Кіріспе

Вице-адмирал Уильям Саттерли Пай (9 маусым 1880 жыл - 4 мамыр 1959 жыл) – АҚШ Әскери-теңіз күштері офицері. Ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткенімен, ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспаған. Оның соңғы лауазымы 1942–1946 жылдары Әскери-теңіз колледжінің президенті болып табылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде штаб офицері ретінде көрсетеген ерен еңбегі үшін оған Әскери-теңіз кресі табысталды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде мансап

Пай 1880 жылдың 9 маусымында Миннеаполис қаласында дүниеге келген. 1897 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясына қабылданды, 1901 жылы бітіріп, 1903 жылдың маусымында энсин шеніне ие болды. Оның курстастарының бірі – флот адмиралы Эрнест Дж. Кінг болды. 1901 жылдан 1915 жылға дейін ол бірнеше кемелерде қызмет етті, олардың ішінде бес линкор және броненос кеме болды, сондай-ақ Теңіз академиясы мен Теңіз соғыс колледжі штабтарына бекітілді. 1915–1916 жылдары ол жаңа эсминец «Джекоб Джонс» кемесін қолданысқа енгізді. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде «Джекоб Джонс» кемесінің командирлігінен бас тартып, Атлантика флотының Бас қолбасшысы штабына қосылды. Ол соғыс бойы осы қызметте болды және «АҚШ Атлантика флотының Бас қолбасшысы штабында ерекше көзге көрініп, құнды қызметтер көрсеткені үшін, сонымен қатар линкорлар мен флоттың жүріс-тұрысы бойынша бірқатар бұйрықтарды дайындаудағы штабтық міндеттерін үлгілі орындағаны үшін, бұл бұйрықтар АҚШ және Ұлыбритания флоттарының соғыс жылдарындағы ең озық тәжірибесі мен ойларына негізделген» деп Navy Cross орденімен марапатталды.

Соғыс аралығы

Пай 1919-1921 жылдары Әскери-теңіз операциялары Бастығының кеңсесінде қызмет етті және 1922-1923 жылдары «Пенсильвания» линкорының аға офицері болды. 1923 жылдың соңында Пай эсминецтер дивизиясының командирі болып тағайындалды. Оның дивизиясы Хонда-Пойнт апатында екінші болып келді, және оның екі эсминці осы апатта жоғалып кетті. Ол Вашингтонға, АҚШ Әскери-теңіз департаментінде 1927 жылға дейін қызмет етті. Келесі бес жылда ол «Оглала» мина тастау кемесінің командирі болды, Әскери-теңіз департаментінде тағы қызмет етті және Перудегі АҚШ Әскери-теңіз миссиясының басшысы қызметін атқарды. Капитан Пай 1932-1933 жылдары «Невада» линкорының командирі болды. Контр-адмирал шеніне көтерілген Пай, Скаут күштерінің командирінің штаб бастығы, Теңіз соғыс колледжіне оқуға қабылданды, Әскери-теңіз департаментінде тағы қызмет етті, және Тынық мұхиты флотының Скаут күштері мен Шабуыл күштерінде эсминецтер командирі болды. Вице-адмиралдың уақытша шенімен 1940 жылы Шабуыл күштерінің линкорлар командирі, ал 1941 жылы Шабуыл күштерінің командирі (COMBATFOR) болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі жылдар

Ол 1941 жылғы 6 желтоқсанда «Жапония АҚШ-пен соғысқа бармайды. Біз тым үлкен, тым күшті және тым мықтымыз» деген сөзімен танымал болды. 1941 жылғы 7 желтоқсанда Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылынан кейін және Тынық мұхиты флотының (CINCPAC) бас қолбасшысы адмирал Хасбэнд Э. Киммельдің қызметтен босатылуынан кейін, вице-адмирал Пай 17 желтоқсанда CINCPAC міндетін атқарушы болды. Ол Киммельдің Уэйк аралына көмекке «Саратога» әуе кемесін қоса алғанда, күш жіберу жоспарына күмәнмен қарады, бірақ 22 желтоқсанға дейін жоспарды жалғастырды. Содан кейін, Уэйк аралында қосымша десант түскені туралы хабарлар келгеннен кейін, операция тым қауіпті деп шешіп, күшті қайтарып алды. Бұл шешім қатты дау тудырды, себебі ол 11 желтоқсанда жапон десантын жеңген Уэйк аралы гарнизонын тастаумен тең болды. 31 желтоқсанда Пай Тынық мұхиты флотының басқаруын адмирал Честер В. Нимицке тапсырды. Пай 1-ші жедел әскер тобының (TF 1) командирі болды, оған Сан-Францискода орналасқан Атлантика флотының үш линкоры қосылған Тынық мұхиты флотының қалған операциялық линкорлары кірді. Мидуэй шайқасы кезінде Пай TF 1-нің жеті ескі линкоры («Колорадо», «Айдахо», «Мэриленд», «Миссисипи», «Нью-Мексико», «Пенсильвания» және «Теннеси»), «Лонг-Айленд» эскорт тасымалдаушысы және сегіз эсминеціне Батыс жағалаудан патрульдеуге шығуға бұйрық берді, егер Мидуэйдегі әуе күштері жеңіліске ұшыраса, Жапония шабуылдайтын болса. Мұндай қорқыныш негізсіз болды, ал TF 1 1942 жылдың қазан айында Пай 62 жасында қызметтен босатылғанға дейін Гавайи мен Батыс жағалауы арасында оқу және күзету міндеттерін орындады. Ол ешқашан операциялық күштерге басшылық етпеді және әкімшілік лауазымдарға ауыстырылды. 2 қарашада Пай Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Теңіз соғыс академиясының президенті болды және сонымен қатар ондағы Теңіз операциялық базасына қолбасшылық етті. Ол 1944 жылдың 1 шілдесінде ресми түрде зейнетке шықты, бірақ Соғыс академиясының президенті ретінде қайтадан қызметке алынып, тұрақты вице-адмирал атағына ие болды. Ол 1946 жылдың 1 наурызында әскери қызметтен шыққанға дейін Соғыс академиясында жұмыс істеді. Пай 1959 жылдың 4 мамырында Мэриленд штатының Бетезда қаласында қайтыс болды. Ол Арлингтон ұлттық зиратында жерленген. Пайдың үлкен ұлы, лейтенант Уильям Саттерли Пай кіші, 1938 жылы ұшақ апатында қаза тапты. Оның кіші ұлы, лейтенант-коммандер Джон Бриско Пай, 13-ші және соңғы соғыс патрулінде «Свордфиш» су асты кемесінде қызмет етті. «Свордфиш» 1945 жылдың 12 қаңтарында Жапонияның Кюсю маңындағы барлық экипажымен бірге жоғалып кетті.

