Кіріспе
Балтасар Коррада дель Рио (10 сәуір 1935 - 11 наурыз 2018) – Пуэрто-Рико саясаткері. Ол аралдағы түрлі жоғары саяси лауазымдарды атқарды, оның ішінде Пуэрто-Рико азаматтық құқық комиссиясының төрағасы, резидент комиссар (1977–1985), астана Сан-Хуан қаласының мэрі (1985–1989), Пуэрто-Риконың 15-ші мемлекеттік хатшысы (1993–1995) және Жоғарғы сот судьясы (1995–2005). Сондай-ақ ол 1988 жылғы сайлауда НПП-дан губернаторлыққа кандидат болған, бірақ жеңіліске ұшырады.
Baltasar Corrada del Río (April 10, 1935 – March 11, 2018) was a Puerto Rican politician. He held various high political offices in the island, including President of the Puerto Rico Civil Rights Commission, Resident Commissioner (1977–1985), Mayor of the capital city of San Juan (1985–1989), Puerto Rico's 15th Secretary of State (1993–1995) and Associate Justice of the Supreme Court (1995–2005). He was also the unsuccessful NPP candidate for Governor in the elections of 1988.
Білім
Коррада дель Рио 1952 жылы Colegio Ponceño de Varones мектебін бітіріп, орта мектеп дипломын алды, 1956 жылы әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар бакалавры дәрежесін және 1959 жылы Пуэрто-Рико университетінен заңгер дипломын алды. Ол сол жылы Пуэрто-Рико адвокатурасына қабылданды және 1969 жылдан 1975 жылға дейін жеке практикада адвокат болып жұмыс істеді.
Саяси мансап
1976 жылы Сан-Хуан қаласының мэрі болуға қызығушылық танытып, содан кейін NPP ішіндегі ресми емес ішкі алғашқы сайлауға қатысқаннан кейін, Коррада дель Рио Пуэрто-Риконың Резидент комиссары болып сайланды. Өкілеттік мерзімінде (1977–1985) ол Пуэрто-Риконың Одаққа қабылдануын қолдады және Конгресс-тің Испан тілдес қауымдастығы институтын бірлесіп құрды. Коррада 1985 жылдан 1989 жылға дейін Пуэрто-Рико штатының Сан-Хуан қаласының мэрі болды (1984 жылғы мэр сайлауында жеңіске жеткендіктен). 1988 жылғы сайлауда Коррада Пуэрто-Риконың губернаторы болуға талпыныс жасады, бірақ сәтсіз аяқтады. Ол қолданыстағы губернатор Рафаэль Эрнандес Колоннан жеңілді. 1993 жылдың қаңтарында Педро Росселло губернатор болып, Корраданы Пуэрто-Риконың 15-ші Мемлекеттік хатшысы етіп тағайындады. Кейін, 1995 жылы Росселло Корраданы Пуэрто-Рико Жоғарғы Сотының судьясы қылып тағайындады. Пуэрто-Рико Сенатында бірауыздан мақұлданғаннан кейін ол 1995 жылдың 15 шілдесінде қызметке кірісуге ант берді. Судья болып қызмет еткен кезінде Коррада Соттағы орташа/консервативті дауыстардың бірі болды, әдетте Конституцияны қатаң түсіндіретін және сот тәртібін қатаң сақтайтын. Пуэрто-Рико Конституциясы Жоғарғы Сот судьяларының 70 жасқа толғанда міндетті түрде зейнеткерлікке шығуын талап етеді. Коррада 2005 жылдың сәуірінде осы жасқа жетіп, зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болды. Зейнеткерлікке шығу алдында Коррада Конституцияға түзету енгізуді сұрады, ол судьялардың міндетті зейнеткерлік жасын жоюды көздеді, өйткені Конституция жасқа байланысты кемсітушілікке жол береді, адамдарды зейнеткерлікке мәжбүрлеу арқылы. 