Кіріспе

Фрэнсис Джозеф Киттс (Sir Francis Joseph Kitts; 1 мамыр 1912 - 16 наурыз 1979) - Жаңа Зеландия саясаткері. Түстік аралдан шыққан ол әскери қызметтен өткен, кейін мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді, содан соң Лейбористік партиясымен саясатқа қатысты. Ол Парламент депутаты болып, белгілі бір мерзімге дейін, 1960 жылға дейін қызмет етті. Сонымен қатар, ол Веллингтон қаласының 1956 жылдан 1974 жылға дейін ең ұзақ қызмет еткен мэрі болды. Ол түрлі уақыттарда басқа да бірнеше жергілікті органдардың мүшесі болды және қайтыс болған кезде де сайланған лауазымда болды.

Ерте өмір

Киттс Уаймате қаласында, австралиялық тас қазып шығарушының ұлы болып дүниеге келді. Ол Марист бауырларының бастауыш мектебінде жартылай ағасы Джонмен бірге оқыды, ал білімін Тимару ұлдар гимназиясында аяқтады. Белсенді спортшы болған ол, сонымен қатар талантты жүзуші және бокс пен регбиге де қызығушылық танытты. Дене шынықтыруды өте бағалап, өмір бойы күніне екі рет жаттығу жасады. 16 жасында, әкесінің ынтасымен, Еңбек партиясының бөлімшесіне қосылды және 1936 жылдан 1938 жылға дейін бөлімше президенті болды. 1938 жылы Киттс Тимару қалалық кеңесіне Еңбек партиясынан кандидат ретінде сайлануға тырысты, бірақ сәтті болмады. 1940 жылдың шілдесінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Киттс Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштеріне қатарына қосылып, бес жыл бойы штаб-сержант қызметін атқарды. Отакиде болғанда ол жергілікті ат жарыс алаңында Айрис Вудкокпен танысып, 1949 жылы үйленді. Олардың балалары болған жоқ. Соғыстан кейін Веллингтонға көшіп, Мемлекеттік дүкендер басқармасында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. 1947 жылы Еңбек партиясының бөлімшесінің вице-президенті болды. Ол шебер дебатшы және Веллингтон қалалық дебат клубының команда жетекшісі болды. Боуэн көшесі, Ламбтон-Кей және Уиллис көшелері бойындағы жаяу жолмен сенбі күні таңертең Веллингтон тұрғындарымен әңгімелесіп, қаланың әр қиырында беделді адам ретінде танылды. Киттс келесі 25 жыл бойы күнделікті осы маршрутты жүріп өтті. Оның қайтысынан кейін жарық көрген газет хабарларында ол "сырлы адам" деп сипатталды, өйткені оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. 1971 және 1978 жылдарғы "Жаңа Зеландияда кім кім" анықтамаларында оның 1950 жылы Веллингтон қалалық билігіне сайлануынан басталады. Оның інісі, Брисбендегі Вилла Мария монастырының капелланы Джон Киттс, Киттстің жеке өмірі туралы сирек сөйлейтінін және оның әйелі Айрис оны ең жақсы білетін адам екенін айтты.