Әскери-теңіз айқасы

Америка Құрама Штаттарының Президенті Командир Уильям Саттерли Пайге (NSN: 3794), АҚШ Әскери-теңіз күштеріне, ерекше көзге көрнекті және құнды қызметі үшін, АҚШ Атлантика флотының Бас қолбасшысы штабында, сондай-ақ, ұрыс кемесі мен флоттың тактикалық міндеттерін анықтайтын бұйрықтарды дайындаудағы үздік қызметі үшін Әскери-теңіз кресін табыс етуге құанышпен келеді. Бұл бұйрықтар АҚШ және Ұлыбритания флоттарының соңғы соғыстағы ең озық тәжірибесі мен ойларына негізделген.

Лауреат орденінің иегері

Америка Құрама Штаттарының Президенті вице-адмирал (отставкада) Уильям Саттерли Пайге (NSN: 3794) Құрметті Легион орденін табыстауға қуанышпен келеді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде 1942 жылдың 2 қарашасынан 1946 жылдың 2 наурызына дейін Әскери-теңіз соғыс колледжінің (Ньюпорт, Род-Айленд штаты) президенті және 1942 жылдың 2 қарашасынан 1944 жылдың 1 шілдесіне дейін Ньюпорттағы Әскери-теңіз операциялық базасының командирі ретінде АҚШ Үкіметіне көрсеткен ерекше еңбегі үшін. Әскери-теңіз соғыс колледжін басқару және Әскери-теңіз операциялық базасына командалық ету, Әскери-теңіз соғыс колледжінде оқу бағдарламасының қарқындылығы мен үдеуіне, сондай-ақ Әскери-теңіз операциялық базасындағы соғыс кезеңінің жалпы қысымына байланысты ерекше қиындықтармен қатар келді. Вице-адмирал Пай өзінің салмақты шешімдерімен, бастамашылдығымен және талмайтын еңбегімен соғыс жылдарында Әскери-теңіз соғыс колледжін және Әскери-теңіз операциялық базасын жоғары операциялық тиімділік деңгейінде ұстады. Әскери-теңіз соғысының негізгі принциптерін және басқару өнерін меңгерген көптеген офицерлерді даярлау қажеттігін түсінген вице-адмирал Пай Әскери-теңіз соғыс колледжінде соғыс уақытындағы Командалық және дайындық курстарын құрды. Оның тиімді басшылығымен 600-дан астам әскери офицер осы курстарда озық білім алды, олардың қызметі біздің жеңісті флотымыздың соңғы жеңісіне елеулі үлес қосты. Вице-адмирал Пайдың Әскери-теңіз операциялық базасының командирі ретіндегі басшылығымен, Әскери-теңіз оқу орталығының басты міндеті 1944 жылдың басында мыңдаған қатардағы әскери қызметшілерді даярлаудан, оларды біздің қуатты жауынгерлік бөлімдері үшін тиімді топтарға біріктіруге өзгертілді. Алдын ала іске қосу бағдарламасының табысына вице-адмирал Пайдың оны құру кезінде және дамуының бастапқы кезеңдерінде көрсеткен талмайтын және ұқыпты назары үлкен үлес қосты. Вице-адмирал Пайдың көрнекті кәсіби жетістіктері, адалдығы мен патриотизмі, қызмет етуге деген ұмтылысы оныңмен бірге Әскери-теңіз соғыс колледжінде немесе Әскери-теңіз операциялық базасында қызмет ету бақытына ие болған барлық қызметкерлер мен студенттер үшін үлгі және шабыт болды.