1952 жылы қабылданған кезде Пуэрто-Рикодағы орташа өмір сүру ұзақтығы 61 жыл болды, бұл міндетті зейнеткерлік жасынан 9 жыл кем. 2013 жылы міндетті зейнеткерлік жасы орташа өмір сүру ұзақтығынан 9 жылға төмен болды. Коррада бос қалдырған Сот орны 2009 жылға дейін бос тұрды. Губернатор Анибал Асеведо Вила 2005 жылы Сенат төрағасы Кеннет Макклинток Сенатқа бекітуге тек жақсы білікті штаттықтар ғана дауыс жинап, бұрын штаттықтар иеленген сот орындарында «тепе-теңдікті» қамтамасыз ету үшін дауыс беретінін мәлімдегеннен кейін, бұл лауазымға ешкімді ұсынбады. 2009 жылы оның орнына Корраданың ізбасары, губернатор Луис Фортуньо тағайындаған Рафаэль Мартинес Торрес келді. Пуэрто-Рико Жоғарғы Сотынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол бір жылға саяси қызметтен бас тартатынын хабарлады және 2006 жылдың 14 наурызында бір ай ішінде Пуэрто-Риконың Жаңа прогрессивті партиясының жиналыстарына қатыса бастайтынын, партияның бұрынғы президенті ретінде дискретті кеңес беретінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, сол кездегі партия президенті Педро Росселломен келіспей, Сенат төрағасы Кеннет Макклинтокты және вице-президент Орландо Парганы Сенат төрағалығын Росселлоға беруден бас тартқандары үшін партиядан шығаруына қарсылық білдірді. Бұл шешім кейіннен Жоғарғы Сот тарапынан қайтарылып алынды.
Жеке өмір
Ол Пуэрто-Рикодағы Маягуэс Рим-католик шіркеуінің епископы Альваро Коррада дель Рио және Рим-католик шіркеуінің қарындасының ағасы болды. Оның тағы бір әпкесі 1988 жылы Сан-Хуан қаласының мэрі болып сайланған кезде Пуэрто-Рико Тәуелсіздік партиясынан кандидат болған. Ол Сан-Хуанның бірінші ханымы болған Беатрис Бетансеске үйленген, олардың Анна Изабель есімді қызы, Хуан Карлос, Хосе және Франсиско есімді үш ұлы, сондай-ақ Джеймс Грег, Майкл Грег, Алексис Мари және Майра есімді бірнеше немерелері болды. 2013 жылы оның әйелі қайтыс болды, ол Пуэрто-Рикодағы Моровис қаласында өткен жаназаға бара алмай қалды, өйткені денсаулығына байланысты сапар шеге алмады.
Өлім
Балтасар Коррада дель Рио 2018 жылдың 11 наурызында Флорида штатының Форт-Майерс қаласында 82 жасында дүние салды. Өмірінің соңына қарай ол Альцгеймер ауруынан қиналды. Оның күлі 2018 жылдың 24 наурызында Пуэрто-Риконың Моровис қаласындағы туған шаруашылығына қойылды.
Құрметтер мен марапаттар
Конгрестің Испан тілдес қауымдастығы институты (CHCI) Коррада мен тағы үш негіздеуші мүшені құрметтеу үшін медаль табыс етті. 2010 жылы Пуэрто-Риконың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Макклинток ведомствоның жазғы стажировка бағдарламасын Балтасар Коррада дель Рио АҚШ Мемлекеттік департаментінің стажировка бағдарламасы деп атады. Пуэрто-Рико Мемлекеттік құқық студенттер қауымдастығының бұрынғы президенті Жосеу Ривера сияқты ерекше студенттер стажерлердің бірінші тобына қатысты. 2010 жылдың 24 қарашасында Пуэрто-Рико Мемлекеттік департаментінде Балтасар Коррада Дель Рио Сус мiндеттерi 1995–2005 кітабының жариялануына арналған салтанатты шара өтті. Бұл кітапта оның Жоғарғы Соттың 61 шешімінің үзінділері бар, оны Паптық католик университетінің құқық мектебінің деканы Анхель Гонсалес Роман құрастырған. Іс-шарада Пуэрто-Риконың әрекет етуші губернаторы Кеннет Макклинток және Бас сот судьясы Федерико Эрнандес Дентон сөз сөйледі.