Ұлттық саясат

Киттс еңбекшілер партиясынан екі сайлауда сәтсіз өтті, 1951 жылы және 1951 жылы Бруклиндегі сайлауда Питер Фрейзердің ықтимал жаңарушысы ретінде қарастырылды, бірақ қатысудан бас тартты. Соңында ол зейнеткерлікке шыққан Чарльз Чапманның орнына 1957 жылы Парламент мүшесі болып сайланды. Қала басшысы ретіндегі тәжірибесіне байланысты, баспасөз екінші Еңбек үкіметі құрылғаннан кейін Өкілдер палатасының спикері немесе Комитеттер төрағасы болуға ықтимал кандидат деп болжады. Ол екеуіне де тағайындалмады және парламенттік оппозицияда қалды. Үкіметтік мерзімінде Киттс үш еңбекші депутаттың (басқалары Мик Мухан мен Билл Фокс) бірі болды, олар "Қара бюджет" шешімдерін қатаң сынады. Киттс 1959 жылғы Ұлттық жолдарды түзету туралы заң жобасын қолдады, ол бензин салығынан қаржыландырылатын үкіметтің қалалық орталықтарға тікелей бағытталған мемлекеттік тас жолдарды салуға мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ, Жұмыс министрлігінің тарихи Болтон көшесіндегі зират арқылы Веллингтон қалалық тас жолын салу жоспарын да қолдады, бұл қала тұрғындарының жұмыстарын табуына және қайтуына қажет деп мәлімдеді. Ол 1960 жылға дейін орынды сақтап тұрды, ол күтпеген жерден Ұлттық партиядан келген Дэн Риддифордтан жеңілді. 1963 жылы сайлау округін қайта жеңе алмады. Киттстің бауыры парламентте ұзақ қалмағаны үшін өкінгенін айтты. Газеттер ұлттық үрдіске қарамастан, Киттстің үлкен артық дауыспен жеңісін "жеке табысқа" жеткені деп бағалады. 1962 жылы Веллингтондағы мэр сайлауында ол ең көп дауыс жинады. Ол "толық уақытты мэр" болды, лауазымға толық жұмыс күнін арнады және мэрліктің рәсімдік және әлеуметтік аспектілеріне баса назар аударды. Ол жыл сайын қалада мыңдаған жиналысқа және шараға қатысты. Бұл бұрынғы кәсіпкер саясаткерлердің жартылай уақытты мэрлік лауазымынан айырмашылықты білдірді, олар 1959 және 1962 жылдары Азаматтар партиясының мэрлік кандидаттары Киттке қарсы науқандарының негізі ретінде сәтсіз пайдаланды. Бұл Азаматтар партиясына кері әсер етті, өйткені қаладағы көптеген топтар мен кәсіпорындар мэрлік кеңсеге "ашық есік саясатын" енгізгенін бағалады. Китс мұндай шараларда тамаққа шексіз құмарлық танытты. Ол шұжық орамаларын "хат жібергендей" жұтып қойды және бір отырыста екі пісірілген тауықты жеп қойды. Китстің әкімдік мерзімінде қала жаңғыруын жалғастырды, оның бір ерекше белгісі 1964 жылдың мамырында кеңес қоғамдық көліктің трамвай жүйесін троллейбустармен алмастырды. Бұл трамвайларды сақтап қалу үшін Саул Голдсмит бастаған ұзаққа созылған қоғамдық науқаннан кейін болды. Китстің өзі трамвайларды сақтап қалуды құпия тілегенін мойындады, бірақ кеңесте Азаматтар партиясының көпшілігі болғандықтан, ол процесті тоқтата алмады және оларды алмастыру туралы шешімді "артқа қадам" деп сипаттады. Оның әкімдік мерзімінде кеңес қоғамдық тұрғын үй саласына енді. 1965 жылдың тамызында Ньютаунда 30 арзан пәтерден тұратын Хансон Корт пәтерлері ашылды. Бұл көптеген қолжетімді тұрғын үйлерді құруға бағытталған жаңа азаматтық бастамаға жол ашты. Мұнан кейін Те Ара Хоу пәтерлері, Арлингтон пәтерлері және Орталық парк пәтерлері салынды, нәтижесінде 2300 тұрғын бірлігі құрылды, Веллингтон қалалық кеңесі елдегі ең ірі тұрғын үй иелерінің біріне айналды. Бұл Азаматтар партиясының кеңесшісі Джордж Портер ұсынған кең ауқымды қалалық жаңарту жоспарының бір бөлігі болды, Китс оны "жасырын социалист" деп санады және оны қолдауға қуанышты болды. 1969 жылы ол Томас Хислопты басып өтіп, Веллингтонның ең ұзақ қызмет еткен мэрі атанды. Сол жылы оның кеңесі Куба көшесін жаяу жүргіншілерге арналған етіп, қазіргі Куба сауда орталығын құрды. Қала басшысы ретінде Китс қаланың елшісі ретінде шетелге сапар шегіп, әлемдегі Веллингтон есімді барлық қалаларды аралауға тырысты. 1971 жылы ол Антарктидаға барды. Ол Жаңа Зеландияның спорттық клубтар қауымдастығының президенті болды. 1977 жылы Китс күтпеген жерден саяси оралуға тырысты. Ол тағы да Фаулерден жеңілді, оның дауыс үлесі одан әрі төмендеді, бірақ Порт кеңесіне сайлауда оның дауысы өсті. "Доминион" газетінің бас мақаласында Китстің кандидатурасы туралы былай делінген: "Фрэнк Киттс үш жылдық саяси айдалада не істегенін ешкім білмеді және оның неге қайта оралуын ешкім білмеді".

Өлім

Киттс 1979 жылы 16 наурызда 67 жасында, әйелімен таңертеңгі сауда сапарынан кейін үйінде кенеттен қайтыс болды. Мұнда балалар ойын алаңы, TEV Wahine кемесінен құтқарылған апельсин түсті мачта және Таня Ашкеннің "Альбатрос" су мүсіні орналасқан.

Құрметтер

Киттс өзінің шаршысыз қоғамдық қызметімен танымал болды, ол зейнетке шыққаннан кейін де жалғасты, соның ішінде Веллингтонның иммигранттар қауымына көмектесуді қамтыды. 1966 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Веллингтон қаласының мэрі қызметі үшін ол Бакалавр рыцары дәрежесіне ие болды. 1975 жылғы Королеваның туған күні құрметіне Киттстің әйелі Айрис, леди Киттс, 1956 және 1974 жылдар аралығында Веллингтон мэрінің әйелі ретінде қоғамға қызмет еткені үшін Британ империясы орденінің офицері болып тағайындалды. Айрис мэрі ретінде көпке ұнады, бірақ күйеуіне қатысты негізсіз әңгімелерге байланысты көңіл жағды. Киттс кубогы импровизациялық сөйлеу үшін Веллингтон сөйлеу одағы жыл сайын табыстайды. Бұл кубок Киттстің 1967 жылы импровизациялық сөйлеудегі шеберлікті ынталандыру мақсатымен сыйға берген кубогы.