotto posti-ді Синьорияның қарсыласына айналдырып, олардың мақсаттары мен қиындықтарын төменгі топтағы Ciompi-мен біріктірді. «Arte del pololo minuto» гильдиясын құруды талап етумен Ciompi-дің өтініштері аса радикалды болған жоқ: олар тек қана қазіргі кездегі басқа кіші гильдиялар сияқты құқықтарды талап етті. Ciompi-дің (және Sotto Posti-нің) көпшілігі радикалды немесе революциялық жаңарулар емес, реформалар үшін күресті. Жаңадан тағайындалған Балия құрамының талдауы көрсеткендей, олардың жартысы ғана Ciompi болды, ал қалғаны орта тапқа және басқа да мамандық иелеріне жатты. Ciompi-дің мүдделердің қақтығысынан, одан туындаған күрестен және олардың жетекшісі Микеле ди Ландо олардың талаптарын елемейтіндей болғанда сезінген сатқындықтан көтерілістің үшінші кезеңі басталды.
Реакция
1378 жылдың тамыз айының соңында Чомпи арасындағы фракциялық тартыс және революцияның жауларын радикалды түрде қуғындау ди Ландоны конституциялық реформа талап еткен екі Чомпи көшбасшысын қамауға итерді. Ертесі күні ди Ландо сарайдан әділеттіліктің туымен шығып, үш жаңа гильдиядан құралған милицияны, алаңда "Халық минуты жасасын!" деп ұрандап, ди Ландо үкіметінің отставкасын талап еткендерін таратып жіберді. Ол "асыл текті, зор және бай адам" деп сипатталады және олар 1375 жылы Флоренцияны ұсынған, Григорий XI және Католик шіркеуіне қарсы шыққан әйгілі otto della guerra (немесе "Соғыстың сегіздігі")мен шатастырылуы мүмкін екенін көрсетеді.
Мишеле ди Ландо
Микеле ди Ландоның Чиомпи көтерілісіне дейін кім болғаны туралы тарихта өте аз мәлімет бар, себебі төменгі жұмысшы табының адамдары маңызды құжаттар қалдырмаған. Белгілісі, ол жүнді ұсататын жұмысшы болған, анасы кір жуатын, ал әйелі шошқа етін сататын дүкеннің иесі болған. Өзінің саласында ди Ландо барлық еңбекшілердің бастығы болып, салық тізімінде шағын сома төлегені анықталды. Ол сонымен қатар Папалық мемлекеттер соғысында капрал болды, тағы бір капралмен бірге жиырма сегіз адамға басшылық етті (Ол сол кезде әскери қызметте болды ма, белгісіз, бірақ командалық өнер мен қару-жарақпен оқытылғандықтан, ол өз саласындағы қарапайым жұмысшылардан гөрі көбірек еркіндік танытқан). Бұл көрініс тіпті Синьорияның кейбір өкілдерінде (олардың бейтараптығына қарамастан) қорқыныш тудырды. Аламано Ачьяйоли былай деді: "Оған [ди Ландоға] Синьория берілді, және халық оны Әділеттің Туын ұстаушы және мырза (синьоре) етті. Міне, осы Микеле ди Ландо, жүнді ұсатушы, Флоренцияның мырзасы болды, жиырма сегіз сағаттан да артық уақыт бойы! Бұл – талас-тартыс пен жаңалықтардың нәтижесі! Әй, Раббым, қандай ғажайыптарды көрсетіп бізге!"
Әр түрлі дәуірлердің тарихшыларына әсері
XV ғасырда Флоренцияның элиталық ғалымдарының көтеріліске жағымсыз қарауы таңқаларлық емес. Леонардо Бруни көтерілісті бақылаудан шығып кеткен, тәртіпсіз топ ретінде қарастырды, оның мүшелері әділетсіздікпен тонап, күнәсіз адамдарды өлтірді. Алайда, XIX ғасырда тарихшылар циомпилерге көңіл жасыды. Романтик тарихшылар тарихты жақсылық пен жамандық арасындағы эпикалық оқиға ретінде түсіндіруге бейім болды, және бұл Чиомпи көтерілісіне де қатысты. Романтик тарихшылар көтерілістің жетекшісі Микеле ди Ландоны қатыгез үстемдікке қарсы күрескен халықтың батыры деп есептеді. XIX ғасырдың соңында Loggia del Mercato Nuovo ғимаратының қабырғасындағы нишаға халықтың жетекшісі Микеле ди Ландоның мүсіні орнатылды. Марксистік тарихшылар да циомпи шеберлеріне жаны кірді, оларды басқыншы буржуазияны құлатуға тырысқан ертедегі пролетариат ретінде қарады. Жақындағы зерттеулер бұл қақтығысты 14-шы ғасырдың соңындағы Флоренция қоғамының мәселелерін көрсететін көзқарас ретінде, сондай-ақ Флоренцияның саяси өміріне серпіліс берген фактор ретінде қарастырады. Одан әрі, олар үшін көтеріліс – тарихтың үнемі өзгеріп отыратын нәрсе екенін көрсететін көзқарас, себебі әртүрлі заманда өмір сүрген тарихшылардың әртүрлі «қазіргі» уақыты болады, ал адамның қазіргі уақыты өткенге қалай қарау керектігін анықтайды.